Η ανακομιδή των λειψάνων του Οσίου Αλεξάνδρου του Σβιρ

Δύο νύχτες πριν από την ανακομιδή, αστραπές και βροντές έτρεχαν πάνω στο χώμα του τάφου του Οσίου Αλεξάνδρου του Σβιρ. Το πρωί του Σαββάτου του Λαζάρου, μέσα στη Θεία Λειτουργία, οι εργάτες βρήκαν το φέρετρό του κάτω από το παλιό θυσιαστήριο. Ο Όσιος είχε κοιμηθεί στις τριάντα Αυγούστου του έτους χίλια πεντακόσια τριάντα τρία και η μνήμη του τιμάται μαζί με την ημέρα της εύρεσης των λειψάνων του.

Η ανακομιδή έγινε στις δεκαεπτά Απριλίου του έτους χίλια εξακόσια σαράντα ένα, όταν ξανάχτιζαν τον καθεδρικό ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Τις δύο προηγούμενες ημέρες είχαν φανεί στον ουρανό σημεία ασυνήθιστα και τρομερά, που έδειχναν την αγιότητα του τόπου. Οι εργάτες έσκαβαν τα θεμέλια του νέου πέτρινου ναού, όταν αντίκρισαν μια κοιλότητα σαν σπηλιά μέσα στο έδαφος.

Το χώμα από πάνω στεκόταν αιωρούμενο, χωρίς κανένα στήριγμα, και θύμιζε θαυμαστή σκέπη πάνω από τον τάφο του οσίου ανδρός. Στο εσωτερικό φάνηκε το φέρετρο σχεδόν διαλυμένο, καθώς μόνο η κάτω σανίδα είχε διατηρηθεί ακέραιη μέσα στους αιώνες. Όλη η αδελφότητα της μονής κατέβηκε με δέος για να αντικρίσει τον θησαυρό που κρυβόταν για περισσότερα από εκατό χρόνια.

Ο ηγούμενος Αβραάμιος σήκωσε με τρεμάμενα χέρια το επάνω καπάκι και αμέσως μια δυνατή ευωδία πλημμύρισε τον χώρο. Το σώμα του Οσίου φαινόταν ακέραιο, ντυμένο με το μοναχικό μανδύα και το άγιο σχήμα της μεγαλόσχημης μοναχικής τάξης. Το πρόσωπό του ήταν καλυμμένο, αλλά κάτω από το σχήμα διακρινόταν ένα μέρος από τα γένια του.

Τα δύο πόδια βρίσκονταν σε στάση φυσική, σαν να είχε μόλις κοιμηθεί ο όσιος μέσα στη γαλήνη του Κυρίου. Το δεξί πόδι έδειχνε προς τα επάνω και το αριστερό έγερνε ελαφρά στο πλάι, ενώ φορούσαν και τα δύο σανδάλια. Από το ίδιο το σώμα ανέβλυζε μια άρρητη ευωδία, που έμοιαζε με μύρο και με την ευωδία ανοιξιάτικων ανθέων.

Παρών στην ιερή αυτή στιγμή βρισκόταν ο μητροπολίτης Νοβγκορόντ Αφθόνιος, ο οποίος επιστάτησε με κατάνυξη στην όλη διαδικασία. Οι μοναχοί τοποθέτησαν με ευλάβεια και χαρά τα ιερά λείψανα μέσα σε νέο καλοφτιαγμένο φέρετρο. Στη συνέχεια τα μετέφεραν με πομπή στον ναό του Αγίου Νικολάου του Θαυματουργού, που ανήκε στην ίδια μικρή σκήτη της αδελφότητας.

Εκεί τα προσκύνησαν με δάκρυα ευγνωμοσύνης και απέραντου θαυμασμού προς τον Θεό των θαυμασίων. Οι μοναχοί έμειναν εκστατικοί όταν είδαν αδιάφθορη τη σάρκα του ουράνιου προστάτη και πατέρα τους. Έσπευσαν να συντάξουν αμέσως μια λεπτομερή περιγραφή του ιερού σκηνώματος, για να μείνει η μαρτυρία στους μεταγενέστερους πιστούς.

Ιδιαίτερα θαυμαστό ήταν το πρόσωπο, που έμοιαζε τόσο ζωντανό, σαν να βρισκόταν ο Όσιος σε βαθύ ύπνο. Η μορφή του ταίριαζε απόλυτα με τις ιερές εικόνες που είχαν ζωγραφίσει σύγχρονοί του μοναχοί και πιστοί. Οι συγγραφείς σημείωσαν τη θαυμαστή θέση των χεριών και των ποδιών αλλά και το κεχριμπαρένιο, χρυσοκίτρινο χρώμα του δέρματος.

