Ο Όσιος Ιωάννης ο Ησυχαστής και η πίστη που νίκησε τον φόβο

Στην Κωνσταντινούπολη των διωγμών, ένας νεαρός μοναχός από τη Θεσσαλονίκη στάθηκε όρθιος μπροστά στον αυτοκράτορα Λέοντα τον Αρμένιο. Μαζί με τον δάσκαλό του Γρηγόριο τον Δεκαπολίτη και τον Ιωσήφ τον Υμνογράφο, ύψωσε φωνή για τις άγιες εικόνες. Ο Όσιος Ιωάννης γεννήθηκε προς το τέλος του όγδοου αιώνα και από πολύ νέος αγάπησε με όλη του την καρδιά τον Χριστό.

Άφησε τον κόσμο και έτρεξε κοντά στον φημισμένο διδάσκαλο Γρηγόριο, σε μοναστήρι κοντά στη Θεσσαλονίκη, όπου έλαβε το αγγελικό σχήμα. Εκεί παραδόθηκε στην υπακοή και στην άσκηση με τέτοια καθαρότητα ψυχής, που ξάφνιαζε ακόμη και τους έμπειρους πατέρες. Η ταπείνωσή του έγινε παροιμιώδης σε όλη τη συνοδεία του γέροντα.

Ο ίδιος ο Άγιος Γρηγόριος, παρακολουθώντας την πρόοδό του, χαιρόταν βαθιά και δόξαζε τον Θεό για τον νεαρό μαθητή. Έβλεπε στον Ιωάννη έναν αληθινό συνεχιστή της παραδόσεως των ησυχαστών. Με τα χρόνια, ο νέος μοναχός έφτασε σε ύψος πνευματικής τελειότητας που σπάνια συναντάται.

Ο διδάσκαλος αναγνώριζε ότι ο μαθητής είχε γίνει πλέον στύλος και στήριγμα της μοναστικής πολιτείας τους. Όταν ο δυσσεβής αυτοκράτορας Λέων ο Αρμένιος αναζωπύρωσε την αίρεση της εικονομαχίας, σήκωσε νέο διωγμό εναντίον της Εκκλησίας του Χριστού. Τότε ο Όσιος Γρηγόριος, μαζί με τον Ιωσήφ τον Υμνογράφο και τον πιστό μαθητή Ιωάννη, ξεκίνησαν από τη Θεσσαλονίκη και έφτασαν στη Βασιλεύουσα.

Γύριζαν στους δρόμους και στους ναούς της πόλεως, στηρίζοντας τους ορθοδόξους και ενισχύοντας τις διωγμένες ψυχές. Παρακινούσαν τους πιστούς να κρατήσουν με σθένος την προσκύνηση των αγίων εικόνων και να μην υποχωρήσουν μπροστά στις απειλές. Ο Ιωσήφ αργότερα ξεκίνησε για τη Ρώμη, αλλά στον δρόμο συνελήφθη από αιρετικούς και ρίχτηκε σε φυλακή στην Κρήτη.

Ο Όσιος Γρηγόριος και ο μαθητής του Ιωάννης συνέχισαν να στέκονται όρθιοι μέσα στη θύελλα του διωγμού. Άφοβα κήρυτταν την αλήθεια της πίστεως, χωρίς να λογαριάζουν κινδύνους, εξορίες ή θάνατο. Επί πολλά χρόνια αυτοί οι δύο ομολογητές υπερασπίζονταν την Ορθοδοξία με παρρησία και αγάπη.

Δίδασκαν τον λαό για τη σημασία των εικόνων και για το βαθύ νόημα της σαρκώσεως του Λόγου του Θεού. Ο διωγμός όμως δεν λύγισε τη φλόγα της ψυχής τους ούτε για μία στιγμή. Μετά από πολλούς κόπους και θλίψεις, ο Όσιος Γρηγόριος ο Δεκαπολίτης παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο, γύρω στο οκτακόσια είκοσι.

Ο πιστός μαθητής Ιωάννης έμεινε στη Βασιλεύουσα και συνέχισε τον ίδιο τρόπο ζωής, με προσευχή, νηστεία και αδιάκοπη φροντίδα για τον λαό. Δεν αγωνιζόταν μόνο για τη δική του σωτηρία, αλλά και για τη σωτηρία όσων τον πλησίαζαν. Λίγο καιρό αργότερα, ο μακάριος Ιωσήφ ο Υμνογράφος ελευθερώθηκε από τη φυλακή και επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη.

Ζητούσε με λαχτάρα τον αγαπημένο του διδάσκαλο Γρηγόριο, αλλά τον βρήκε ήδη κεκοιμημένο. Έκλαψε πικρά, γιατί δεν αξιώθηκε να τον ξαναδεί στη ζωή αυτή. Έμεινε όμως κοντά στον Όσιο Ιωάννη, βρίσκοντας μέσα του την παρηγοριά του χαμένου γέροντα.

Μετά από λίγο διάστημα, ο Όσιος Ιωάννης αναχώρησε και αυτός για τον Κύριο, ώστε να λάβει τον στέφανο των κόπων του. Ο Ιωσήφ τον έθαψε με τα ίδια του τα χέρια κοντά στον τάφο του Οσίου Γρηγορίου, ενώνοντας στον θάνατο όσους είχε ενώσει ο αγώνας της πίστεως. Αργότερα ο Όσιος Ιωσήφ ο Υμνογράφος αποσύρθηκε σε ησυχότερο τόπο, λίγο έξω από την πόλη, κοντά στον ναό του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου.

Εκεί ανήγειρε ναό προς τιμήν του αγίου Νικολάου του θαυματουργού, αρχιερέως των Μύρων. Μέσα σε αυτόν τον ναό μετέφερε με ευλάβεια τα ιερά λείψανα του διδασκάλου Γρηγορίου και του μαθητή Ιωάννη. Έτσι, οι δύο ομολογητές που είχαν αγωνιστεί μαζί για τις εικόνες, αναπαύονταν τώρα μαζί στον ίδιο ιερό τόπο.

Κάποιοι παλαιότεροι θέλησαν να ταυτίσουν τον Όσιο Ιωάννη με άλλον ομώνυμο ασκητή της Παλαιστίνης. Έλεγαν ότι, μετά τον θάνατο του διδασκάλου του, αναχώρησε για τους Αγίους Τόπους και ασκήτεψε στη μονή του Οσίου Χαρίτωνος. Όμως η ιστορική πραγματικότητα δείχνει κάτι διαφορετικό, καθώς εκείνη η περίφημη μονή είχε ήδη ερημωθεί από τους Άραβες πολύ πριν από την εποχή του Λέοντος του Αρμενίου.

Ο τιμώμενος σήμερα όσιος έζησε και κοιμήθηκε στη Βασιλεύουσα, όπως μαρτυρεί ξεκάθαρα ο βίος του Οσίου Ιωσήφ του Υμνογράφου. Η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στις δεκαοκτώ Απριλίου με κατάνυξη και ευλάβεια.