Άγιος Λέων ο Μέγας, Πάπας Ρώμης

Όταν ο Αττίλας με τις άγριες ορδές των Ούννων στάθηκε έξω από τη Ρώμη, ένας μόνο άνθρωπος βγήκε να τον αντικρίσει χωρίς όπλα, ντυμένος μόνο με το αρχιερατικό του ωμοφόρι. Ο Λέων, ο επίσκοπος της Ρώμης, μίλησε στον τρομερό βάρβαρο και τον έπεισε να γυρίσει πίσω χωρίς να ρίξει σταγόνα αίματος μέσα στην πόλη. Ο μεγάλος αυτός ποιμένας γεννήθηκε στη Ρώμη μέσα σε αρχοντική οικογένεια με ρίζες από την Τοσκάνη και έλαβε μόρφωση σπάνια για την εποχή του.

Από νεαρή ηλικία εισήλθε στον κλήρο και έγινε αρχιδιάκονος της Εκκλησίας της Ρώμης κοντά στον πάπα Σίξτο τον Τρίτο. Η αγνότητα της ζωής του και η βαθιά θεολογική του παιδεία τον έκαναν αγαπητό σε όλο τον λαό. Όταν εκοιμήθη ο πάπας Κελεστίνος, βρισκόταν σε αποστολή στη Γαλατία και έμαθε εκεί ότι ο λαός τον είχε εκλέξει ομόφωνα διάδοχο στον θρόνο.

Ενθρονίστηκε τον Σεπτέμβριο του τετρακοσιοστού τεσσαρακοστού έτους, σε μια εποχή ταραγμένη και δύσκολη. Σε κάθε επέτειο της ενθρόνισής του ομολογούσε δημόσια το μέγεθος της ευθύνης που σήκωνε. Πίστευε ταπεινά ότι μόνο η θεία χάρη μπορούσε να τον στηρίξει σε ένα τόσο βαρύ έργο.

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία της Δύσης εκείνη την εποχή κατέρρεε κάτω από το βάρος των βαρβαρικών επιδρομών και της εσωτερικής διαφθοράς. Πλήθος αιρέσεων ταλάνιζαν την Εκκλησία και άφηναν τον πιστό λαό μέσα σε σύγχυση και πνευματικό σκοτάδι. Ο άγιος Λέων ένωσε με σπάνια ισορροπία την αυστηρότητα του ποιμένα με τη συμπόνια του πατέρα προς όλους.

Φρόντισε να αναμορφώσει τον κλήρο και να επαναφέρει την τάξη στις Εκκλησίες της Αφρικής και της Σικελίας μετά τις καταστροφές των Βανδάλων. Στερέωσε την εξουσία του μητροπολίτη Θεσσαλονίκης πάνω στην Εκκλησία του Ιλλυρικού, που εξαρτιόταν τότε από τη Ρώμη. Αποκατέστησε επίσης τον σεβασμό προς τους επισκόπους της Γαλατίας με σταθερές πατρικές επιστολές.

Ξεσκέπασε με παρρησία τις πλάνες των Μανιχαίων και των άλλων αιρετικών της εποχής του. Με την άμεμπτη ζωή του, με τη φροντίδα του για τη θεία λατρεία και με την ευγλωττία των ομιλιών του έγινε υπόδειγμα ποιμένα για επισκόπους και πρεσβυτέρους. Κατά τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή εξηγούσε τα μυστήρια της πίστεως στους πιστούς με απλότητα.

Παρακινούσε διαρκώς τον λαό να ζει σύμφωνα με τις εντολές του Ευαγγελίου του Χριστού. Η μεγαλύτερη όμως προσφορά του αγίου Λέοντος σχετίζεται με την υπεράσπιση της ορθόδοξης διδασκαλίας για το πρόσωπο του Χριστού. Όταν στην ψευδοσύνοδο της Εφέσου, που ο ίδιος ονόμασε «Ληστρική», καταδικάστηκε άδικα ο άγιος Φλαβιανός Κωνσταντινουπόλεως, ο Λέων αντέδρασε με αποφασιστικότητα.

Συγκάλεσε σύνοδο δυτικών επισκόπων και ακύρωσε τα διατάγματα της ληστρικής εκείνης συναθροίσεως. Πριν ακόμη συνέλθει η ψευδοσύνοδος, είχε στείλει στον άγιο Φλαβιανό την περίφημη επιστολή του, γνωστή ως «Τόμος του Λέοντος». Σε αυτήν διατύπωσε με θαυμαστή ακρίβεια τη διδασκαλία για τις δύο τέλειες φύσεις στο πρόσωπο του Χριστού.

