Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας των Αδελφών του Κιέβου

Μέσα στη φωτιά της εισβολής, μια ιερή εικόνα της Παναγίας ρίχτηκε στα νερά του Δνείπερου ποταμού και άρχισε να επιπλέει όρθια προς το ρεύμα. Ένας Τάταρος στρατιώτης, καθώς πνιγόταν στην καταιγίδα, αρπάχτηκε από αυτήν σαν να ήταν σχεδία και έφτασε ζωντανός στην απέναντι όχθη. Η θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου, γνωστή ως εικόνα των Αδελφών του Κιέβου, φανερώθηκε στους πιστούς το έτος χίλια εξακόσια πενήντα τέσσερα.

Φυλασσόταν αρχικά στον ναό των Αγίων Βόριδος και Γκλεμπ, στην πόλη Βίσγκοροντ, κοντά στο Κίεβο. Είχε τοποθετηθεί σε ξεχωριστή λάρνακα, αριστερά από την Ωραία Πύλη του τέμπλου, και τιμούνταν με μεγάλη ευλάβεια από τους κατοίκους. Η ιστορία της είναι δεμένη με μία ταραγμένη εποχή, όταν η ρωσική γη δοκιμαζόταν από πολέμους και επιδρομές.

Η μνήμη της Παναγίας των Αδελφών συνδέθηκε με ένα γεγονός που οι πιστοί θεώρησαν φανερή απόδειξη της προστασίας της. Η εικόνα δεν χάθηκε μέσα στην καταστροφή, αλλά διασώθηκε με τρόπο εντελώς ανέλπιστο. Έγινε σύμβολο αδιάκοπης μεσιτείας και θεϊκής φροντίδας για όσους κατέφευγαν στη χάρη της Θεομήτορος μέσα στις πιο δύσκολες ώρες της ζωής τους.

Τη δέκατη Μαΐου του έτους χίλια εξακόσια εξήντα δύο, κατά τη διάρκεια του πολέμου με την Πολωνία, η πόλη υπέφερε φοβερές καταστροφές. Οι Πολωνοί μαζί με τους Τατάρους της Κριμαίας πολέμησαν εναντίον της Ρωσίας και ρήμαξαν τις γύρω περιοχές. Ο ναός των Αγίων Βόριδος και Γκλεμπ λεηλατήθηκε άγρια από τους στρατιώτες των εχθρών.

Άρπαξαν όλα τα κοσμήματα και τις άγιες εικόνες, ενώ τα ιερά λείψανα των Αγίων διασώθηκαν μέσα σε μια κρύπτη. Με την πρόνοια του Θεού, η θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου φυλάχθηκε και αυτή από τα χέρια των επιδρομέων. Μερικοί ευλαβείς χριστιανοί, με κίνδυνο της ίδιας τους της ζωής, άρπαξαν την εικόνα από τα ανίερα χέρια όσων την είχαν κλέψει.

Δεν μπορούσαν όμως να την κρύψουν πουθενά μέσα στην κατεστραμμένη πόλη, καθώς οι εχθροί έψαχναν παντού. Αναγκάστηκαν τελικά να την παραδώσουν στα νερά του ποταμού Δνείπερου, προσευχόμενοι θερμά να γίνει το θέλημα του Κυρίου. Έμειναν έκπληκτοι όταν είδαν πως η εικόνα δεν βυθίστηκε καθόλου μέσα στο ρεύμα.

Επέπλεε όρθια πάνω στα νερά και κατευθυνόταν ήρεμα προς τα κατάντη του ποταμού, σαν να την οδηγούσε αόρατο χέρι. Φεύγοντας από το Βίσγκοροντ, οι Τάταροι θέλησαν να περάσουν απέναντι, διασχίζοντας τον Δνείπερο με τα λάφυρα της επιδρομής τους. Ξέσπασε όμως ξαφνική καταιγίδα και τα νερά φούσκωσαν, παρασύροντας τους περισσότερους στρατιώτες στον βυθό του ποταμού.

Μόνο ένας από αυτούς γλίτωσε, καθώς αρπάχτηκε από την ιερή εικόνα της Θεοτόκου σαν να ήταν σχεδία σωτηρίας. Το ρεύμα μετέφερε την άγια εικόνα μέχρι την όχθη του Ποντίλ, μέσα στην πόλη του Κιέβου. Εκεί σταμάτησε ακριβώς μπροστά από τη μονή Μπράτσκιυ, που σημαίνει μονή των Αδελφών.

