Οσία Θεοδώρα της Σύχλας

Στα δάση των ρουμανικών βουνών μια γυναίκα αγρυπνούσε νύχτες ολόκληρες με τα χέρια υψωμένα, ενώ το σώμα της δεν άγγιζε το χώμα. Όταν τούρκοι στρατιώτες όρμησαν για να τη σκοτώσουν μέσα στη σπηλιά της, ο βράχος άνοιξε θαυματουργικά και την έσωσε. Η Οσία Θεοδώρα γεννήθηκε στο χωριό Βινατόρι της επαρχίας Νεάμτς, στο πρώτο μισό του δέκατου έβδομου αιώνα μετά Χριστόν.

Ο πατέρας της Στέφανος Γιόλντεα υπηρετούσε ως φύλακας του φρουρίου Νεάμτς και ανέθρεψε τις δύο κόρες του με ευλάβεια. Ο πρόωρος και τραγικός θάνατος της αδελφής της Μαργαρίτας συντάραξε βαθιά τη νεαρή Θεοδώρα και άναψε μέσα της τον πόθο της μετάνοιας. Οι γονείς της όμως δεν δέχτηκαν την επιθυμία της να εγκαταλείψει τον κόσμο, καθώς είχε απομείνει η μόνη τους κόρη.

Έτσι την πάντρεψαν με τον νεαρό Ελευθέριο, που καταγόταν από την πόλη Ισμαήλ της Ρουμανίας και προσκυνούσε συχνά τους ιερούς τόπους. Το ζευγάρι έζησε μαζί στο σπίτι του συζύγου, όμως ο Κύριος δεν τους χάρισε παιδιά. Μέσα στη σιωπή και την προσευχή ωρίμασε στις καρδιές τους η ίδια απόφαση, που θα άλλαζε ολόκληρη τη ζωή τους.

Επειδή ο γάμος τους έμεινε χωρίς απογόνους, και οι δύο σύζυγοι αποφάσισαν να αφιερωθούν στη μοναχική ζωή στην κοιλάδα του Μπουζάου. Ο Ελευθέριος εκάρη μοναχός στη σκήτη Μάρε Ποϊάνα, που σημαίνει Μεγάλο Ξέφωτο, και αξιώθηκε αργότερα και του ιερατικού αξιώματος. Η μακαρία Θεοδώρα φόρεσε το μοναχικό ένδυμα στη σκήτη Βαρζαρέστ της επαρχίας Ρίμνικ Σαράτ και αφοσιώθηκε ολόκαρδα στην άσκηση.

Μέσα σε λίγα χρόνια προόδευσε θαυμαστά στην υπακοή, στην προσευχή και στην ταπείνωση, και έλαβε τη χάρη της αδιάλειπτης καρδιακής προσευχής. Παράλληλα υπέμεινε γενναία πολλούς και βαρείς πειρασμούς από τον αρχέκακο εχθρό της σωτηρίας. Όταν οι τούρκοι κατέστρεψαν τη σκήτη και εισέβαλαν στην κοιλάδα του Μπουζάου, η οσία κατέφυγε στα όρη μαζί με την πνευματική της μητέρα, τη μεγαλόσχημη μοναχή Παϊσία.

Εκεί έζησαν αρκετά χρόνια με αυστηρή νηστεία, ολονύκτια αγρυπνία και ακατάπαυστη προσευχή. Υπέμειναν με ανδρείο φρόνημα την πείνα, το τσουχτερό ψύχος και τους αόρατους πειρασμούς του διαβόλου. Η μακαρία αντιπάλευε όλα τα δεινά με τη φλογερή προσευχή και γευόταν τις μυστικές παρηγοριές του Αγίου Πνεύματος, σαν γλυκύτατο μάννα μέσα στην έρημο.

Κάποτε, μεταξύ των ετών χίλια εξακόσια εβδομήντα και χίλια εξακόσια εβδομήντα πέντε μετά Χριστόν, εκοιμήθη οσιακά στο όρος η πνευματική της μητέρα Παϊσία. Τότε η οσία Θεοδώρα έλαβε θεϊκή πληροφορία να κατευθυνθεί προς τα βουνά του Νεάμτς. Έφτασε στη μεγάλη Λαύρα και προσκύνησε με πολλή κατάνυξη τη θαυματουργό εικόνα της Μητέρας του Κυρίου.

Στη συνέχεια αναζήτησε τη συμβουλή του ηγουμένου της σκήτης Συχαστρίας, του μεγαλόσχημου ιερομονάχου Βαρσανουφίου. Εκείνος διέκρινε στην καρδιά της τον σφοδρό πόθο για ερημική ζωή και αναγνώρισε με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος τις πολλές αρετές της. Πρώτα της μετέδωσε τα Άχραντα Μυστήρια του Σώματος και του Αίματος του Χριστού.

