Η Αγία Θεοδώρα η Βασίλισσα και ο Θρίαμβος της Ορθοδοξίας

Μέσα στα ίδια τα ανάκτορα του εικονομάχου αυτοκράτορα Θεοφίλου, μια νεαρή βασίλισσα κρατούσε κρυμμένες στον κοιτώνα της τις άγιες εικόνες και τις ασπαζόταν τη νύχτα. Η ίδια γυναίκα, λίγα χρόνια αργότερα, θα συγκαλούσε τη Σύνοδο που αναστήλωσε τις εικόνες και θα καθιέρωνε την Κυριακή της Ορθοδοξίας. Η Αγία Θεοδώρα καταγόταν από επιφανή οικογένεια της Παφλαγονίας, που είχε από καιρό εγκατασταθεί στην Κωνσταντινούπολη και είχε αναδείξει μέλη της σε υψηλά αξιώματα της αυτοκρατορίας.

Ο πατέρας της ήταν ο δρουγγάριος Μαρίνος και η μητέρα της η ενάρετη Θεοκτίστη, που της μετέδωσε τη φλογερή πίστη και την αφοσίωση στην Ορθοδοξία. Είχε ακόμη τρεις αδελφές, τη Σοφία, τη Μαρία και την Ειρήνη, και δύο αδελφούς, τον Βάρδα και τον Πετρωνά. Διακρινόταν για τη σπάνια ομορφιά και την οξύτατη ευφυΐα της, χαρίσματα που την ανέδειξαν ανάμεσα στις πιο άξιες κόρες της αριστοκρατίας.

Το έτος οκτακόσια τριάντα επιλέχθηκε ως σύζυγος του αυτοκράτορα Θεοφίλου και ανέλαβε με ευσυνειδησία τα καθήκοντά της ως συζύγου και βασίλισσας. Από την πρώτη στιγμή προσπάθησε να απαλύνει με την καλοσύνη της τη σκληρότητα του άνδρα της απέναντι στους τιμητές των ιερών εικόνων. Την ίδια εποχή, οι ομολογητές της Ορθοδοξίας, οι πιο άγιοι άνδρες της εποχής, καταδιώκονταν, βασανίζονταν και εξορίζονταν στα πιο μακρινά σημεία της αυτοκρατορίας από τον Θεόφιλο.

Η Θεοδώρα έμενε σταθερή στην ομολογία της αληθινής πίστης και τιμούσε κρυφά τις άγιες εικόνες, φυλαγμένες με προσοχή μέσα στον κοιτώνα της. Κάποια ημέρα ένας αυλικός την έπιασε στα ξαφνικά καθώς ασπαζόταν τις ιερές εικόνες και έσπευσε να το αναφέρει στον αυτοκράτορα. Ο Θεόφιλος την επέπληξε σκληρά μπροστά του, εκείνη όμως κατάφερε με σύνεση να αποκρούσει τις κατηγορίες και τις κακίες του κατηγόρου της.

Συνέχισε στα κρυφά να στηρίζει τους ομολογητές της ορθόδοξης πίστης που υπέφεραν στις εξορίες και τις φυλακές. Παρότι το απαγόρευε ο σύζυγός της, πήγαινε συχνά μαζί με τις πέντε κόρες της να συναντήσει τη μητέρα της, που είχε γίνει μοναχή στο μοναστήρι το οποίο η ίδια είχε ιδρύσει. Η Θεοκτίστη ήταν αυστηρή επικρίτρια των άθεων πολιτικών του Θεοφίλου και του σκληρού διωγμού των πιστών.

Έτσι η νεαρή βασίλισσα ζούσε διπλή ζωή, ανάμεσα στο παλάτι και στην κρυφή ομολογία της πίστης. Μετά από δώδεκα χρόνια εξουσίας, ο Θεόφιλος προσβλήθηκε από βαριά δυσεντερία και υπέφερε με τρόπο φοβερό μέσα στα ίδια του τα ανάκτορα. Η Θεοδώρα, από το μεγάλο της έλεος και τη θλίψη της που έβλεπε τον άνδρα της να βασανίζεται, έφερε κοντά του μια εικόνα της Παναγίας και την ακούμπησε πάνω στο πρόσωπό του.