Ο Τάταρος, φοβισμένος από τον επερχόμενο πνιγμό, φώναζε απελπισμένα ζητώντας βοήθεια από τους ανθρώπους της μονής. Οι μοναχοί έστειλαν αμέσως μια μικρή βάρκα προς το σημείο όπου επέπλεε η εικόνα. Με ευλάβεια παρέλαβαν μέσα στο σκάφος και την άγια εικόνα και τον τρομαγμένο Τάταρο που είχε σωθεί.

Εκείνος, του οποίου τη ζωή χάρισε ο Θεός με τόσο θαυμαστό τρόπο, πίστεψε ολόψυχα στον Ιησού Χριστό. Δέχτηκε στη συνέχεια το άγιο Βάπτισμα και έγινε μέλος της Εκκλησίας, καρπός θαυμαστής μεταστροφής μέσα από την προστασία της Θεομήτορος. Η ιερή εικόνα τοποθετήθηκε στον ξύλινο ναό των Αγίων Βόριδος και Γκλεμπ, μέσα στη μονή των Αδελφών του Κιέβου.

Εκεί έμεινε για πολλά χρόνια, ως πολύτιμος θησαυρός και πηγή παρηγοριάς για τους πιστούς που κατέφευγαν στη χάρη της. Στο έτος χίλια οκτακόσια επτά καταρτίστηκε ένας κατάλογος της εκκλησιαστικής περιουσίας της μονής. Μέσα σε αυτόν τον κατάλογο διασώζεται και αναλυτική περιγραφή της θαυματουργής εικόνας της Θεοτόκου.

Στο έτος χίλια εννιακόσια δεκαεννέα, η μονή Μπράτσκιυ έκλεισε από τις τότε αρχές της χώρας. Από εκείνη τη στιγμή, η εικόνα των Αδελφών του Κιέβου θεωρήθηκε ολότελα χαμένη για την Εκκλησία. Για πολλές δεκαετίες, η παντελής έλλειψη πληροφοριών για τα ιερά κειμήλια της μονής, μέχρι τη δεκαετία του ενενήντα του εικοστού αιώνα, λειτουργούσε ως επιβεβαίωση της απώλειας.

Τα τελευταία χρόνια όμως, νέες επιστημονικές έρευνες φανέρωσαν πως η εικόνα συγκαταλέγεται στις πέντε πιο πολύτιμες εικόνες της μονής. Είχε ήδη μεταφερθεί στην Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου το έτος χίλια εννιακόσια είκοσι έξι. Έτσι σώθηκε, αν και κανείς δεν γνώριζε πια την πραγματική της ταυτότητα.

Στο έτος χίλια εννιακόσια σαράντα οκτώ, η ομάδα αυτή των εικόνων καταγράφηκε για πρώτη φορά στα κατάστιχα του Εθνικού Μουσείου Τέχνης της Ουκρανίας. Στη σχετική σημείωση αναφερόταν πως η πορεία τους πριν φτάσουν στο μουσείο παρέμενε εντελώς άγνωστη στους ερευνητές. Η επανανακάλυψη της εικόνας των Αδελφών του Κιέβου έγινε στις αρχές της δεκαετίας του δύο χιλιάδες.

Τότε οι υπάλληλοι του μουσείου κατάφεραν να στοιχειοθετήσουν τη σύνδεση των κειμηλίων με την παλαιά μονή των Αδελφών. Σήμερα η ιερή εικόνα φυλάσσεται μέσα στη συλλογή του Εθνικού Μουσείου Τέχνης της Ουκρανίας. Η επανεύρεσή της θεωρείται από τους πιστούς νέα επιβεβαίωση των θαυματουργικών της ιδιοτήτων μέσα στους αιώνες.

Υπάρχει επίσης ένα ακριβές αντίγραφο της εικόνας, με τα ίδια χαρακτηριστικά και την ίδια αγιογραφική παράδοση. Φυλάσσεται στη μονή της Σκέπης της Θεοτόκου, μέσα στην ίδια την πόλη του Κιέβου. Η μνήμη της εικόνας τιμάται τη δέκατη Μαΐου, τη δευτέρα Ιουνίου, την έκτη Σεπτεμβρίου, καθώς και το Σάββατο της Πέμπτης Εβδομάδας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, ημέρα του Ακαθίστου Ύμνου.