Άγιος Σάββας Μπραγκόβιτς, Μητροπολίτης Αρδεαλίου

Τρία ολόκληρα χρόνια βασανίστηκε σκληρά μέσα στις φυλακές του κάστρου του Μπλαζ, παρότι ήταν γέρος και άρρωστος. Δεκαεννέα ολόκληρα χρόνια κράτησε μαζί τα ορθόδοξα ποίμνια της Τρανσυλβανίας απέναντι στις πιέσεις των Καλβινιστών ηγεμόνων. Η οικογένειά του καταγόταν από παλιό σερβικό γένος της Ερζεγοβίνης, που βρήκε καταφύγιο κοντά στο Αράντ της Τρανσυλβανίας στα τέλη του δέκατου έκτου αιώνα.

Ο μελλοντικός άγιος γεννήθηκε στο Ινάου γύρω στα χίλια εξακόσια είκοσι και πήρε στο βάπτισμα το όνομα Συμεών. Οι γονείς του ονομάζονταν Ιωάννης και Μαρία και του έδωσαν μια στέρεη χριστιανική ανατροφή μέσα στο σπίτι τους. Στην αρχή διδάχτηκε γράμματα στο σπίτι του και αργότερα ταξίδεψε στην Ουγγαρία, τη Σερβία και τη Βουλγαρία.

Επισκέφθηκε τον θείο του, Μητροπολίτη Λογγίνο, στη Μονή Κομάνα νότια του Βουκουρεστίου, και αποφάσισε να μείνει εκεί για να ολοκληρώσει τις σπουδές του. Ο Μητροπολίτης τον δίδαξε προσωπικά τα ιερά μαθήματα μαζί με τις κοσμικές επιστήμες της εποχής. Όταν τέλειωσε τις σπουδές του, ο Συμεών επέστρεψε στην πατρίδα του και παντρεύτηκε στην ηλικία των τριάντα ετών.

Χειροτονήθηκε πρεσβύτερος, αλλά η σύζυγός του πέθανε λίγο καιρό μετά τη χειροτονία του. Λίγο αργότερα και η μητέρα του εγκατέλειψε τα εγκόσμια και έγινε μοναχή σε ιερό μοναστήρι. Δέκα χρόνια ο πατήρ Συμεών εργάστηκε ακούραστα στον αμπελώνα του Κυρίου, με ιεραποστολικό ζήλο και πνευματική θέρμη.

Έφερε στην Εκκλησία πολλούς Μουσουλμάνους και επανέφερε στην Ορθοδοξία χριστιανούς που είχαν αρνηθεί την πίστη τους. Το χίλια εξακόσια πενήντα έξι, σύνοδος κληρικών και λαϊκών στην Άλμπα Ιούλια εξέλεξε τον χήρο ιερέα Μητροπολίτη Αρδεαλίου στη δυτική Ρουμανία. Ταξίδεψε στον καθεδρικό ναό του Τιργκόβιστε στη Βλαχία, όπου έλαβε το μοναχικό σχήμα και μετονομάστηκε σε Σάββα.

Στις δεκαέξι Σεπτεμβρίου του χίλια εξακόσια πενήντα έξι χειροτονήθηκε επίσκοπος από τον Μητροπολίτη Στέφανο της Βλαχίας. Η αρχιερατική του διακονία ταλαιπωρήθηκε από τις ιεραποστολικές ενέργειες των Καλβινιστών, που πάσχιζαν να μεταστρέψουν τους Ορθοδόξους. Οι ηγεμόνες της Τρανσυλβανίας στήριζαν ανοιχτά τις προσπάθειες αυτές με κάθε διαθέσιμο μέσο.

Επιπλέον, οι συχνοί πόλεμοι απειλούσαν τη σταθερότητα της περιοχής στα πρώτα χρόνια της ποιμαντορίας του. Ο άγιος όμως αναδείχθηκε πιστός υπερασπιστής της Εκκλησίας και ακούραστος φύλακας της ορθόδοξης παραδόσεως. Μπροστά στις δυσκολίες αυτές, ο άγιος Σάββας οργάνωσε τυπογραφείο και εξέδωσε λειτουργικά βιβλία για τη χρήση των ενοριών.

