Η Παναγία η Γλυκοφιλούσα της Ιεράς Μονής Φιλοθέου

Μια ευσεβής γυναίκα της Κωνσταντινούπολης έριξε με δάκρυα την αγαπημένη της εικόνα στη θάλασσα, για να τη γλιτώσει από τη φωτιά του εικονομάχου άνδρα της. Η εικόνα όμως δεν βυθίστηκε, αλλά ταξίδεψε όρθια πάνω στα κύματα και έφτασε ως τις ακτές του Αγίου Όρους, κοντά στη Μονή Φιλοθέου. Η ιστορία της θαυματουργής εικόνας ανήκει στα χρόνια της εικονομαχίας, όταν η τιμή των αγίων εικόνων διωκόταν σκληρά από την αυτοκρατορική εξουσία.

Η εικόνα αυτή ανήκε στη Βικτωρία, την ευλαβική σύζυγο του συγκλητικού Συμεών, που ζούσε στα χρόνια του αυτοκράτορα Θεοφίλου. Η Βικτωρία τιμούσε με ιδιαίτερη ευλάβεια τις άγιες εικόνες και κυρίως την εικόνα της Παναγίας, μπροστά στην οποία προσευχόταν κάθε μέρα με θέρμη. Ο σύζυγός της όμως ήταν φανατικός εικονομάχος και τον ενοχλούσε βαθιά η ευσέβεια της γυναίκας του.

Κάποια στιγμή τής ζήτησε με σκληρότητα να του παραδώσει την εικόνα, για να την παραδώσει στη φωτιά. Εκείνη, για να την προστατεύσει από τη βεβήλωση, την εμπιστεύθηκε στη θάλασσα με προσευχή και δάκρυα. Η εικόνα απομακρύνθηκε από την ακτή και χάθηκε στον ορίζοντα, χωρίς κανείς να γνωρίζει τον τόπο όπου την οδηγούσε η Θεοτόκος.

Ύστερα από μερικά χρόνια, η εικόνα φάνηκε στις ακτές του Αγίου Όρους, ακριβώς κοντά στη Μονή Φιλοθέου, σαν δώρο ουράνιο. Η Παναγία είχε ήδη αποκαλύψει στον ηγούμενο και στους πατέρες της μονής τον ερχομό της εικόνας, ώστε να την υποδεχτούν με την πρέπουσα τιμή. Οι μοναχοί κατέβηκαν στην παραλία με λιτανεία, ψαλμωδίες και λαμπάδες, και σήκωσαν την εικόνα από τα κύματα με βαθιά συγκίνηση.

Στο σημείο όπου την ακούμπησαν για πρώτη φορά στη στεριά, ανέβλυσε αμέσως μια πηγή αγιάσματος, που τρέχει μέχρι τις ημέρες μας. Κάθε χρόνο, τη Δευτέρα της Διακαινησίμου, οι πατέρες της μονής τελούν λιτανεία και αγιασμό σε ανάμνηση αυτού του γεγονότος. Η εικόνα ονομάστηκε Γλυκοφιλούσα, επειδή απεικονίζει την Παναγία να δέχεται με τρυφερότητα τον ασπασμό του μικρού Χριστού.

Η μορφή της Θεοτόκου γέρνει προς τον Υιό της, ενώ Εκείνος αγκαλιάζει τη μητέρα του με παιδική στοργή. Η αγκαλιά μοιάζει πιο σφιχτή και η έκφραση πιο τρυφερή απ’ ό,τι σε άλλες εικόνες του ίδιου τύπου. Η εικόνα ανήκει στον γνωστό εικονογραφικό τύπο της Ελεούσας, που εκφράζει τη συμπάθεια και την αγάπη της Παναγίας προς τον κόσμο.

Τα θαύματα της Γλυκοφιλούσας είναι πολλά και αναφέρονται με ευλάβεια στα συναξάρια της μονής. Στα χίλια επτακόσια δεκατρία, η Παναγία άκουσε την προσευχή του ευλαβούς εκκλησιαστικού Ιωαννικίου, που παραπονιόταν για τη φτώχεια της μονής. Η Θεοτόκος του εμφανίστηκε και τον διαβεβαίωσε ότι η ίδια θα φρόντιζε για τις υλικές ανάγκες των πατέρων.

Ένα ακόμη θαυμαστό περιστατικό συνέβη στα χίλια οκτακόσια ένα, όταν ένας προσκυνητής σχεδίασε να κλέψει τα πολύτιμα αφιερώματα της εικόνας. Έμεινε κρυμμένος στο καθολικό μετά το κλείσιμο και πήρε τα τάματα, φεύγοντας βιαστικά προς το λιμάνι της Μονής Ιβήρων. Εκεί βρήκε ένα πλοίο έτοιμο να αναχωρήσει για την Ιερισσό και επιβιβάστηκε χωρίς να τον αντιληφθεί κανείς.