Σύντομα τα ιερά λείψανα τοποθετήθηκαν σε ασημένια αργυρή λάρνακα, δωρεά του ευσεβούς τσάρου Μιχαήλ, και μεταφέρθηκαν στον νεόδμητο καθεδρικό ναό της Μεταμορφώσεως. Τότε ορίστηκε η μνήμη του Οσίου Αλεξάνδρου να τιμάται σε δύο ημερομηνίες κατά τη διάρκεια του εκκλησιαστικού έτους. Η πρώτη είναι η τριακοστή Αυγούστου, ημέρα της μακαρίας κοιμήσεώς του, και η δεύτερη η δεκάτη εβδόμη Απριλίου.

Η δεύτερη αυτή ημέρα αποτυπώνει τη χαρά και τη συγκίνηση της εύρεσης των αδιαφθόρων λειψάνων μέσα στο σπηλαιώδες έδαφος. Έτσι ο Όσιος έγινε προσκύνημα και παρηγοριά για πλήθος πιστών της ρωσικής γης. Το ιερό σκήνωμα αρπάχθηκε βιαίως από τη μονή Σβιρ από τους μπολσεβίκους στις είκοσι Δεκεμβρίου του έτους χίλια εννιακόσια δεκαοκτώ.

Είχαν προηγηθεί πολλές ανεπιτυχείς προσπάθειες δήμευσης, καθώς οι πατέρες υπερασπίζονταν τον θησαυρό τους με κάθε δυνατό τρόπο. Από το έτος χίλια εννιακόσια δεκαεννέα έως το έτος χίλια εννιακόσια είκοσι δύο εξαπλώθηκε μια άθλια εκστρατεία εκμηδένισης των ιερών λειψάνων. Πολλά λείψανα Ρώσων αγίων κλάπηκαν και υποβλήθηκαν σε ψευδώς ονομαζόμενες επιστημονικές εξετάσεις από τις αρχές της εποχής.

Άλλα εκτέθηκαν σε αντιθρησκευτικά μουσεία ως αντικείμενα χλεύης, ενώ ορισμένα καταστράφηκαν εντελώς από τα χέρια των διωκτών. Οι Σοβιετικοί ήλπιζαν να αποδείξουν ότι τα λείψανα του Οσίου Αλεξάνδρου ήταν πλαστά κατασκευάσματα μοναχών. Διενήργησαν πολλές και διαφορετικές εξετάσεις, χρησιμοποιώντας τα μέσα της τότε ιατρικής επιστήμης.

Όμως όλες οι έρευνες επιβεβαίωσαν αναμφισβήτητα τη γνησιότητα και την αδιαφθορία του ιερού σκηνώματος. Τελικά τα λείψανα στάλθηκαν στη Στρατιωτική Ιατρική Ακαδημία της Πετρούπολης, μακριά από τη φυσική τους μονή. Εκεί παρέμειναν φυλακισμένα και κρυμμένα από τους πιστούς για σχεδόν ογδόντα ολόκληρα χρόνια, μέσα στον ζόφο της αθεΐας.

Η δεύτερη ανακομιδή των λειψάνων του Οσίου Αλεξάνδρου πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του έτους χίλια εννιακόσια ενενήντα επτά. Τα λείψανα βρέθηκαν και πάλι αδιάφθορα, ακριβώς όπως ήταν τη στιγμή της βίαιης δήμευσης από τους μπολσεβίκους. Η όψη του Οσίου ταίριαζε απόλυτα με την παλαιά περιγραφή των μοναχών από το έτος χίλια εξακόσια σαράντα ένα.

Όταν επιβεβαιώθηκε χωρίς καμία αμφιβολία ότι επρόκειτο για τα λείψανα του Οσίου Αλεξάνδρου, χάρηκε όλη η Εκκλησία. Ο μητροπολίτης Αγίας Πετρουπόλεως Βλαδίμηρος επέτρεψε να μεταφερθούν στον ναό της Αγίας Σοφίας και των τριών θυγατέρων της. Η Πίστη, η Ελπίδα και η Αγάπη, που τιμώνται στις δεκαεπτά Σεπτεμβρίου, υποδέχθηκαν με δόξα τον Όσιο πατέρα.

Εκεί τα λείψανα παρέμειναν για τέσσερις ολόκληρους μήνες, ώστε ο λαός να τα προσκυνήσει με ευλάβεια και δάκρυα. Καθώς οι πιστοί ασπάζονταν τα ιερά λείψανα, παρατήρησαν ευωδιαστό μύρο να αναβλύζει θαυμαστά από αυτά. Τον Νοέμβριο του έτους χίλια εννιακόσια ενενήντα οκτώ τα λείψανα επέστρεψαν επιτέλους στη μονή του Σβιρ.

Μέχρι και σήμερα συνεχίζονται μπροστά τους θαυμαστές ιάσεις, στηρίζοντας την πίστη του ορθόδοξου λαού.