Όσιος Αρκάδιος ο διά Χριστόν σαλός της Νοβοτόρσκ

Πάνω σε μια πέτρα, στην κορυφή ενός λόφου μέσα στο δάσος, ένας νεαρός έμπορος από τη Βιάζμα στεκόταν όρθιος όλη τη νύχτα προσευχόμενος. Την ημέρα τον περιγελούσαν στους δρόμους ως σαλό, αγνοώντας ότι ζούσε κρυφά αγγελική πολιτεία στη ρωσική γη του ενδέκατου αιώνα. Ο Όσιος Αρκάδιος γεννήθηκε στις αρχές του ενδέκατου αιώνα στην πόλη της Βιάζμα και ανήκε στην οικογένεια των εμπόρων Συρέισκικοφ, που ξεχώριζαν για τη θερμή τους ευσέβεια.

Από μικρός αγάπησε τον Κύριο με όλη του την ψυχή και αποφάσισε να αφιερωθεί ολόκληρος στη διακονία Του. Θέλησε να ελευθερώσει την καρδιά του από κάθε κοσμικό δεσμό και να ακολουθήσει έναν δρόμο πραγματικά ασυνήθιστο. Έγινε από τους πρώτους διά Χριστόν σαλούς της Ρωσίας και πιθανότατα εμπνεύστηκε από τους βίους Ελλήνων σαλών, όπως ο Άγιος Συμεών ο εν Εμέση και ο Άγιος Ανδρέας ο εν Κωνσταντινουπόλει.

Οι σαλοί προσπαθούσαν να ζήσουν τα λόγια του Χριστού, που λέει να μη μεριμνούμε για το τι θα φάμε ή τι θα ντυθούμε. Είχαν επίσης στη μνήμη τους τα λόγια του Παύλου, που ονόμαζε τους μαθητές του μωρούς διά Χριστόν, ασθενείς και άτιμους, ενώ ο κόσμος καυχιόταν για τη δύναμή του. Ο νεαρός Αρκάδιος αγκάλιασε αυτή την οδό με όλη τη φλόγα της νεανικής του καρδιάς.

Την ημέρα ο Άγιος έκρυβε την υψηλή αγγελική του πολιτεία πίσω από μια συμπεριφορά που έμοιαζε ανόητη. Οι άνθρωποι τον περιγελούσαν για την εξωτερική του εμφάνιση, την παιδική απλότητα, την καλοσύνη και τη φαινομενική άγνοια όσων χρειάζεται η καθημερινή ζωή. Φαινόταν παράξενος και ακατανόητος στους κοσμικούς, και κάθε μέρα η συμπεριφορά του γινόταν πιο ασυνήθιστη.

Τη νύχτα όμως αφιερωνόταν ολόκληρος στην προσευχή, στεκόμενος όρθιος πάνω σε μια πέτρα, σε έναν λόφο μέσα στο δάσος έξω από την πόλη. Η αγάπη του για τη μοναξιά τον βοήθησε να μείνει για κάποιο διάστημα άγνωστος, ωστόσο σιγά σιγά οι κάτοικοι κατάλαβαν την ενάρετη ζωή του. Παρατήρησαν ότι, όταν προσευχόταν στον ναό, η ίδια του η όψη φαινόταν να αλλάζει εντελώς.

Το πρόσωπό του γινόταν φωτεινό και ολόκληρη η προσοχή του βυθιζόταν μέσα στα λόγια των ευχών. Κάποιες φορές δάκρυζε με κατάνυξη και μετάνοια, και κανείς που τον παρατηρούσε δεν τον θεωρούσε τότε παράφρονα. Οι συμβουλές του ήταν πάντοτε σωστές και οι προρρήσεις του πάντοτε εκπληρώνονταν με ακρίβεια, ενώ μιλούσε σπάνια.

Όποτε γινόταν λιτανεία του τιμίου Σταυρού, ο Άγιος Αρκάδιος έπαιρνε μια σκούπα και για δύο ημέρες πιο πριν σκούπιζε τους δρόμους από τον μητροπολιτικό ναό μέχρι την εκκλησία της εορτής. Έδειχνε έτσι ότι ο άνθρωπος οφείλει να έχει εσωτερική καθαρότητα και να φυλάει τις εντολές του Θεού, ιδιαίτερα όταν ετοιμάζεται για μεγάλη γιορτή της Εκκλησίας. Εκείνη την εποχή ο Άγιος Εφραίμ της Νοβοτόρσκ ταξίδευε συχνά στο Κίεβο για να συναντήσει πιο έμπειρους Γέροντες και πατέρες.

Κάποτε, επιστρέφοντας από το Κίεβο, σταμάτησε στη Βιάζμα και άκουσε για τον νεαρό σαλό. Από εκείνη τη στιγμή ο Αρκάδιος έγινε υποτακτικός του Γέροντα Εφραίμ, που τον στήριξε στους πνευματικούς κινδύνους της δύσκολης οδού της σαλότητας. Ο Γέροντας του δίδαξε ότι η περιφρόνηση των ανθρώπων μπορεί να γεννήσει υπερηφάνεια, όταν κανείς αισθάνεται πως αδικείται.

