Ο ομολογητής Μαρτίνος της Ρώμης

Τρεις μόλις μήνες μετά την άνοδό του στον παπικό θρόνο, ο Μαρτίνος συγκάλεσε σύνοδο εκατό επισκόπων που καταδίκασε ανοιχτά την αυτοκρατορική αίρεση. Λίγα χρόνια αργότερα, γέρος και άρρωστος, σύρθηκε αλυσοδεμένος στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης με το πρόσωπο να λάμπει από χαρά. Έζησε στα δύσκολα χρόνια του αυτοκράτορα Κώνστα του Δευτέρου, όταν η αίρεση των μονοθελητών απλωνόταν σαν σκιά πάνω στην Εκκλησία.

Γεννήθηκε στο Τόδι της κεντρικής Ιταλίας και είχε υπηρετήσει ως απεσταλμένος του πάπα Θεοδώρου στην Κωνσταντινούπολη. Έτσι γνώριζε καλά τις προθέσεις του αυτοκράτορα και των αυλικών θεολόγων του. Εκείνοι κήρυτταν ότι ο Χριστός είχε ένα μόνο θέλημα, για να προσεγγίσουν κρυφά τους μονοφυσίτες της Ανατολής.

Όταν ανέβηκε στον θρόνο της Ρώμης, δεν δίστασε να συγκαλέσει αμέσως σύνοδο στον ναό του αγίου Ιωάννη του Λατερανού. Εκεί οι επίσκοποι καταδίκασαν την αίρεση και τον αυτοκρατορικό Τύπο, που ανακάτευε σκόπιμα την αλήθεια με την πλάνη. Η πολιτική σκοπιμότητα είχε γίνει το πρόσχημα για να νοθευτεί η πίστη των αγίων Πατέρων.

Ο Μαρτίνος όμως δεν δέχτηκε κανέναν συμβιβασμό και προτίμησε τον σταυρό της ομολογίας. Όταν ο αυτοκράτορας έμαθε τις αποφάσεις της συνόδου, έστειλε στην Ιταλία τον έξαρχο Καλλιόπα με εντολή να συλλάβει τον πάπα. Φτάνοντας στη Ρώμη, ο απεσταλμένος επισκέφθηκε τον Μαρτίνο και τον ανέκρινε για τα συνοδικά κείμενα.

Ο άγιος του υπενθύμισε με παρρησία το ανάθεμα κατά όσων τολμούν να αλλοιώσουν ακόμη και την παραμικρή λεπτομέρεια της πίστεως. Από φόβο μπροστά στο πλήθος των πιστών, ο Καλλιόπας απάντησε υποκριτικά ότι και ο ίδιος πίστευε όπως ο πάπας και οι χριστιανοί. Στη συνέχεια ο άγιος αποσύρθηκε με τον κλήρο του στον ναό του Λατερανού και προσευχήθηκε επί τρεις ολόκληρες ημέρες.

Τη Δευτέρα το πρωί ο έξαρχος ζήτησε με πρόσχημα να ελέγξει την κατοικία του πάπα δήθεν για όπλα. Οι στρατιώτες όρμησαν με βία στη βασιλική, αναποδογύρισαν τα ιερά σκεύη και έσπειραν μεγάλη ταραχή στο πλήθος. Άρπαξαν τον γέροντα ιεράρχη, που υπέφερε ήδη από υψηλή πίεση και βαριά εξάντληση.

Έτσι ξεκίνησε το μαρτύριο του ομολογητή της Ορθοδοξίας. Τον φόρτωσαν σε πλοίο για να μεταφερθεί στην πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας. Το ταξίδι κράτησε τρεις σκληρούς μήνες χωρίς καμία ανθρώπινη παρηγοριά.

Η δοκιμασία είχε μόλις αρχίσει για τον γέροντα πάπα. Καθ’ όλη τη διάρκεια του πλου, ο άγιος στερήθηκε κάθε ανθρώπινη παρηγοριά και δεν μπόρεσε ούτε να πλυθεί. Στις στάσεις των λιμανιών, οι στρατιώτες δεν τον άφηναν να κατέβει και τον έβριζαν χυδαία.

Άρπαζαν επίσης τα τρόφιμα που έφερναν για εκείνον οι ιερείς και ο πιστός λαός των παραλιακών πόλεων. Όταν έφτασαν στην Κωνσταντινούπολη, στις δεκαεπτά Σεπτεμβρίου, άφησαν το πλήθος να τον χλευάσει και να τον ταπεινώσει δημόσια. Έπειτα τον έκλεισαν στη φυλακή των Πρανδιαρών, όπου τον κράτησαν κρυφά για ενενήντα τρεις ολόκληρες ημέρες.

Στις είκοσι Δεκεμβρίου τον οδήγησαν σε δίκη παρωδία μέσα στον Ιππόδρομο της πόλης. Δεν του επέτρεψαν καν να ομολογήσει ελεύθερα την πίστη του και τον καταδίκασαν σε θάνατο. Του έσκισαν δημόσια τα ιερατικά άμφια και τον έσυραν προς το πραιτώριο με βαριά αλυσίδα στον λαιμό.

Γέρος, άρρωστος και νηστικός, βάδιζε με μεγάλη δυσκολία πάνω στις πέτρες του δρόμου. Το πρόσωπό του όμως έλαμπε από χαρά, γιατί έπασχε για την αγάπη του Χριστού και της αλήθειας. Έπειτα τον μετέφεραν στη φυλακή του Διομήδη, όπου τον βασάνισαν άγρια και του ξέσκισαν τα πόδια.

Την επομένη ημέρα ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Παύλος ο Δεύτερος βρισκόταν βαριά άρρωστος και έτρεμε το κρίμα του Θεού. Πέτυχε λοιπόν από τον αυτοκράτορα τη μετατροπή της θανατικής ποινής σε ποινή εξορίας για τον άγιο. Μετά τον θάνατο του Παύλου και την άνοδο του Πύρρου στον πατριαρχικό θρόνο, ο Μαρτίνος έμεινε άλλες ογδόντα πέντε ημέρες στη φυλακή.

Στη συνέχεια τον μετέφεραν κρυφά στη μακρινή Χερσώνα της Κριμαίας, μακριά από κάθε φίλο. Εκεί υπέφερε φοβερά από την πείνα και από τις κακοποιήσεις των βαρβάρων κατοίκων του τόπου. Παρέδωσε το αποστολικό του πνεύμα στον Κύριο τον Σεπτέμβριο, αφού κυβέρνησε την Εκκλησία της Ρώμης για έξι ολόκληρα χρόνια.

Μαζί με τον άγιο εξορίστηκαν στη Χερσώνα και δύο ακόμη ορθόδοξοι επίσκοποι, σύντροφοι στην ομολογία και στο μαρτύριο. Μετά από πολλές ταλαιπωρίες και στερήσεις τελείωσαν και εκείνοι το δρόμο τους κοντά στον δάσκαλο και πατέρα τους. Έτσι η Εκκλησία απέκτησε τρεις γνήσιους ομολογητές της Ορθοδοξίας στους χαλεπούς εκείνους καιρούς.

Ο θάνατος βρήκε τον Μαρτίνο να αγωνίζεται μέχρι τέλους στις επάλξεις της αληθινής πίστεως. Δίδαξε ορθά τον λόγο της αληθείας, χωρίς καμία πλάνη και χωρίς τον παραμικρό συμβιβασμό. Η μνήμη του τιμάται με βαθιά κατάνυξη από όλη την Ορθόδοξη Εκκλησία.