Ο Ιερομάρτυρας Πατριάρχης Κύριλλος ο Έκτος

Στις τέσσερις Μαρτίου του χίλια οκτακόσια δεκατρία ανέβηκε στον οικουμενικό θρόνο, και λίγα χρόνια αργότερα κρεμάστηκε με την πατριαρχική του στολή μέσα στην Αδριανούπολη. Μαζί με είκοσι επτά κληρικούς και προύχοντες πέθανε στην αγχόνη, κατηγορημένος για συμμετοχή στο κίνημα της ελευθερίας του Ρωμαϊκού γένους. Ο Άγιος Κύριλλος ο Έκτος, γνωστός και ως Σεραπετζόγλου, είχε το κοσμικό όνομα Κωνσταντίνος Σερπεντζόγλου και καταγόταν από την Αδριανούπολη.

Στη γενέτειρά του διδάχθηκε τα πρώτα του γράμματα και έδειξε από νωρίς μεγάλη αγάπη για τη μάθηση και για την Εκκλησία. Στη συνέχεια υπηρέτησε ως αρχιδιάκονος στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, όπου ξεχώρισε για την παιδεία του και για το ήθος του. Το χίλια οκτακόσια τρία χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Ικονίου και ανέλαβε τη φροντίδα ενός δύσκολου και απομακρυσμένου ποιμνίου.

Έπειτα από επτά χρόνια ποιμαντικής διακονίας, μετατέθηκε στην ιστορική μητρόπολη της Αδριανουπόλεως. Εκεί στάθηκε κοντά στους πιστούς της πατρίδας του και στήριξε σχολεία, ναούς και κοινοτικά ζητήματα με ακούραστο ζήλο. Η φήμη του ως μορφωμένου και ευλαβούς ιεράρχη απλώθηκε γρήγορα μέσα στις πατριαρχικές αυλές της Πόλεως.

Έτσι, όταν χήρεψε ο οικουμενικός θρόνος, οι ιεράρχες στράφηκαν προς αυτόν, αναγνωρίζοντας μέσα του τον κατάλληλο πνευματικό ηγέτη. Ως Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ανέπτυξε πλούσιο πνευματικό και εκπαιδευτικό έργο σε μια εποχή πολύ δύσκολη για το γένος. Το χίλια οκτακόσια δεκαπέντε ίδρυσε την εκκλησιαστική μουσική σχολή, την οποία εμπιστεύθηκε στους τρεις διδασκάλους της νέας μεθόδου.

Με τον τρόπο αυτόν στερέωσε τη βυζαντινή ψαλτική παράδοση και την παρέδωσε σωστά στις επόμενες γενιές. Υπήρξε γνήσιος φίλος των γραμμάτων και κήρυττε ασταμάτητα τον θείο λόγο μέσα στους ναούς και στα κοινοτικά συνάξεις. Διασώθηκαν εκατόν πενήντα οκτώ κηρύγματά του, που φανερώνουν τη βαθιά θεολογική παιδεία και τη ζωντανή ποιμαντική αγάπη του.

Παράλληλα ασχολήθηκε με τη γεωγραφία, την ιστορία και την αρχαιογνωσία της ανατολικής Ρωμηοσύνης. Ο Πίναξ χορογραφικός της Μεγάλης Αρχισατραπείας του Ικονίου τυπώθηκε στη Βιέννη το χίλια οκτακόσια δώδεκα και αποτύπωσε τη μνήμη της μικρασιατικής γης. Λίγα χρόνια αργότερα, στην Κωνσταντινούπολη, ακολούθησε η ιστορική περιγραφή του ίδιου χορογραφικού πίνακος, μαζί με αναφορές στην Αδριανούπολη και στη Θράκη.

Στο τυπογραφείο της Πόλεως είχε ήδη εκδώσει την Ιερογραφική Αρμονία, μια συλλογή έμμετρων κειμένων από τον Πρόδρομο, τον Πισίδη και τον Ξανθόπουλο. Στο περιοδικό Ερμής ο Λόγιος δημοσίευσε επίσης μια αξιόλογη συλλογή αρχαίων επιγραφών, που μαρτυρεί το επιστημονικό του ενδιαφέρον. Έτσι συνδύασε αρμονικά την πατριαρχική διακονία με τη φιλομάθεια και την πνευματική καλλιέργεια.

Στις δεκατρείς Δεκεμβρίου του χίλια οκτακόσια δεκαοκτώ απομακρύνθηκε από τον πατριαρχικό θρόνο και επέστρεψε ταπεινά στην Αδριανούπολη. Εκεί έζησε σαν απλός κληρικός, κοντά στους συμπατριώτες του, μοιραζόμενος μαζί τους την αγωνία των χρόνων που έρχονταν. Όταν ξέσπασε η μεγάλη επανάσταση του γένους, οι Οθωμανικές αρχές στράφηκαν με μανία εναντίον της εκκλησιαστικής ηγεσίας των Ρωμηών.

Το χίλια οκτακόσια είκοσι ένα, με μυστικό φιρμάνι, αποφασίστηκε ο απαγχονισμός του Αγίου Κυρίλλου ως ηθικού συνεργού του απελευθερωτικού κινήματος. Η διαταγή όριζε ρητά να συλληφθεί αμέσως και να κρεμαστεί με την πατριαρχική του περιβολή μέσα στην ίδια του την πατρίδα. Έτσι έγινε παραδειγματικά μπροστά στα μάτια του ποιμνίου του, μαζί με είκοσι επτά κληρικούς και προύχοντες της πόλεως.

Το ιερό του σώμα παρέμεινε κρεμασμένο τρεις ολόκληρες ημέρες, για να γίνει φόβητρο στους χριστιανούς της Θράκης. Στη συνέχεια το έριξαν χωρίς ευλάβεια στα νερά του ποταμού Έβρου, νομίζοντας πως έτσι θα έσβηνε και η μνήμη του. Όμως ο ταπεινός χωρικός Χρήστος Αργυρίου το βρήκε και το έθαψε με σεβασμό, σώζοντάς το από την αφάνεια.

Έπειτα από χρόνια, τα σεπτά λείψανα μεταφέρθηκαν στη μητρόπολη της Αδριανουπόλεως και τιμήθηκαν από όλο το γένος. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις δεκαοκτώ Απριλίου, ψάλλοντας τον ιερομάρτυρα Πατριάρχη και προστάτη του Πυθίου.