Έπειτα της όρισε ως πνευματικό οδηγό τον ιερομόναχο Παύλο και της είπε να ζήσει για έναν ολόκληρο χρόνο στα δάση της Σύχλας. Αν με τη χάρη του Χριστού άντεχε τις δυσκολίες και τους φοβερούς πειρασμούς, να παραμείνει εκεί μέχρι το τέλος της ζωής της. Αν όμως δεν τα κατάφερνε να υπομείνει, να επιστρέψει σε γυναικείο μοναστήρι και να εργαστεί ταπεινά τη σωτηρία της ψυχής της.

Ο όσιος Παύλος αναζήτησε ένα ερημικό κελλί για τη μακαρία, χωρίς όμως να βρει κάτι κατάλληλο μέσα στα πυκνά δάση. Τελικά συνάντησαν έναν γέροντα ησυχαστή, που ασκήτευε κάτω από τους απόκρημνους βράχους της Σύχλας. Εκείνος είχε λάβει το προορατικό χάρισμα και τους υποδέχτηκε με χαρά, σαν να γνώριζε από πριν τον ερχομό τους.

Παρέδωσε στη Θεοδώρα το ίδιο του το κελλί και ο ίδιος αποσύρθηκε σε άλλο ερημικότερο καλυβόσπιτο. Ο όσιος Παύλος ευλόγησε τη μοναχή στο όρος της Σύχλας και επέστρεψε στη σκήτη της Συχαστρίας. Η οσία Θεοδώρα έζησε στο κελλί εκείνο περίπου τριάντα ολόκληρα χρόνια, δοξάζοντας ακατάπαυστα τον Κύριο.

Ενισχυμένη από την άνωθεν δύναμη, υπερνίκησε με υπομονή και βαθιά ταπείνωση όλες τις παγίδες του εχθρού. Δεν κατέβηκε ποτέ ξανά από το βουνό και δεν δέχτηκε ανθρώπινη βοήθεια από κανέναν. Μόνο ο πνευματικός της Παύλος ανέβαινε κάθε τόσο μέχρι το κελλί της, για να της μεταδώσει τα Άχραντα Μυστήρια του Χριστού και να της φέρει όσα ελάχιστα χρειαζόταν για να επιβιώσει.

Η οσία προόδευσε τόσο πολύ στην άσκηση, ώστε αγρυπνούσε ολόκληρες τις νύχτες με τα χέρια υψωμένα προς τον ουρανό. Όταν ο ήλιος της αυγής άγγιζε το πρόσωπό της, εκείνη το είχε ήδη λαμπρυνθεί από τη χάρη της προσευχής. Έπειτα αναπαυόταν για δύο μόνο ώρες και αμέσως ξεκινούσε ξανά τον πνευματικό της αγώνα.

Έπαιρνε τροφή μία φορά κάθε δεύτερη ημέρα, λίγο παξιμάδι μαζί με χόρτα του δάσους, φτέρη και ξυνήθρα. Το χορτάρι αυτό μέχρι σήμερα ονομάζεται «το λάπαθο της αγίας Θεοδώρας» στα μέρη της Σύχλας. Έπινε βρόχινο νερό, που μάζευε μέσα στο κοίλωμα ενός βράχου, και η πηγή αυτή ονομάζεται μέχρι σήμερα πηγάδι της οσίας.

Παράδοξο θαύμα ήταν ότι το νερό δεν στέρευε ποτέ από εκείνο το βραχώδες κοίλωμα. Όταν αργότερα εκοιμήθη οσιακά ο πνευματικός της Παύλος, η μακαρία απέμεινε εντελώς μόνη στην έρημο. Δεν είχε πια καμιά ανθρώπινη συντροφιά, μόνο την παντοδύναμη και άγρυπνη πρόνοια του Θεού πάνω της.

Έτσι συνέχισε ακατάπαυστα τους πνευματικούς της αγώνες μέσα στη βαθιά σιωπή. Όταν οι τούρκοι εισέβαλαν ξανά στα χωριά και στα μοναστήρια της περιοχής Νεάμτς, τα δάση γέμισαν από χωρικούς και μοναχούς που ζητούσαν καταφύγιο. Τότε έφτασαν στο κελλί της οσίας μερικές μοναχές, οι οποίες αναζητούσαν τόπο ησυχίας και σωτηρίας.

Η μακαρία τους παραχώρησε αμέσως το δικό της κελλί και αποσύρθηκε σε μια κοντινή σπηλιά. Εκεί συνέχισε ολομόναχη την άσκησή της, εντελώς άγνωστη στους ανθρώπους που είχαν πλημμυρίσει το δάσος. Τη νύχτα αναπαυόταν για λίγο πάνω σε μια πέτρινη πλάκα, η οποία διασώζεται μέχρι σήμερα.

