Όσιος Αρσένιος ο Ικαλτοέλι, ο φωτιστής της Γεωργίας

Μετέφρασε στη γεωργιανή γλώσσα το ογκώδες εννεάτομο Χρονικό του Γεωργίου Αμαρτωλού, που αφηγείται την ιστορία από τον Αδάμ έως τα μέσα του ένατου αιώνα. Στάθηκε επίσης παρών στην κοίμηση του βασιλιά Δαβίδ του Ανακαινιστή και συνέθεσε, όπως πιστεύεται, το ίδιο το επιτύμβιο επίγραμμα του μεγάλου ηγεμόνα της Γεωργίας. Ο Όσιος Αρσένιος υπήρξε μεταφραστής, ερευνητής, συλλέκτης χειρογράφων, υμνογράφος και φιλόσοφος, αλλά και μεγάλος υπερασπιστής της χριστιανικής πίστεως στη γεωργιανή γη.

Ο πατέρας του, ο Ιμπάντι Βαχνάτζε, ήταν σοφός και πολυμαθής άνδρας, με άριστη γνώση της ελληνικής γλώσσας του Βυζαντίου. Διηύθυνε την ονομαστή ακαδημία της μονής του Ικάλτο και υπήρξε διδάσκαλος του αγίου βασιλιά Δαβίδ του Ανακαινιστή. Έτσι, ο μικρός Αρσένιος μεγάλωσε μέσα σε ένα περιβάλλον γεμάτο βιβλία, προσευχή και βαθιά αγάπη για την Ορθοδοξία.

Από τα παιδικά του χρόνια έδειξε σπάνια κλίση στα γράμματα και τη θεολογική μελέτη της εκκλησιαστικής παραδόσεως. Λίγες λεπτομέρειες της ζωής του διασώθηκαν, όμως γνωρίζουμε ότι έζησε στον ενδέκατο και δωδέκατο αιώνα της Εκκλησίας. Υπήρξε νεότερος σύγχρονος του Οσίου Εφραίμ του Μικρού, με τον οποίο επρόκειτο αργότερα να συνδεθεί πνευματικά.

Τη βασική και την ανώτερη μόρφωσή του ο Όσιος Αρσένιος έλαβε στο Βυζάντιο, στην ξακουστή μονή των Μαγγάνων της Κωνσταντινουπόλεως. Τη μονή αυτή είχε ιδρύσει ο βυζαντινός αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Μονομάχος, που βασίλεψε στα μέσα του ενδέκατου αιώνα μετά Χριστόν. Εκεί, μέσα στη μεγάλη ακαδημία της μονής, ο νεαρός Γεωργιανός μαθητής βυθίστηκε στη μελέτη της ελληνικής γραμματείας και της θεολογίας.

Στους τοίχους της εκείνης μονής ολοκλήρωσε ένα από τα σπουδαιότερα έργα της ζωής του ως μεταφραστής. Πρόκειται για τη μετάφραση του εκτενούς Χρονικού του βυζαντινού ιστορικού Γεωργίου Αμαρτωλού, ενός μνημειώδους εννεάτομου έργου. Το έργο αυτό κάλυπτε την παγκόσμια ιστορία από τον Αδάμ έως το οκτακόσια σαράντα δύο μετά Χριστόν.

Στη μονή των Μαγγάνων μετέφρασε επίσης στη γεωργιανή γλώσσα έναν τόμο δογματικών και πολεμικών κειμένων. Στο έργο αυτό έδωσε τον τίτλο Δογματικόν, και σταδιακά εμπλουτίστηκε με κείμενα άλλων μεταφραστών που πρόσθεσαν τη δική τους συμβολή στη μελλοντική παράδοση. Ύστερα από την ολοκλήρωση των σπουδών του στα Μάγγανα, ο Όσιος Αρσένιος αναζήτησε πιο αυστηρή πνευματική καθοδήγηση και άσκηση.

