Όσιος Κοσμάς του Γιαχρόμ και η εικόνα της Κοιμήσεως

Σε μια δασώδη όχθη του ποταμού Γιαχρόμ, ένας νεαρός υπηρέτης ξύπνησε μέσα σε φως ασυνήθιστο και αντίκρισε πάνω σε δέντρο την εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Η ίδια η Παναγία τού μίλησε με μυστική φωνή και του ζήτησε να γίνει μοναχός και να ιδρύσει μοναστήρι στον τόπο εκείνον. Ο νεαρός αυτός ήταν ο Όσιος Κοσμάς, που έζησε στη Ρωσία κατά τον δέκατο πέμπτο αιώνα μετά Χριστόν.

Στα νεανικά του χρόνια υπηρετούσε έναν ευγενή άρχοντα, ο οποίος υπέφερε από βαριά και μακροχρόνια αρρώστια. Ο πιστός υπηρέτης τον παρηγορούσε με πραότητα και του διάβαζε ιερά βιβλία, καθώς ταξίδευαν μαζί από τόπο σε τόπο για την αναζήτηση θεραπείας. Κάποτε, εξαντλημένοι από την πορεία, σταμάτησαν να ξεκουραστούν κοντά στις όχθες του ποταμού Γιαχρόμ.

Εκεί τους πήρε ένας βαθύς ύπνος, και τότε ακριβώς συνέβη το πρώτο θαυμαστό σημείο. Η φωνή που άκουσε ο Κοσμάς τού είπε με σαφήνεια να προσέξει τα λόγια της ζωής και να αναζητήσει τη χαρά των δικαίων. Του παρήγγειλε ακόμη να ζήσει βίο θεάρεστο, ώστε να αξιωθεί τα αιώνια αγαθά της Βασιλείας του Θεού.

Με βαθιά ευλάβεια ο νεαρός υπηρέτης πήρε από το δέντρο την ιερή εικόνα και την μετέφερε στον άρρωστο κύριό του. Μόλις την ακούμπησαν επάνω στον γέροντα άρχοντα, εκείνος θεραπεύτηκε αμέσως από τη βαριά αρρώστια που τον ταλαιπωρούσε τόσα χρόνια. Όταν τελείωσε ο χρόνος της υπηρεσίας του, ο Όσιος Κοσμάς ξεκίνησε για τη φημισμένη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου.

Παρέδωσε με σεβασμό την εικόνα στους αδελφούς του μοναστηριού και έλαβε εκεί το άγιο σχήμα του μοναχού. Από την πρώτη στιγμή της μοναχικής του ζωής εξέπληξε ακόμη και τους πιο έμπειρους πατέρες με την ασκητική του φιλοπονία. Αγωνίστηκε στη Λαύρα για πολλά χρόνια, με νηστεία, αγρυπνία, προσευχή και απόλυτη υπακοή στους γέροντες.

Κάποια μέρα όμως είδε άγγελο Κυρίου, ο οποίος τον πληροφόρησε ότι έπρεπε να εγκαταλείψει τη Λαύρα. Ο ουράνιος απεσταλμένος του παρήγγειλε να πάρει μαζί του την εικόνα της Θεοτόκου που είχε εμφανιστεί στον Γιαχρόμ. Ο Όσιος ζήτησε ταπεινά την εικόνα από τους μοναχούς και έλαβε με χαρά τη συγκατάθεσή τους.

Έπειτα αναχώρησε από το Κίεβο, με κατεύθυνση τον ευλογημένο τόπο όπου είχε δει το αρχικό όραμα. Έφτασε στις όχθες του ποταμού Γιαχρόμ, εκεί όπου είχε φανερωθεί για πρώτη φορά η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Με τη βοήθεια ευλαβών δωρητών της περιοχής ανήγειρε ναό αφιερωμένο στην Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Παρέμεινε δίπλα στον ναό αυτόν και επιδόθηκε σε αυστηρότατους μοναχικούς αγώνες, τους οποίους είχε επιβάλει στον εαυτό του. Σιγά σιγά συγκεντρώθηκαν γύρω από τον Όσιο πολλοί μαθητές, οι οποίοι ζητούσαν την πνευματική του καθοδήγηση. Έτσι ιδρύθηκε νέα μονή στον τόπο της θαυμαστής εμφανίσεως, και ο Άγιος Κοσμάς εξελέγη ομόφωνα ηγούμενος της αδελφότητας.

Η φήμη των ασκητικών του κατορθωμάτων απλώθηκε σε όλη τη ρωσική γη και έφτασε ώς τα αυτιά του ίδιου του Μεγάλου Πρίγκιπα. Ο Όσιος συνέχισε να ποιμαίνει το ποίμνιό του με σύνεση, αγάπη και πνευματική διάκριση μέχρι τα έσχατα γηρατειά του. Κοιμήθηκε με ειρήνη σε βαθύ γήρας, στις δεκαοκτώ Φεβρουαρίου του έτους χίλια τετρακόσια ενενήντα δύο μετά Χριστόν.

Τον ενταφίασαν με τιμές μέσα στη μονή που ο ίδιος είχε ιδρύσει στις όχθες του ποταμού. Η μνήμη του τιμάται ακόμη στις δεκατέσσερις Οκτωβρίου, ημέρα της εορτής της θαυματουργής εικόνας του Γιαχρόμ.