Το Λαμπρό Σάββατο και η Διανομή του Αρτοκλασίας Άρτου

Ο Άρτος που ευλογήθηκε με χαρά και κατάνυξη μετά τη Λειτουργία του Πάσχα, κόβεται και μοιράζεται την ημέρα του Λαμπρού Σαββάτου. Πρόκειται για μια από τις πιο φωτεινές στιγμές της Διακαινησίμου, όπου ο Αναστάς Χριστός ευλογεί ξανά την τροφή των πιστών. Η κοπή και η διανομή του ιερού αυτού Άρτου πραγματοποιείται μετά τη Θεία Λειτουργία του Σαββάτου της Διακαινησίμου.

Στα μοναστήρια, η όλη αυτή ιεροπρεπής τελετή γίνεται μέσα στην τράπεζα, σύμφωνα με την παράδοση των πατέρων. Ο Άρτος είχε ευλογηθεί ήδη από την Κυριακή του Πάσχα και βρισκόταν στον ναό όλη την εβδομάδα. Παρέμενε εκεί ως ορατό σημείο της παρουσίας του Αναστάντος Κυρίου ανάμεσα στους πιστούς.

Κάθε ημέρα της Λαμπρής Εβδομάδας οι πιστοί τον προσκυνούσαν με ευλάβεια. Η όλη παράδοση αυτή ανάγεται στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες και τη ζωή των αποστόλων. Οι μαθητές, μετά την Ανάσταση του Κυρίου, άφηναν συμβολικά μια θέση στο τραπέζι για τον Διδάσκαλο.

Πάνω στη θέση εκείνη τοποθετούσαν ένα κομμάτι άρτου ως ένδειξη της ζωντανής παρουσίας Του. Η κοπή του Άρτου γίνεται με συγκεκριμένη και αρχαία τάξη, που σέβεται κάθε λεπτομέρεια της εκκλησιαστικής παραδόσεως. Μετά τη Θεία Λειτουργία, ο Άρτος μεταφέρεται στην τράπεζα με ευλάβεια, όπως ορίζει το τυπικό της Εκκλησίας.

Εκεί ψάλλεται τρεις φορές ο νικητήριος ύμνος «Χριστός ανέστη», και οι πιστοί συνοδεύουν την ψαλμωδία με βαθιές μετάνοιες. Στη συνέχεια λέγεται η Κυριακή προσευχή, το «Πάτερ ημών», και ευλογείται η τροφή όπως συνηθίζεται καθημερινά. Έπειτα ο διάκονος εκφωνεί «Του Κυρίου δεηθώμεν», και οι αδελφοί απαντούν με το γνώριμο «Κύριε, ελέησον».

Ο ιερέας στρέφεται προς τον Άρτο που έχει τοποθετηθεί στο κέντρο της τράπεζας. Με χέρια υψωμένα και καρδιά γεμάτη από τη χαρά του Πάσχα, αναπέμπει την ειδική ευχή της κοπής. Ζητά από τον Κύριο να ευλογήσει τον άρτο αυτόν, όπως κάποτε ευλόγησε τους πέντε άρτους στην έρημο.

Παρακαλεί ώστε όσοι θα μεταλάβουν από αυτόν να λάβουν σωματική και πνευματική υγεία. Η όλη τάξη φανερώνει πόσο βαθιά συνδέεται η ευλογία της τροφής με την Ανάσταση του Κυρίου. Η ευχή που απαγγέλλει ο ιερέας πάνω στον Άρτο αποκαλύπτει το βαθύτερο νόημα της εορτής.

Ο Κύριος Ιησούς Χριστός ονομάζεται Άρτος των Αγγέλων και Άρτος της αιωνίου ζωής που κατέβηκε από τον ουρανό. Είναι Αυτός που τρέφει τους πιστούς κατά τις λαμπρότερες αυτές ημέρες με την πνευματική τροφή των θείων δωρεών Του. Όλα γίνονται προς δόξαν της σωτηρίου Αναστάσεώς Του την τρίτη ημέρα από τον τάφο.

Ο ιερέας ικετεύει τον Κύριο να επιβλέψει στις προσευχές και στις ευχαριστίες των πιστών με ευμένεια. Παρακαλεί να ευλογήσει αυτόν τον άρτο, όπως ευλόγησε τους πέντε άρτους μέσα στην έρημο. Έτσι όσοι θα μεταλάβουν από αυτόν θα λάβουν ευλογίες σωματικές και πνευματικές μαζί με την υγεία.

Όλα αυτά χαρίζονται διά της χάριτος και της συμπαθείας της φιλανθρωπίας του Κυρίου. Διότι Αυτός είναι ο αγιασμός των πιστών, σε Αυτόν αναπέμπεται κάθε δόξα και τιμή. Δοξάζεται μαζί με τον άναρχο Πατέρα και το Πανάγιο, Αγαθό και Ζωοποιό Πνεύμα στους αιώνες των αιώνων.

Ο λαός απαντά με ένα δυνατό και πανηγυρικό «Αμήν». Μετά την ανάγνωση της ευχής, ο ιερέας προχωρεί στην κοπή του Άρτου σύμφωνα με την καθιερωμένη τάξη. Στη συνέχεια τον διανέμει σε όλους τους πιστούς πριν αρχίσει το κοινό γεύμα της ημέρας.

Υπάρχει όμως και μια άλλη δυνατότητα την οποία προβλέπει η εκκλησιαστική παράδοση και το τυπικό. Ο ιερέας μπορεί να κόψει τον Άρτο κατά τη διάρκεια της ίδιας της Θείας Λειτουργίας, αμέσως μετά την Οπισθάμβωνο Ευχή. Σε αυτή την περίπτωση τον μοιράζει στους πιστούς στη θέση του συνηθισμένου αντιδώρου.

Οι πιστοί οφείλουν να καταναλώσουν αμέσως το κομμάτι που λαμβάνουν, με ευλάβεια και προσοχή. Μπορούν ωστόσο να πάρουν λίγο και μαζί τους στο σπίτι για όσους δεν μπόρεσαν να βρεθούν στον ναό. Έτσι η ευλογία της Αναστάσεως φτάνει σε κάθε χριστιανικό σπιτικό και σε κάθε καρδιά πιστού.

Ο Άρτος αυτός δεν είναι απλώς ένα κομμάτι ψωμί, αλλά σημάδι ζωντανό της παρουσίας του Αναστάντος. Μέσα από αυτόν οι πιστοί γεύονται την ευλογία ολόκληρης της λαμπροφόρου εβδομάδας του Πάσχα. Η Εκκλησία διαφυλάσσει την τάξη αυτή ως πολύτιμη παρακαταθήκη από τους αγίους πατέρες και την αποστολική παράδοση.