Έτσι κατευθύνθηκε προς τα Μαύρα Όρη, που απλώνονταν κοντά στην αρχαία και ιστορική πόλη της Αντιοχείας της Συρίας. Στα Μαύρα Όρη ο Όσιος Αρσένιος συνέχισε τα πνευματικά και φιλολογικά του έργα κάτω από τη σοφή καθοδήγηση του Οσίου Εφραίμ του Μικρού. Μετά την οσιακή κοίμηση του δασκάλου του, επέστρεψε ξανά στη μονή των Μαγγάνων για να συνεχίσει τις μεταφράσεις του.

Το χίλια εκατόν δεκατέσσερα μετά Χριστόν, ο βασιλιάς Δαβίδ ο Ανακαινιστής τον κάλεσε επίσημα να επιστρέψει στη Γεωργία. Τον προσκάλεσε στην ακαδημία της μονής του Γκελάτι, που βρισκόταν στη δυτική περιοχή της γεωργιανής γης. Εκεί ο Όσιος μετέφρασε από τα ελληνικά στα γεωργιανά τον Νομοκάνονα, τη βυζαντινή συλλογή των εκκλησιαστικών κανόνων και νόμων.

Αργότερα ο Όσιος Αρσένιος επέστρεψε στην ανατολική Γεωργία, στην επαρχία του Καχέτι, όπου ίδρυσε δική του ακαδημία. Την ίδρυσε δίπλα στην ιστορική μονή του Ικάλτο, που υπήρξε το αληθινό κέντρο της πνευματικής του ωριμότητας και διδασκαλίας. Συμμετείχε επίσης στην ονομαστή Σύνοδο του Ρουίσι και Ουρμπνίσι, την οποία είχε συγκαλέσει ο ίδιος ο βασιλιάς Δαβίδ ο Ανακαινιστής.

Ένας βιογράφος του βασιλιά γράφει ότι εκείνος είχε προσκαλέσει τον Αρσένιο του Ικάλτο ως μεταφραστή και ερμηνευτή της ελληνικής και της γεωργιανής γλώσσας και φωτιστή πολλών εκκλησιών της πατρίδας του. Ο Όσιος Αρσένιος βρέθηκε δίπλα στον βασιλιά Δαβίδ τον Ανακαινιστή κατά την ώρα της οσιακής του κοιμήσεως. Σύμφωνα με την παράδοση της γεωργιανής Εκκλησίας, ο ίδιος ο Όσιος συνέθεσε το επιτύμβιο επίγραμμα του μεγάλου εκείνου βασιλιά.

Στο επίγραμμα ο βασιλιάς ομολογεί ότι έθρεψε με τα πλούτη του επτά βασιλείς της εποχής του. Διώχνει τους Τούρκους, τους Πέρσες και τους Άραβες από τα σύνορα της πατρίδας του και την προστατεύει. Μετέφερε ακόμη και τα ψάρια από το ένα ποτάμι στο άλλο, ως σύμβολο της δημιουργικής του φροντίδας για τη γη.

Και αφού ολοκλήρωσε όλα αυτά τα μεγάλα έργα, ακούμπησε τα χέρια του πάνω στην καρδιά του για να αναπαυθεί. Ο Όσιος Αρσένιος, που οι παλαιοί γραφείς τον αποκαλούν θεολόγο, φιλόσοφο, φυσικό, ανατόμο, ποιητή και συνθέτη τυπικών της Εκκλησίας, εκοιμήθη οσίως με ειρήνη. Η κοίμησή του τοποθετείται γύρω στο χίλια εκατόν είκοσι επτά μετά Χριστόν, στη γεωργιανή γη που τόσο αγάπησε και υπηρέτησε.

Τον ενταφίασαν με τιμές στη μονή του Ικάλτο, δίπλα στον Όσιο Ζήνωνα, τον ιδρυτή της ιστορικής εκείνης μονής. Η μνήμη του τιμάται από την Εκκλησία την έκτη ημέρα του μηνός Φεβρουαρίου κάθε έτους.