Εκείνος, αφού συνήλθε από ένα τρομερό όραμα, ασπάστηκε την άγια εικόνα και ομολόγησε την αληθινή πίστη πριν παραδώσει την ψυχή του. Επειδή ο διάδοχος του θρόνου, Μιχαήλ ο Τρίτος, ήταν μόλις τεσσάρων ετών, η Θεοδώρα ανέλαβε την αντιβασιλεία με συνεπιτρόπους τον αδελφό της Βάρδα και τον λογοθέτη Θεόκτιστο. Η πρώτη της ενέργεια ήταν η απομάκρυνση του αιρετικού πατριάρχη Ιωάννη του Εβδόμου και η άνοδος του αγίου Μεθοδίου του Ομολογητή στον πατριαρχικό θρόνο.

Παράλληλα φρόντισε για την επιστροφή των εξόριστων ομολογητών και για την αποκατάσταση όλων όσοι είχαν υποφέρει για την πίστη. Με σύνεση και διορατικότητα προετοίμασε το έδαφος για το μεγάλο γεγονός που ακολούθησε. Τον Μάρτιο του έτους οκτακόσια σαράντα τρία η Αγία Θεοδώρα συγκάλεσε Σύνοδο, η οποία αναθεμάτισε τους αιρετικούς και επιβεβαίωσε τις αποφάσεις της Εβδόμης Οικουμενικής Συνόδου.

Οι Πατέρες συγκεντρώθηκαν την πρώτη Κυριακή της Μεγάλης Σαρακοστής, μαζί με ομολογητές, ιερείς και μοναχούς που είχαν φτάσει από τα πέρατα της αυτοκρατορίας. Στα σώματά τους έφεραν ακόμη τα ματωμένα σημάδια από τη γενναία ομολογία της αληθινής πίστης ενώπιον των διωκτών. Έγινε τότε μεγάλη λιτανεία που διέσχισε ολόκληρη την πόλη και έτσι εγκαινιάστηκε επίσημα η αναστήλωση των ιερών εικόνων.

Από εκείνη την εποχή η εορτή τελείται κάθε χρόνο την πρώτη Κυριακή της Μεγάλης Σαρακοστής και έγινε το σύμβολο του θριάμβου της Ορθοδοξίας πάνω σε όλες τις αιρέσεις. Όταν αποκαταστάθηκε η ειρήνη στην Εκκλησία, η Θεοδώρα έδειξε σπάνιο ταλέντο διακυβέρνησης, ιδιαίτερα στον τομέα της οικονομίας. Δική της πρωτοβουλία ήταν ο ευαγγελισμός της Μοραβίας και της Βουλγαρίας από ιεραποστόλους της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Οδήγησε μάλιστα στην Ορθοδοξία τον ηγεμόνα των Βουλγάρων Βόγορη. Παρά τη μεγάλη φροντίδα που έδειξε για τον γιο της, ο Μιχαήλ ο Τρίτος φάνηκε αχάριστος απέναντί της και παρασύρθηκε σε ζωή ακολασίας. Ο αδελφός της, ο Βάρδας, άνθρωπος ικανός αλλά ανήθικος, που είχε ανέλθει στην εξουσία χάρη στη Θεοδώρα, άσκησε αρνητική επιρροή στον νεαρό αυτοκράτορα.

Τον έπεισε να τερματίσει την αντιβασιλεία και να υποχρεώσει τη μητέρα του και τις κόρες της να αποσυρθούν στη μονή των Γαστρίων, αν και ο πατριάρχης Ιγνάτιος αρνήθηκε να τους δώσει το μοναχικό σχήμα. Υποτασσόμενη στις βουλές της θείας Πρόνοιας, η Θεοδώρα αφιέρωσε τη ζωή της στη νηστεία, στην προσευχή και σε όλους τους κανόνες της αγγελικής πολιτείας. Μαζί με τις θυγατέρες της Άννα, Θέκλα, Αναστασία, Μαρία και Πουλχερία, βρήκε στο μοναστήρι την ησυχία που δεν είχε γνωρίσει ποτέ στο παλάτι.

Παρέδωσε την ψυχή της στον Θεό την ενδέκατη Φεβρουαρίου του έτους οκτακόσια εξήντα επτά. Όταν έπεσε η Κωνσταντινούπολη, τα άφθαρτα λείψανά της μεταφέρθηκαν στην Κέρκυρα μαζί με εκείνα του αγίου Σπυρίδωνα και διασώθηκαν θαυματουργικά από βομβαρδισμό κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.