Η Γλυκοφιλούσα Εικόνα της Παναγίας

Μια ευσεβής γυναίκα έριξε την ιερή εικόνα της Παναγίας στη θάλασσα, για να τη σώσει από τα χέρια του ίδιου της του άντρα, που ήθελε να την κάψει. Η εικόνα ταξίδεψε θαυματουργικά πάνω στα κύματα και έφτασε στις ακτές του Άθω, στο περιβόλι της Θεοτόκου, όπου τη δέχτηκαν οι μοναχοί με δάκρυα συγκίνησης. Τη Δευτέρα της Διακαινησίμου η Εκκλησία τιμά την ιερή αυτή εικόνα της Παναγίας της Γλυκοφιλούσας, που φυλάσσεται σήμερα στην Ιερά Μονή Φιλοθέου.

Η ιστορία της μοιάζει πολύ με την ιστορία της Παναγίας της Πορταΐτισσας, που σώθηκε επίσης από ευσεβή γυναίκα τον ένατο αιώνα. Οι δύο αυτές εικόνες ταξίδεψαν θαυμαστά στα νερά του Αιγαίου και βρήκαν καταφύγιο στο Άγιον Όρος. Στα χρόνια της εικονομαχίας ο αυτοκράτορας Θεόφιλος είχε εξαπολύσει σκληρό διωγμό εναντίον των αγίων εικόνων.

Πολλοί πιστοί κρύβονταν στα σπίτια τους και προσεύχονταν μυστικά μπροστά στις εικόνες της Παναγίας. Όσοι αποκαλύπτονταν αντιμετώπιζαν εξορίες, βασανιστήρια και θάνατο. Η Παναγία όμως δεν εγκατέλειψε ποτέ τους πιστούς της.

Έστελνε διαρκώς σημάδια της παρουσίας της και διέσωζε τις εικόνες της με τρόπους που ξεπερνούσαν τη λογική των ανθρώπων. Έτσι η μνήμη της Γλυκοφιλούσας έγινε για όλη την Εκκλησία πηγή χαράς και πασχαλινής ελπίδας. Ένας ευγενής με το όνομα Συμεών ήταν φανατικός εικονομάχος και συμμεριζόταν το μίσος του αυτοκράτορα Θεοφίλου εναντίον των αγίων εικόνων.

Η σύζυγός του όμως, η Βικτωρία, τιμούσε με βαθιά ευλάβεια τις εικόνες και προσευχόταν καθημερινά μπροστά σε μια ιερή εικόνα της Παναγίας. Ο Συμεών δεν άντεχε τη θερμή πίστη της γυναίκας του και απαίτησε να του παραδώσει την εικόνα για να τη ρίξει στη φωτιά. Η Βικτωρία, με πόνο ψυχής αλλά και βαθιά εμπιστοσύνη, προτίμησε να ρίξει την εικόνα στη θάλασσα.

Ήλπιζε ότι η πρόνοια του Θεού θα φύλαγε το ιερό κειμήλιο από τη βέβαιη καταστροφή. Πέρασαν αρκετά χρόνια από εκείνη τη συγκλονιστική στιγμή της θυσίας και της προσευχητικής εμπιστοσύνης. Η εικόνα ξεπρόβαλε ξαφνικά στις ακτές του Άθω, κοντά στην Ιερά Μονή Φιλοθέου, σαν δώρο της Θεοτόκου στους μοναχούς.

Ο ηγούμενος μαζί με τους αδελφούς της μονής έσπευσαν στην παραλία και υποδέχτηκαν την εικόνα με ψαλμωδίες και δάκρυα ευγνωμοσύνης. Την τοποθέτησαν με τιμή μέσα στο καθολικό της μονής, εκεί όπου θα δοξαζόταν για πάντα το όνομα της Παναγίας. Από εκείνη τη στιγμή η ιερή εικόνα άρχισε να επιτελεί πλήθος θαυμάτων προς όσους κατέφευγαν με πίστη.

Κάποτε, στα χρόνια γύρω στα χίλια οκτακόσια τριάντα, έφτασε στη μονή ένας προσκυνητής από την Αδριανούπολη της Θράκης. Άκουσε με προσοχή την ιστορία της θαυματουργής εικόνας και τα πολλά θαύματα που είχαν επιτελεστεί μέσα στους αιώνες. Όμως μέσα του τα θεωρούσε όλα παιδικά παραμύθια και δεν πίστευε καθόλου σε όσα του διηγούνταν με τόση αγάπη.

Ο μοναχός που του μιλούσε γέμισε λύπη και απορία μπροστά στη σκληρή απιστία του ξένου επισκέπτη. Φοβήθηκε πως η αμφιβολία του φανέρωνε βαθύτερη αρρώστια της ψυχής του και κίνδυνο πνευματικό. Προσπάθησε με κάθε τρόπο να διώξει τη δυσπιστία από την καρδιά του προσκυνητή, μα εκείνος έμενε πεισματικά στην άρνησή του.

Η Παναγία όμως, στη μεγάλη της ευσπλαχνία, αποφάσισε να θεραπεύσει την ψυχή του ανθρώπου με τρόπο εντελώς απροσδόκητο και συγκλονιστικό. Την ίδια ακριβώς ημέρα που είχε γίνει η συζήτηση με τον μοναχό, ο προσκυνητής περπατούσε σε ψηλό εξώστη της μονής. Ξαφνικά έχασε την ισορροπία του και άρχισε να γκρεμίζεται προς το έδαφος μέσα σε ανείπωτη αγωνία.

Μέσα στον τρόμο του φώναξε με όλη του τη δύναμη, Υπεραγία Θεοτόκε, βοήθει μοι, και η Μητέρα του Θεού άκουσε την κραυγή του. Έπεσε στο χώμα εντελώς αβλαβής, χωρίς ούτε ένα γρατζούνισμα στο σώμα του, σαν να τον είχαν κρατήσει αόρατα χέρια. Όλοι όσοι έτρεξαν κοντά του έμειναν άναυδοι μπροστά στο φανερό θαύμα της Παναγίας της Γλυκοφιλούσας.

Από εκείνη τη στιγμή ο προσκυνητής έγινε θερμός πιστός και διηγούνταν παντού το θαύμα που έζησε με τα ίδια του τα μάτια. Η εικόνα ανήκει στον εικονογραφικό τύπο της Ελεούσας, που εκφράζει την τρυφερότητα και τη στοργή της Μητέρας προς τον Υιό. Παρουσιάζει όμως μια σπάνια ιδιαιτερότητα, καθώς δείχνει την Παρθένο να φιλά με αγάπη το πρόσωπο του παιδιού της.

Ο μικρός Χριστός σηκώνει το χέρι του, σαν να θέλει να αποτρέψει το τρυφερό άγγιγμα της μητρικής αγκαλιάς. Η σκηνή αυτή προμηνύει το μέλλον πάθος και τη σταυρική θυσία του Σωτήρα μέσα στα χρόνια της δημόσιας ζωής του. Υπάρχουν και άλλες ιερές εικόνες του τύπου της Γλυκοφιλούσας που τιμώνται με βαθιά ευλάβεια στον ορθόδοξο κόσμο.

Ξεχωρίζουν οι εικόνες του Λουμπιάτοβο, του Νόβγκοροντ, του Πσκοφ, του Σμολένσκ, του Σβιατογκόρσκ και του Γιαροσλάβλ. Η Παναγία η Γλυκοφιλούσα παραμένει για κάθε πιστό αστείρευτη πηγή παρηγοριάς, ελπίδας και μητρικής αγκαλιάς μέσα στις δοκιμασίες της ζωής.