Η Εικόνα της Παναγίας της Εσφαγμένης

Ένας διάκονος της Μονής Βατοπεδίου χτύπησε με μαχαίρι το πρόσωπο της Παναγίας και αμέσως αίμα έτρεξε από την πληγή του ζωγραφισμένου παρειού. Την ίδια στιγμή ο ταραγμένος μοναχός τυφλώθηκε και έπεσε μπροστά στην εικόνα τρέμοντας σύγκορμος, σαν άλλος Κάιν. Η ιερή αυτή εικόνα της Θεοτόκου, γνωστή στους Έλληνες ως η Εσφαγμένη και στους Σλάβους ως Ζακλάνναγια, χρονολογείται από τον δέκατο τέταρτο αιώνα.

Φυλάσσεται στην Ιερά Μονή Βατοπεδίου του Αγίου Όρους, σε παρεκκλήσι αφιερωμένο στον Άγιο Δημήτριο τον Μυροβλύτη της Θεσσαλονίκης. Η εικόνα είναι ζωγραφισμένη πάνω σε καμβά και πήρε την ονομασία της από το φοβερό γεγονός που σημάδεψε για πάντα την ιστορία της μονής. Η μνήμη της τιμάται κάθε χρόνο στις είκοσι μία Ιανουαρίου, ως υπενθύμιση της ανείπωτης μακροθυμίας της Παναγίας απέναντι στην ανθρώπινη αδυναμία.

Πίσω από την εικόνα κρύβεται μία συγκλονιστική ιστορία ενός εκκλησιαστικού διακόνου, ο οποίος έχασε για λίγο τον λογισμό του και ύψωσε χέρι ιερόσυλο. Όμως η φιλανθρωπία της Θεομήτορος αποδείχθηκε μεγαλύτερη από την οργή του και έγινε αφορμή θαυμαστής μετάνοιας. Η ιστορία αυτή παραμένει ζωντανή στη μνήμη των πατέρων του Αγίου Όρους και διδάσκει τους πιστούς μέχρι σήμερα.

Ο διάκονος και εκκλησιάρχης της μονής είχε αναλάβει την επιστασία μιας μακράς ακολουθίας και καθυστέρησε αρκετά να φτάσει στην τράπεζα. Όταν επιτέλους έφτασε, ο μάγειρας είχε ήδη τελειώσει τη διανομή και αρνήθηκε να του προσφέρει φαγητό. Μάλιστα του υπενθύμισε με αυστηρότητα ότι αν ήθελε να φάει, έπρεπε να έρχεται έγκαιρα όπως όλοι οι άλλοι αδελφοί της μονής.

Ο διάκονος προσβλήθηκε βαθιά, κυριεύτηκε από οργή και επέστρεψε ταραγμένος μέσα στον ναό. Στάθηκε μπροστά στην εικόνα της Παναγίας και άρχισε να μιλά με παράπονο και βαρύ θυμό. Είπε πως υπηρετούσε επί χρόνια χωρίς ανταμοιβή και πως κανείς, ούτε καν Εκείνη, δεν νοιαζόταν αν είχε κάτι να φάει εκείνη τη μέρα.

Μέσα στην παραφορά του τράβηξε μαχαίρι και χτύπησε την παρειά της Θεοτόκου, σχίζοντας πέρα ως πέρα τον καμβά. Τότε αίμα ζεστό κύλησε από την πληγή και ο διάκονος έχασε αμέσως το φως του. Έπεσε κάτω παράλυτος από φόβο και ντροπή και έμεινε εκεί τρέμοντας, μπροστά στο φοβερό σημείο της οργής και της παρουσίας του Θεού.

Ο ηγούμενος της μονής, μόλις πληροφορήθηκε το ανοσιούργημα, συγκέντρωσε τους πατέρες και τέλεσε ολονύκτια αγρυπνία για το έλεος της Θεοτόκου. Παρακαλούσε με δάκρυα να συγχωρεθεί ο ταλαίπωρος διάκονος και να βρει η ψυχή του τη σωτηρία της. Επί τρία ολόκληρα χρόνια ο μετανοημένος μοναχός παρέμενε τυφλός και κανείς δεν τολμούσε να ελπίσει σε αλλαγή της τιμωρίας του.

Έπειτα από αυτό το διάστημα η Παναγία εμφανίστηκε στον ηγούμενο μέσα σε όραμα και του φανέρωσε την απόφασή της. Είπε πως είχε συγχωρήσει τον διάκονο και πως θα του χάριζε ξανά την όρασή του για να συνεχίσει τη ζωή του. Ωστόσο το χέρι που τόλμησε εκείνη την ιεροσυλία θα κατακρινόταν κατά τη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου.

Ο διάκονος όντως ξαναβρήκε το φως του και έζησε από εκεί και πέρα μέσα σε βαθιά συντριβή και θρήνο για το αμάρτημά του. Εγκαταστάθηκε σε ένα στασίδι ακριβώς απέναντι από την εικόνα που είχε τραυματίσει. Πέρασε τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του εκεί, κλαίγοντας και ζητώντας συγχώρεση από τη Μητέρα του Φωτός, χωρίς ποτέ να σηκώσει το βλέμμα του αλλού.

Τρία χρόνια μετά την κοίμηση του μετανοημένου διακόνου, οι πατέρες της μονής προχώρησαν στην ανακομιδή των οστών του, σύμφωνα με την παράδοση του Αγίου Όρους. Με έκπληξη διαπίστωσαν ότι το σώμα του είχε αποσυντεθεί κανονικά, όπως συμβαίνει πάντοτε με τους ανθρώπους. Όμως το δεξί του χέρι, εκείνο ακριβώς που είχε τολμήσει την ιεροσυλία, παρέμενε ακέραιο και ολόμαυρο.

Το θέαμα προκάλεσε δέος στους μοναχούς και επιβεβαίωσε με τρόπο φοβερό την προφητική απόφαση της Θεοτόκου. Το χέρι εκείνο φυλάσσεται μέχρι σήμερα μέσα στη Μονή Βατοπεδίου, ως ζωντανή υπενθύμιση της ανεξιχνίαστης αγάπης της Παναγίας προς τους αμαρτωλούς. Είναι όμως σε αρκετά κακή κατάσταση, καθώς πολλοί Ρώσοι προσκυνητές αποσπούσαν μικρά κομμάτια από αυτό.

Το θεωρούσαν ιερό λείψανο και ήθελαν να το έχουν ως ευλογία στα σπίτια τους. Η εικόνα της Εσφαγμένης παραμένει ένα από τα πιο συγκλονιστικά κειμήλια της Ορθοδοξίας και ένα διαρκές κήρυγμα για τη δύναμη της μετάνοιας. Διδάσκει τους πιστούς πως καμία πτώση δεν είναι ανεπανόρθωτη, όταν ο άνθρωπος επιστρέφει με συντριβή στη Μητέρα του Θεού και ζητά το έλεός της.