Ο Όσιος Ευφρόσυνος και το μαρτύριο στη λίμνη Σινίτσε

Όταν τα πολωνικά στρατεύματα πλησίαζαν τη μονή του στους βάλτους της λίμνης Σινίτσε, εκείνος αρνήθηκε να φύγει και απάντησε ότι ήρθε εκεί για να πεθάνει για τον Χριστό. Στα χέρια του βαστούσε μόνο τον ξύλινο σταυρό που είχε στήσει με τα ίδια του τα χέρια χρόνια πριν, μέσα στην άγρια ερημιά. Ο Όσιος Ευφρόσυνος, κατά κόσμον Εφραίμ, γεννήθηκε στην Καρελία, κοντά στη λίμνη Λάντοζσκοε, στο δεύτερο μισό του δέκατου έκτου αιώνα.

Στα πρώτα του χρόνια ασκήθηκε κοντά στη φημισμένη μονή του Βάλαμο και αργότερα μετέβη στο μεγάλο Νόβγκοροντ της Ρωσίας. Έπειτα τράβηξε προς την περιοχή Ντολόκ και υπηρέτησε ως αναγνώστης στις ακολουθίες ενός μικρού χωριού της επαρχίας. Στη μονή της Κοιμήσεως του Τιχβίν δέχθηκε το μοναχικό σχήμα και έλαβε το όνομα Ευφρόσυνος, αφιερώνοντας τη ζωή του στον Κύριο.

Ύστερα από αρκετά χρόνια κοινοβιακής ζωής φανέρωσε στον ηγούμενο τον πόθο του για βαθύτερη σιωπή και ησυχία. Ο γέροντας του μίλησε για τους κινδύνους της ερημικής πορείας και στο τέλος του έδωσε την ευλογία του. Στα χίλια εξακόσια άρχισε τη μοναχική του πορεία στους άγριους βάλτους κοντά στη λίμνη Σινίτσε, μακριά από κάθε ανθρώπινη παρουσία.

Έσκαψε ένα σπήλαιο μέσα στο χώμα, έστησε δίπλα έναν ξύλινο σταυρό και έζησε εκεί δύο ολόκληρα χρόνια. Όλη η τροφή του ήταν άγρια χόρτα, μούρα και μανιτάρια του δάσους, χωρίς καμία άλλη ανθρώπινη παρηγοριά. Κάποια στιγμή χωρικοί από τα γύρω χωριά ανακάλυψαν την παρουσία του και άρχισαν να τον επισκέπτονται με ευλάβεια.

Ζητούσαν τη συμβουλή του, την προσευχή του και την πνευματική του καθοδήγηση σε κάθε δυσκολία της ζωής. Μερικοί έμειναν κοντά του και έτσι σχηματίστηκε μια μικρή αδελφότητα ασκητών στη μέση της ερημιάς. Σύντομα παρουσιάστηκε η ανάγκη να υψωθεί ένας ναός όπου θα μπορούσαν όλοι μαζί να προσεύχονται.

Καθάρισαν το δάσος, πελέκησαν τα δοκάρια και έχτισαν με τα ίδια τους τα χέρια έναν ξύλινο ναό. Επειδή ο Γέροντας από ταπείνωση δεν είχε χειροτονηθεί ιερέας, τον ναό εγκαινίασε ο συνασκητής του Άγιος Γουρίας του Σαλάτσκ. Ο ναός αφιερώθηκε στον Ευαγγελισμό της Υπεραγίας Θεοτόκου, με την ευλογία του Αρχιεπισκόπου Νόβγκοροντ Ισιδώρου.

Ο Άγιος Γουρίας πήγαινε συχνά στη λίμνη Σινίτσε, για να προσεύχεται μαζί με τους αδελφούς και να τους κοινωνεί τα άχραντα μυστήρια. Σε μία από αυτές τις επισκέψεις του ενέδυσε τον Όσιο Ευφρόσυνο με το μεγάλο και αγγελικό σχήμα. Στα χίλια εξακόσια δώδεκα, καθώς τα πολωνικά στρατεύματα ρήμαζαν τη Ρωσία, πολλοί άνθρωποι έτρεξαν να σωθούν μέσα στη μονή της ερημιάς.

Στις δεκαεννέα Μαρτίου ο Όσιος φανέρωσε με προφητικό λόγο πως οι Πολωνοί κατευθύνονταν ήδη προς το μοναστήρι. Συμβούλεψε όλους να απομακρυνθούν χωρίς αναβολή, για να γλιτώσουν από τον βέβαιο και επικείμενο θάνατο. Πολλοί όμως δεν πίστεψαν τα λόγια του και τον ρώτησαν γιατί ο ίδιος δεν φεύγει μαζί τους.

Ο Γέροντας τους αποκρίθηκε με γαλήνη ότι ήρθε εκεί για να πεθάνει για το όνομα του Χριστού. Όσοι υπάκουσαν στη φωνή του Οσίου και έφυγαν από τη μονή σώθηκαν, ενώ όσοι έμειναν βρήκαν τρομερό θάνατο. Ανάμεσά τους ήταν και ο μοναχός Ιωνάς, που τρόμαξε από την προφητεία και ήθελε αρχικά να φύγει με τους άλλους.