Δίδαξε ότι η θεία και η ανθρώπινη φύση παραμένουν ακέραιες και ενώνονται ασύγχυτα σε ένα μόνο πρόσωπο. Το μεγαλείο συνδέεται με την ταπείνωση, η δύναμη με την αδυναμία, η αιωνιότητα με τη θνητότητα. Ο Υιός του Θεού πήρε μορφή δούλου χωρίς να αποχωριστεί τη θεϊκή του δόξα κοντά στον Πατέρα.

Λέγεται μάλιστα ότι ο άγιος συνέταξε την επιστολή ύστερα από πολυήμερη νηστεία και προσευχή. Έπειτα την απέθεσε πάνω στον τάφο του αποστόλου Πέτρου παρακαλώντας τον να τη διορθώσει. Μετά από σαράντα ημέρες ο κορυφαίος απόστολος του εμφανίστηκε και του είπε ότι την ανέγνωσε και τη διόρθωσε.

Όταν ο ευσεβής αυτοκράτορας Μαρκιανός και η αγία Πουλχερία συνεκάλεσαν την Τετάρτη Οικουμενική Σύνοδο στη Χαλκηδόνα, η επιστολή του Λέοντος αναγνώστηκε επίσημα ενώπιον όλων των πατέρων. Τότε εξακόσιοι τριάντα άγιοι επίσκοποι αναφώνησαν με μία φωνή ότι ο Πέτρος μίλησε διά στόματος Λέοντος. Η Σύνοδος αναθεμάτισε τους αιρεσιάρχες Ευτυχή και Διόσκορο που δίδασκαν μία μόνο φύση στον Χριστό.

Ενώ στην Ανατολή συντελούνταν αυτά τα μεγάλα γεγονότα, η Δύση καταστρεφόταν από τις επιδρομές των Ούννων του Αττίλα. Έπειτα από φοβερές σφαγές στη Γερμανία και στη Γαλατία, οι ορδές πέρασαν τις Άλπεις και απείλησαν τη Ρώμη με ολοκληρωτική καταστροφή. Ο τρομαγμένος αυτοκράτορας, η σύγκλητος και ο λαός παρακάλεσαν τον άγιο να μεσιτεύσει στον φοβερό κατακτητή.

Ντυμένος την αρχιερατική του στολή, παρουσιάστηκε στον Αττίλα επικεφαλής μεγάλης πομπής κληρικών. Προς έκπληξη όλων, εκείνος ο σκληρός βάρβαρος έδειξε σεβασμό και δέχτηκε να αποχωρήσει αμέσως από την Ιταλία. Όταν οι πολεμιστές του ρώτησαν για την παράδοξη πραότητά του, αποκρίθηκε ότι έβλεπε δίπλα στον πάπα τον απόστολο Πέτρο να κρατάει σπαθί απειλητικά.

Η Ρώμη γλίτωσε με τρόπο θαυμαστό, αλλά οι κάτοικοί της λησμόνησαν γρήγορα την ευλογία του Θεού και επέστρεψαν στην ακολασία τους. Ο Κύριος επέτρεψε τότε στους Βανδάλους του Γενσερίχου να εισβάλουν και να λεηλατήσουν τη Ρώμη το τετρακοσιοστό πεντηκοστό πέμπτο έτος. Ο άγιος Λέων βγήκε ξανά να συναντήσει τον νέο κατακτητή για να σώσει τους πολίτες της πόλεως.

Πέτυχε να γλιτώσουν τουλάχιστον οι ζωές των κατοίκων και να μην παραδοθούν τα κτίρια στις φλόγες. Παρά ταύτα, ο εχθρικός στρατός πήρε τεράστια λεία και αιχμάλωτους πολλούς ευγενείς και απλούς ανθρώπους μαζί. Μόλις επανήλθε η ειρήνη, ο άγιος καταπιάστηκε με την παρηγοριά των επιζώντων και την ανοικοδόμηση των ναών.

Φρόντισε ακόμη να σταλούν βοήθεια και ιερείς για τους εξορισμένους Ρωμαίους στην Αφρική. Το υπόλοιπο της ζωής του το αφιέρωσε στο ποιμαντικό του έργο και στη διαφύλαξη της πίστεως της Χαλκηδόνας. Οι μονοφυσίτες της Αλεξανδρείας απειλούσαν ακόμη την ενότητα της Εκκλησίας με ποικίλους τρόπους.

Πληροφορήθηκε από τον Θεό την προσέγγιση του τέλους του και προετοιμάστηκε με σαρανταήμερη νηστεία και προσευχή. Εκοιμήθη το τετρακοσιοστό εξηκοστό πρώτο έτος, αφού ποίμανε με αγιότητα την Εκκλησία είκοσι ένα ολόκληρα χρόνια.