Παρ’ όλο που ο καιρός ήταν εξαιρετικός, το πλοίο έμεινε ακίνητο μέσα στη θάλασσα, σαν αόρατο χέρι να το συγκρατούσε. Όταν ο εκκλησιαστικός κατάλαβε την κλοπή, ο ηγούμενος έστειλε μοναχούς σε διάφορες κατευθύνσεις προς αναζήτηση. Δύο πατέρες έφτασαν στο λιμάνι των Ιβήρων και αντίκρισαν εκεί το ακίνητο πλοίο, καταλαβαίνοντας αμέσως τι είχε γίνει.

Ο ένοχος ζήτησε με δάκρυα συγχώρηση για τη φοβερή ιεροσυλία που είχε τολμήσει εναντίον της Παναγίας. Οι μοναχοί έδειξαν μεγάλη μεγαλοψυχία και δεν θέλησαν να τιμωρηθεί ο κλέφτης, αλλά τον άφησαν ελεύθερο μετά τη μετάνοιά του. Ένα άλλο σπουδαίο θαύμα συνέβη στα χίλια οκτακόσια τριάντα, με έναν προσκυνητή από την Αδριανούπολη που επισκέφθηκε τη Μονή Φιλοθέου.

Άκουσε με προσοχή έναν μοναχό να του διηγείται την ιστορία της αγίας εικόνας και τα θαύματά της, αλλά αντιμετώπισε την αφήγηση με δυσπιστία. Θεωρούσε όσα ακούει σαν παραμύθι, που μόνο μικρά παιδιά μπορούσαν να πιστέψουν αληθινά. Ο μοναχός λυπήθηκε για την απιστία του και προσπάθησε με υπομονή να τον πείσει για την αλήθεια των γεγονότων.

Ο προσκυνητής όμως παρέμεινε αμετάπειστος και κράτησε την ίδια αμφισβήτηση μέσα στην καρδιά του. Την ίδια εκείνη ημέρα, καθώς περπατούσε σε ένα ψηλό μπαλκόνι της μονής, γλίστρησε ξαφνικά και άρχισε να πέφτει. Μέσα στον τρόμο του φώναξε δυνατά, «Υπεραγία Θεοτόκε, βοήθησέ με».

Η Παναγία άκουσε αμέσως την κραυγή του και έσπευσε σε βοήθειά του με μητρική στοργή. Ο προσκυνητής έπεσε στο έδαφος εντελώς αβλαβής, χωρίς το παραμικρό τραύμα στο σώμα του. Από εκείνη τη στιγμή η ζωή του άλλαξε ριζικά, καθώς πίστεψε με όλη του την καρδιά στη χάρη της εικόνας.

Η Γλυκοφιλούσα τιμάται από την Εκκλησία στις είκοσι επτά Μαρτίου, καθώς και τη Δευτέρα της Διακαινησίμου κάθε χρόνο. Η εικόνα βρίσκεται μέχρι σήμερα σε έναν κίονα στην αριστερή πλευρά του καθολικού της Μονής Φιλοθέου. Εκεί την προσκυνούν πλήθη μοναχών και πιστών, που έρχονται από κάθε γωνιά της οικουμένης.

Η μορφή της Παναγίας ακουμπά τρυφερά το πρόσωπό της στο πρόσωπο του Υιού της, σαν να ψιθυρίζει μυστικά λόγια αγάπης. Ο μικρός Χριστός την αγκαλιάζει με όλη τη δύναμη της παιδικής του στοργής, χαρίζοντας στην εικόνα μοναδική θαλπωρή. Αυτή η τρυφερή σκηνή φανερώνει το βάθος της σχέσης μητέρας και Υιού, αλλά και τη στοργή της Θεοτόκου προς το ανθρώπινο γένος.

Η Παναγία δέχεται τη γλυκιά αγκαλιά του Παιδιού της, σαν να δέχεται μαζί και κάθε ψυχή που καταφεύγει σε εκείνη. Γι’ αυτό και ονομάστηκε Γλυκοφιλούσα, δηλαδή Εκείνη που δέχεται τον γλυκό ασπασμό με μητρική αγάπη. Η εικόνα έγινε σύμβολο παρηγοριάς και ελπίδας για όσους δοκιμάζονται και ζητούν τη μεσιτεία της Θεοτόκου στις δυσκολίες της ζωής τους με πίστη.