Ο Όσιος όμως τον κράτησε κοντά του. Με λόγια φλογερά τον ενίσχυσε ο Όσιος, λέγοντας του να μη δειλιάζει την ώρα που πλησιάζει η μάχη του Χριστού. Του θύμισε πως μαζί έδωσαν υπόσχεση στον Κύριο να ζήσουν και να πεθάνουν εκεί, μέσα στην ερημιά, ως αληθινοί μοναχοί.

Άλλη είναι η θέση των λαϊκών, που οφείλουν να προστατεύουν τη ζωή τους για χάρη των παιδιών και των οικογενειών τους. Ο μοναχός Ιωνάς θερμάνθηκε στην ψυχή του, στήριξε όλη την ελπίδα του στον Θεό και αποφάσισε να μείνει μαζί με τον Γέροντά του. Ο Όσιος Ευφρόσυνος φόρεσε το μεγάλο σχήμα και πέρασε ολόκληρη τη νύχτα όρθιος στην προσευχή.

Την επομένη, στις είκοσι Μαρτίου, οι πολωνικές δυνάμεις χύμηξαν με ορμή πάνω στο μικρό μοναστήρι. Ο Άγιος βγήκε από το κελί του ντυμένος με το αγγελικό σχήμα και στάθηκε δίπλα στον σταυρό που είχε φυτέψει. Οι εχθροί τού ζήτησαν με σκληρότητα να παραδώσει όλη την περιουσία της μονής.

Εκείνος αποκρίθηκε ήρεμα ότι κάθε θησαυρός δικός του και της μονής βρίσκεται μέσα στον ναό της Παναγίας. Εννοούσε φυσικά τους πνευματικούς θησαυρούς που κανείς δεν μπορεί να αφαιρέσει από την καρδιά του πιστού. Οι Πολωνοί δεν κατάλαβαν τίποτε από τα λόγια του και έτρεξαν με μανία προς τον ναό.

Κάποιος από αυτούς τράβηξε το σπαθί και χτύπησε δυνατά τον Όσιο στον λαιμό. Ο άγιος Γέροντας έπεσε νεκρός κοντά στον σταυρό που είχε στήσει με τα ίδια του τα χέρια. Όταν οι εχθροί επέστρεψαν οργισμένοι, επειδή δεν βρήκαν τίποτε μέσα στον ναό, χτύπησαν με τσεκούρι το άγιο κεφάλι του μάρτυρα.

Μαζί του μαρτύρησε και ο μοναχός Ιωνάς, που τιμάται από την Εκκλησία την ίδια ημέρα με τον Όσιο. Στη μονή βρισκόταν εκείνη την ώρα και ένας ευσεβής χριστιανός, ο Ιωάννης Σουμά, που ήταν μέσα στο κελί του Γέροντα. Δέχθηκε φοβερά τραύματα από τους κατακτητές, έμεινε όμως ζωντανός, αν και είχε χάσει τις αισθήσεις του.

Όταν οι Πολωνοί αποχώρησαν, συνήλθε και διηγήθηκε στον γιο του Αιμιλιανό όσα φοβερά είδαν τα μάτια του εκείνη τη φρικτή ημέρα. Από αυτούς έμαθαν οι κάτοικοι των γύρω χωριών την καταστροφή της μονής και το ένδοξο μαρτύριο του Οσίου Ευφροσύνου, που μύρισε όλη την περιοχή με τη χάρη του. Στις είκοσι οκτώ Μαρτίου τα τίμια σώματα του Οσίου Ευφροσύνου, του μοναχού Ιωνά και των άλλων που έπεσαν από το σπαθί ενταφιάστηκαν με ευλάβεια.

Ο τάφος τους ανοίχθηκε δίπλα στον σταυρό όπου είχαν αναδείξει το μαρτύριό τους ενώπιον του Θεού και των ανθρώπων. Τριάντα τέσσερα χρόνια μετά την κοίμηση του Οσίου, ένας ευσεβής άνδρας με το όνομα Μωυσής έχτισε στον τόπο εκείνο νέο ναό. Τον αφιέρωσε στην Αγία Τριάδα, για να δοξάζεται διαρκώς το όνομα του Θεού μέσα στη μοναστική κοινότητα.

Με την ευλογία του Μητροπολίτη Νόβγκοροντ Μακαρίου, στις είκοσι πέντε Μαρτίου του χιλίου εξακοσίου πενήντα πέντε, μεταφέρθηκαν τα άφθαρτα λείψανά του. Τοποθετήθηκαν σε νέα λειψανοθήκη κάτω από το κωδωνοστάσιο του ναού, για να τα προσκυνούν οι πιστοί. Κατά τα αρχεία της μονής, ο Όσιος ήταν μετρίου αναστήματος, με πλατείς ώμους, φαρδύ στήθος, καστανά μαλλιά με ψήγματα γκρίζου και μακριά γενειάδα διχαλωτή στο κάτω άκρο.

Η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία τον αναγνώρισε επίσημα ως άγιο στα χίλια εννιακόσια δώδεκα.