Έτσι μια τέτοια βιοτή ενδέχεται να σκοτίσει τον νου και την καρδιά, αντί να φέρει εσωτερικό φωτισμό και ανανέωση του ανθρώπου. Με τον καιρό ο Αρκάδιος δυνάμωσε μέσα από αδιάκοπους πνευματικούς αγώνες και ένωσε τη ζωή του με τον πνευματικό του πατέρα. Πήγε κοντά του στη Νοβοτόρσκ, όπου ο Άγιος Εφραίμ τον έκειρε μοναχό στο αγγελικό σχήμα.

Μετά την κουρά του οι κάτοικοι της Βιάζμα είδαν αρκετά θαύματα που έγιναν με τις προσευχές του μακαρίου Αρκαδίου, ο ίδιος όμως απέφευγε κάθε κοσμική δόξα. Έφυγε σε μια τοποθεσία στον πάνω ρου του ποταμού Τβέρτσα, αναζητώντας ησυχία και αφάνεια. Συμμετείχε επίσης στην ίδρυση ναού και μοναστηριού αφιερωμένου στους αγίους πασχόντες πρίγκιπες Βόρις και Γκλεμπ.

Όταν εγκαταστάθηκε στο νέο μοναστήρι, απέκοψε εντελώς το θέλημά του και υπάκουε στον πνευματικό του πατέρα σε όλα τα πράγματα. Δεν παρέλειπε ποτέ καμία ακολουθία, και μαζί με τον Γέροντά του ήταν πάντοτε οι πρώτοι που έφταναν στον ναό για τον όρθρο. Μετά την κοίμηση του Γέροντος συνέχισε με την ίδια ακρίβεια τη ζωή της προσευχής, της νηστείας και της σιωπής, μένοντας πιστός στις παρακαταθήκες του.

Αφού έζησε αρκετά χρόνια στη μονή των αγίων Βόρις και Γκλεμπ, παρέδωσε ειρηνικά το πνεύμα του στον Κύριο στις δεκατρείς Δεκεμβρίου του χίλια εβδομήντα επτά. Το σώμα του ενταφιάστηκε δίπλα στον πνευματικό του πατέρα, τον Άγιο Εφραίμ, σύμφωνα με την επιθυμία της καρδιάς του. Οι κάτοικοι της Τορζόκ και των γύρω περιοχών δοκίμαζαν συχνά τη δύναμη της χάριτος που ενεργούσε μέσα από τον Όσιο.

Όποτε στρέφονταν σε αυτόν με πίστη και προσευχή, έβρισκαν ανακούφιση από τις αρρώστιες και απαλλαγή από τις θλίψεις τους. Ο άγιος μοναχός εμφανιζόταν επίσης στους κατοίκους της Βιάζμα σε όνειρα και οράματα και τους γλίτωνε από κάθε λογής δυσκολίες. Στις καρδιές τους δεν υπήρχε καμία αμφιβολία για την αγιότητά του.

Η τοπική αναγνώρισή του ως αγίου έγινε γύρω στα χίλια πεντακόσια ογδόντα τέσσερα έως χίλια πεντακόσια ογδόντα επτά, ενώ στον ναό του Παντελεήμονος Σωτήρος της Βιάζμα κτίστηκε σύντομα παρεκκλήσι αφιερωμένο στο όνομά του. Ο μητροπολίτης Διονύσιος καθιέρωσε γύρω στα ίδια χρόνια κοινή εορτή των αγίων Αρκαδίου και Εφραίμ, ενώνοντας λειτουργικά τους δύο πνευματικούς συναγωνιστές. Τα ιερά λείψανα του Οσίου, ήδη δοξασμένα με θαύματα ιάσεων, αποκαλύφθηκαν στις ένδεκα Ιουνίου του χίλια πεντακόσια εβδομήντα δύο, προς χαρά των πιστών.

Στις ένδεκα Ιουλίου του χίλια εξακόσια εβδομήντα επτά, με την ευλογία του μητροπολίτη Κορνηλίου Νοβγκορόντ και Βελίκιγι Λούκι, ο αρχιμανδρίτης Ευστάθιος της μονής της Νοβοτόρσκ μετέφερε πανηγυρικά τα άφθαρτα λείψανα σε κρύπτη του καθεδρικού ναού των αγίων Βόρις και Γκλεμπ. Το χίλια οκτακόσια σαράντα ένα, το αριστερό παρεκκλήσι του ίδιου καθεδρικού αφιερώθηκε στον Όσιο Αρκάδιο, ως μόνιμη μαρτυρία τιμής. Στις δεκατέσσερις Αυγούστου του χίλια επτακόσια ενενήντα οκτώ, τα λείψανα τοποθετήθηκαν σε λίθινη λάρνακα που ως το χίλια πεντακόσια εβδομήντα δύο φιλοξενούσε τον Άγιο Εφραίμ.

Η τριακοσιοστή επέτειος της μεταφοράς γιορτάστηκε με λαμπρότητα στη Νοβοτόρσκ τον Ιούλιο του χίλια εννιακόσια εβδομήντα επτά. Στις είκοσι μία Ιουλίου του δύο χιλιάδες δεκαεννέα, μέρος των λειψάνων του Οσίου παραδόθηκε στον καθεδρικό ναό της ίδιας μονής από τον πατριάρχη Μόσχας Κύριλλο.