Οι Άγιοι Μάρτυρες της Τραπεζούντας

Μέσα στα άγρια όρη της Τραπεζούντας, τρεις άνδρες προτίμησαν τη συντροφιά των θηρίων από τη ζωή ανάμεσα στους ειδωλολάτρες διώκτες. Όταν τους έσυραν τέλος μπροστά στον έπαρχο Λυσία, σιδερένια νύχια ξέσχιζαν τις σάρκες τους και αναμμένες λαμπάδες έκαιγαν τις πληγές τους. Οι Άγιοι Ουαλεριανός, Κάνδιδος, Ακύλας και Ευγένιος έζησαν στα δύσκολα χρόνια των αυτοκρατόρων Διοκλητιανού και Μαξιμιανού, όταν ο διωγμός κατά των χριστιανών είχε φουντώσει σε όλη την αυτοκρατορία.

Ο τοπικός άρχοντας Λυσίας είχε αναλάβει να ξεριζώσει την πίστη από την περιοχή του Πόντου με κάθε μέσο. Οι τρεις πρώτοι μάρτυρες, βλέποντας τη μανία των διωκτών, εγκατέλειψαν τα σπίτια τους, την περιουσία τους και κάθε γήινη μέριμνα. Ανέβηκαν στα βουνά γύρω από την Τραπεζούντα και έζησαν εκεί σαν ασκητές, μέσα σε σπηλιές και απόκρημνους τόπους.

Προτιμούσαν τη σκληρή ζωή της ερήμου από κάθε συμβιβασμό με την ειδωλολατρία. Οι στρατιώτες όμως του Λυσία τους ανακάλυψαν στα κρυσφήγετά τους και τους συνέλαβαν χωρίς δυσκολία. Τους οδήγησαν πρώτα σε μια μικρή πόλη της χώρας των Λαζών, που ονομαζόταν Πίτυους, και τους έκλεισαν στη φυλακή του φρουρίου.

Μετά από αρκετό καιρό σκληρής φυλακίσεως, οι τρεις μάρτυρες μεταφέρθηκαν πάλι στην Τραπεζούντα και παρουσιάστηκαν μπροστά στον έπαρχο Λυσία. Εκείνος δοκίμασε πρώτα με υποσχέσεις και κολακείες να τους πείσει να θυσιάσουν στα είδωλα της αυτοκρατορίας. Όταν είδε ότι οι λόγοι του έπεφταν στο κενό, χρησιμοποίησε φοβερές απειλές και τελικά διέταξε φρικτά βασανιστήρια.

Οι δήμιοι γύμνωσαν τους αγίους και άρχισαν να τους χτυπούν με μαστίγια φτιαγμένα από νεύρα βοδιών. Έπειτα τους κρέμασαν ψηλά και ξέσχιζαν τα σώματά τους με σιδερένια νύχια, ενώ ταυτόχρονα έκαιγαν τις ανοιχτές πληγές τους με αναμμένες λαμπάδες. Μέσα όμως στους πόνους, η θεία δύναμη ενίσχυε κρυφά τους αθλητές του Χριστού.

Ξαφνικά ένας φόβος μυστηριώδης κατέλαβε τους ίδιους τους βασανιστές, και έπεσαν στη γη σαν νεκροί. Ο Λυσίας ταράχτηκε από αυτό το θέαμα και διέταξε να επιστρέψουν οι μάρτυρες στη φυλακή. Λίγες ημέρες αργότερα, οι στρατιώτες συνέλαβαν και τον Άγιο Ευγένιο, ο οποίος ομολογούσε με παρρησία το όνομα του Ιησού Χριστού μπροστά σε όλους.

Τον υπέβαλαν αμέσως στα ίδια άγρια χτυπήματα. Ο έπαρχος Λυσίας θέλησε να ταπεινώσει τον Ευγένιο και διέταξε να τον οδηγήσουν μαζί του σε έναν ναό ειδωλολατρικό. Μόλις όμως πέρασε το κατώφλι ο μάρτυρας, ύψωσε σιωπηλά την προσευχή του στον αληθινό Θεό του ουρανού.

Την ίδια στιγμή τα είδωλα έπεσαν από τα βάθρα τους και έγιναν σκόνη μπροστά στα μάτια όλων. Ο Λυσίας έγινε έξω φρενών από την ντροπή του και διέταξε νέα φοβερότερα βασανιστήρια. Οι δήμιοι έδεσαν με σχοινιά τα χέρια και τα πόδια του Ευγενίου, τον τέντωσαν καταγής και τον χτυπούσαν με χοντρά ξύλα για πολλή ώρα.

Στη συνέχεια τον κρέμασαν γυμνό και άρχισαν να ξεσχίζουν τις σάρκες του με τα σιδερένια νύχια. Έκαιγαν τις πληγές του με λαμπάδες και έχυναν επάνω τους δυνατό ξύδι ανακατεμένο με αλάτι. Ο μάρτυρας δεχόταν τα πάντα με σιωπηλή υπομονή, δοξάζοντας τον Χριστό μέσα στην καρδιά του.

Τότε ο έπαρχος αποφάσισε να εξοντώσει και τους τέσσερις αθλητές μαζί. Διέταξε να ανάψουν φοβερό καμίνι και να τους ρίξουν μέσα στις πύρινες φλόγες, για να καούν ολοκληρωτικά τα σώματά τους. Όταν όμως άνοιξαν την πόρτα του καμινιού, οι τέσσερις μάρτυρες βγήκαν έξω χωρίς καμία βλάβη στα σώματά τους.

Ούτε οι τρίχες τους είχαν καεί ούτε τα ρούχα τους είχαν αλλοιωθεί από τη φωτιά. Το θαύμα αυτό φανέρωνε καθαρά πως ο Χριστός ήταν παρών δίπλα τους μέσα στο πιο σκληρό μαρτύριο. Ο Λυσίας όμως, αντί να μετανοήσει, σκληρύνθηκε ακόμη περισσότερο και έδωσε την τελική απόφαση.

Διέταξε να αποκεφαλιστούν με ξίφος και οι τέσσερις ομολογητές του Χριστού έξω από την Τραπεζούντα. Οι άγιοι βάδισαν προς τον τόπο της εκτελέσεως δοξάζοντας τον Κύριο και αλληλοενθαρρυνόμενοι για την ουράνια στεφάνωσή τους. Έσκυψαν με χαρά τους αυχένες κάτω από το ξίφος και παρέδωσαν τις ψυχές τους στα χέρια του Θεού.

Έτσι έλαβαν τους αμάραντους στεφάνους του μαρτυρίου περίπου στα διακόσια ενενήντα δύο μετά Χριστόν. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη τους στις είκοσι μία Ιανουαρίου κάθε έτους με ιδιαίτερη ευλάβεια. Σύμφωνα μάλιστα με το τυπικό της Μονής Καρακάλου του Αγίου Όρους, η γέννηση του Αγίου Ευγενίου εορτάζεται ξεχωριστά στις είκοσι τέσσερις Ιουνίου, διότι ο μάρτυρας αυτός τιμάται ως ένας από τους κύριους πολιούχους της Τραπεζούντας.