Τύπωσε επίσης εγχειρίδια κατηχήσεως για κληρικούς και λαϊκούς και μια ολόκληρη κατήχηση της πίστεως. Κήρυττε μάλιστα ομιλίες θεμελιωμένες στα συγγράμματα των Πατέρων και αξιοποιούσε τους βίους των αγίων ως πρότυπα. Από το χίλια εξακόσια εξήντα μέχρι το χίλια εξακόσια εξήντα δύο, εκδιώχθηκε από τον θρόνο του εξαιτίας των κόπων του.

Πάσχιζε να στερεώσει το ποίμνιό του στην Ορθοδοξία και αυτό προκαλούσε τους εχθρούς της Εκκλησίας. Επέστρεψε στα καθήκοντά του και υπηρέτησε χωρίς διακοπή μέχρι το χίλια εξακόσια ογδόντα, παρότι η ζωή του ήταν δύσκολη. Συχνά τον παρενοχλούσαν, επειδή αρνιόταν να συνεργαστεί με τον ηγεμόνα και τους Καλβινιστές της περιοχής.

Το χίλια εξακόσια εξήντα οκτώ, ο Μητροπολίτης Σάββας ταξίδεψε ως τη Ρωσία αναζητώντας οικονομική και πνευματική βοήθεια. Το ταξίδι αυτό τον οδήγησε σε σκληρή καταδίωξη από τον πρίγκιπα Μιχαήλ Απάφι και τους Προτεστάντες ηγέτες. Εκείνοι δεν συγχωρούσαν τη σθεναρή του αντίσταση στις προσπάθειες μεταστροφής των Ορθοδόξων στον καλβινισμό.

Τον Φεβρουάριο του χίλια εξακοσίων εξήντα εννέα, ο πρίγκιπας εξέδωσε διάταγμα που του επέβαλλε πολλά καθήκοντα και αυστηρούς περιορισμούς. Παρά τις πιέσεις, ο άγιος συγκάλεσε μεγάλη σύνοδο στην Άλμπα Ιούλια το χίλια εξακόσια εβδομήντα πέντε. Η σύνοδος αποφάσισε να τελείται η θεία Λειτουργία στη ρουμανική γλώσσα αντί για τη σλαβονική.

Επιπλέον αποφάσισε να βελτιωθεί η πνευματική και η ηθική ζωή τόσο του κλήρου όσο και των πιστών. Το χίλια εξακόσια ογδόντα, ο Καλβινιστής επιτηρητής της Τρανσυλβανίας διατύπωσε ψευδείς κατηγορίες εναντίον του αγίου ιεράρχου. Τον οδήγησε σε δίκη και τον έριξε στη φυλακή, βάζοντας ουσιαστικά τέλος στην ποιμαντική του διακονία.

Γέρος πλέον και ασθενικός, ο Μητροπολίτης υπέμεινε τρία χρόνια σκληρών βασανιστηρίων μέσα στις φυλακές του κάστρου του Μπλαζ. Στο τέλος ελευθερώθηκε χάρη στις προσπάθειες του πρίγκιπα Σερμπάν της Βλαχίας, που μεσολάβησε υπέρ του. Πέθανε όμως από τα τραύματα και τις κακουχίες του στις είκοσι τέσσερις Απριλίου του χίλια εξακοσίων ογδόντα τριών.

Ο άγιος Σάββας υπηρέτησε ως Μητροπολίτης σχεδόν είκοσι πέντε χρόνια κάτω από πολύ δοκιμαστικές συνθήκες. Παρά τις διώξεις, υπερασπίστηκε με σθένος τους κληρικούς και το ποίμνιό του από τις ενέργειες των προσηλυτιστών. Όλα όσα έπαθε τα υπέμεινε με χριστιανική υπομονή, ακόμη και τα πικρά βασανιστήρια στο τέλος της επίγειας ζωής του.

Γι’ αυτό η Εκκλησία τον τιμά ως μάρτυρα και ομολογητή της Ορθοδόξου πίστεως στους χαλεπούς εκείνους καιρούς. Η Εκκλησία της Ρουμανίας τον κατέταξε επίσημα στους αγίους στις είκοσι μία Οκτωβρίου του χίλια εννιακόσια πενήντα πέντε. Η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στις είκοσι τέσσερις Απριλίου, ημέρα της οσιακής του κοιμήσεως μέσα στους πόνους.