Κάποτε μια συμμορία τούρκων, που περιπλανιόταν στα βουνά της Σύχλας, έφτασε ξαφνικά στη σπηλιά της. Όρμησαν επάνω της με μανία για να την εξοντώσουν χωρίς οίκτο. Η οσία έπεσε αμέσως στα γόνατα, σήκωσε τα χέρια της προς τον ουρανό και προσευχήθηκε με δάκρυα.

Εκείνη ακριβώς τη στιγμή άνοιξε θαυματουργικά ο τοίχος της σπηλιάς και της έδωσε διέξοδο διαφυγής. Η νύμφη του Χριστού γλίστρησε μέσα από τους βράχους, κρύφτηκε στα πυκνά δάση και σώθηκε ως διά θαύματος από τα χέρια των φονιάδων. Καθώς η Οσία γερνούσε, οι άνθρωποι την είχαν εντελώς λησμονήσει και κανείς δεν φρόντιζε γι’ αυτήν.

Στήριξε όλη της την ελπίδα στον φιλάνθρωπο Θεό και συνέχισε τους αγώνες της μέχρι ύψη τελειότητας. Όταν προσευχόταν, ο νους της ανυψωνόταν στους ουρανούς και το σώμα της δεν άγγιζε πια το έδαφος. Όπως οι μεγάλοι όσιοι των αρχαίων χρόνων, το πρόσωπό της έλαμπε με φως ολόλαμπρο και ουράνιο.

Από το στόμα της έβγαινε φλόγα, καθώς η ψυχή της φλεγόταν από τον θείο έρωτα. Τα ρούχα της είχαν φθαρεί τελείως και είχαν γίνει κουρέλια, ενώ η τροφή είχε εξαντληθεί από καιρό. Τότε ο Κύριος έστελνε πουλιά να την τρέφουν, όπως κάποτε είχε τρέφει τον προφήτη Ηλία στην έρημο.

Το ψωμί που της έφερναν τα πουλιά προερχόταν από τη σκήτη της Συχαστρίας, ως δώρο της θείας πρόνοιας. Σαράντα ημέρες πριν από το μακάριο τέλος της, παρακάλεσε τον Κύριο να της στείλει ιερέα, για να κοινωνήσει των αχράντων Μυστηρίων. Και ο φιλάνθρωπος Θεός δεν παρέβλεψε την τελευταία επιθυμία της δούλης του.

Ο ηγούμενος της Συχαστρίας παρατήρησε ότι κοπάδια πουλιών έπαιρναν ψίχουλα από τη σκήτη και πετούσαν προς το βουνό της Σύχλας. Συλλογίστηκε λοιπόν ότι ίσως ασκήτευε εκεί κάποιος άγιος ησυχαστής, τον οποίο έτρεφε θαυματουργικά ο Κύριος. Έστειλε αμέσως δύο αδελφούς να ακολουθήσουν τα πουλιά μέσα από τα πυκνά δάση της περιοχής.

Νύχτωσε όμως καθώς βάδιζαν προς τη Σύχλα και έχασαν τελείως τον δρόμο τους. Αποφάσισαν να περιμένουν την ανατολή και άρχισαν να προσεύχονται με πίστη. Ένας από αυτούς ανέβηκε σε ψηλό δέντρο, για να δει αν φαινόταν κάποιο σημάδι ζωής.

Ξαφνικά αντίκρισαν μια στήλη φωτός να υψώνεται μέχρι τον ουρανό μέσα στο σκοτάδι. Όταν πλησίασαν, είδαν την οσία να λάμπει σαν ήλιος στο πρόσωπο και να προσεύχεται μετέωρη πάνω από τη γη. Εκείνη αντιλήφθηκε την παρουσία τους και τους είπε με γαλήνη να μη φοβούνται, καθώς ήταν ταπεινή δούλη του Χριστού.

Τους ζήτησε να της ρίξουν κάτι για να ντυθεί και τους μίλησε ονομαστικά, καθώς το Πνεύμα της είχε αποκαλύψει τα ονόματά τους. Όλη η συνάντηση έγινε σημάδι παρηγοριάς και θαυμασμού για τους ταπεινούς εκείνους πατέρες. Η οσία τους εξήγησε ότι σαράντα μέρες παρακαλούσε τον Κύριο να της στείλει πνευματικό για τη μετάληψη.

Τους ζήτησε να επιστρέψουν αμέσως στη σκήτη και να παρακαλέσουν τον ηγούμενο να στείλει τον πνευματικό Αντώνιο και τον ιεροδιάκονο Λαυρέντιο με τα Άχραντα Μυστήρια. Εκείνοι την ρώτησαν πώς θα έβρισκαν τον δρόμο μέσα στη νύχτα, αφού είχαν χαθεί τελείως στα δάση. Η οσία τους απάντησε με βεβαιότητα ότι θα τους οδηγούσε ένα ουράνιο φως μέχρι τη σκήτη.

Πράγματι έτσι έγινε, και την επόμενη αυγή κατέφθασε ο πνευματικός Αντώνιος μαζί με τον διάκονο και δύο ακόμη μοναχούς. Τη βρήκαν να προσεύχεται μπροστά σε ένα έλατο, λίγα μόνο βήματα από τη σπηλιά της. Πρώτα τους αφηγήθηκε με συντριβή ολόκληρη τη ζωή της και εξομολογήθηκε όλα της τα έργα.

Έπειτα απήγγειλε με κατάνυξη το «Πιστεύω» και μετέλαβε τα Πανάχραντα Μυστήρια του Χριστού. Ζήτησε την ευλογία του ιερέα και είπε με ταπείνωση: «Δόξα σοι ο Θεός, πάντων ένεκεν». Εκείνη ακριβώς τη στιγμή παρέδωσε τη μακαρία ψυχή της στην αγκαλιά του Χριστού και το σώμα της ευωδίασε θαυμαστά.

Οι πατέρες κήδευσαν με βαθιά ευλάβεια το ιερό λείψανο και το τοποθέτησαν τιμητικά μέσα στη σπηλιά όπου είχε ασκητεύσει. Αυτό συνέβη κάπου στην πρώτη δεκαετία του δέκατου όγδοου αιώνα μετά Χριστόν. Η είδηση για τη ζωή και το μακάριο τέλος της διαδόθηκε γρήγορα σε όλα τα μοναστήρια και τα χωριά της Μολδαβίας.

Έφτασε ακόμη και πέρα από τα σύνορα, αναπτερώνοντας την ευλάβεια του λαού. Άρχισαν να σπεύδουν στη σπηλιά της πιστοί από κάθε γωνιά, και κυρίως ασθενείς που ζητούσαν θεραπεία. Τα άγια λείψανά της παρέμειναν άφθαρτα και πραγματοποιούνταν πλήθος θαυμάτων μπροστά τους.

Άλλοι ασπάζονταν ευλαβικά τα ιερά λείψανα, άλλοι άγγιζαν τη λειψανοθήκη και άλλοι λούζονταν με νερό από την πηγή της. Όλοι όσοι παρακαλούσαν τη μεσιτεία της οσίας Θεοδώρας λάμβαναν θεραπεία και ουράνια παρηγοριά. Όταν ο πρώην σύζυγός της, ο ιερομόναχος Ελευθέριος, άκουσε ότι είχε ζήσει στη Σύχλα, αναχώρησε αμέσως για εκείνα τα μέρη.

Βρήκε τη σπηλιά της λίγο μετά την κοίμηση και την ταφή της και κατακλύστηκε από βαθύτατο πένθος. Ο Ελευθέριος, θρηνώντας για την αγαπημένη του σύζυγο, δεν θέλησε να επιστρέψει στο δικό του μοναστήρι. Έφτιαξε ένα μικρό κελλί κάτω από τους βράχους της Σύχλας, για να μένει κοντά στη σπηλιά της οσίας.

Έζησε εκεί περίπου δέκα χρόνια με νηστεία, αδιάλειπτη προσευχή και καθημερινή τέλεση της Θείας Λειτουργίας. Έπειτα παρέδωσε και αυτός εν ειρήνη τη μακαρία ψυχή του στον Κύριο. Τάφηκε στο κοιμητήριο των ερημιτών και αργότερα κτίστηκε πάνω από τον τάφο του η σκήτη του Τιμίου Προδρόμου.

Το ιερό λείψανο της οσίας Θεοδώρας παρέμεινε στη σπηλιά για εκατό περίπου χρόνια, ως πηγή χάριτος. Μεταξύ των ετών χίλια οκτακόσια είκοσι οκτώ και χίλια οκτακόσια τριάντα τέσσερα μετά Χριστόν, τα άγια λείψανα μεταφέρθηκαν στο Κίεβο. Τοποθετήθηκαν στις κατακόμβες της Λαύρας των Σπηλαίων, όπου τιμώνται ως «η αγία Θεοδώρα των Καρπαθίων».

Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ρουμανίας την κατέταξε επίσημα στους αγίους στις είκοσι Ιουνίου του χίλια εννιακόσια ενενήντα δύο μετά Χριστόν. Στο ειλητάριο που κρατά γράφεται: «Μακαρία η ζωή των ερημιτών, οι οποίοι πετούν με τα φτερά του θείου έρωτος προς τον Κύριο». Η ψυχή της πρεσβεύει πάντοτε ενώπιον της Παναγίας Τριάδος για όλο τον κόσμο.