Η Δωροθέα και τα μήλα του Παραδείσου

Μέσα στον βαρύ χειμώνα της Καππαδοκίας, όπου τα δέντρα στέκονταν γυμνά και η γη ήταν παγωμένη, ένας άγγελος έφερε τρία μήλα και τρία ολοκόκκινα τριαντάφυλλα σε έναν ειδωλολάτρη δικηγόρο. Τα είχε υποσχεθεί λίγο πριν τον θάνατό της μια νεαρή παρθένος, η Δωροθέα, όταν εκείνος τη χλεύαζε καθώς την οδηγούσαν στον τόπο του αποκεφαλισμού. Η Αγία Δωροθέα ζούσε στην Καισάρεια της Καππαδοκίας και ήταν ορφανή νέα από ευγενή οικογένεια της πόλης.

Όλη της η ζωή ήταν αφιερωμένη στον Χριστό, με ταπείνωση, αγνότητα και μια σοφία που εξέπληττε ακόμη και τους μορφωμένους άνδρες της εποχής. Η ομορφιά της ήταν σπάνια, μα η ψυχή της ακόμη πιο φωτεινή, καθώς θεωρούσε τον εαυτό της νύφη του ουράνιου Βασιλιά. Όταν ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός εξαπέλυσε τον μεγάλο διωγμό κατά των χριστιανών, στάλθηκε στην Καισάρεια ο σκληρός ηγεμόνας Σαπρίκιος για να εφαρμόσει τα διατάγματα.

Έμαθε γρήγορα για την παρθένο που ομολογούσε ανοιχτά την πίστη της και διέταξε αμέσως τη σύλληψή της. Η Δωροθέα στάθηκε μπροστά του χωρίς φόβο, με την καρδιά της να προσεύχεται στον Σωτήρα της. Ο Σαπρίκιος προσπάθησε αρχικά να την κερδίσει με λόγια και υποσχέσεις, ζητώντας της να θυσιάσει στους ειδωλολατρικούς θεούς για να σώσει τη ζωή της.

Η Δωροθέα απάντησε με παρρησία ότι μόνον τον αληθινό Θεό του ουρανού υπηρετεί και κανέναν άνθρωπο ή είδωλο. Του εξήγησε πως οι βασιλιάδες της γης είναι θνητοί άνθρωποι, όπως και τα είδωλα που οι ίδιοι λατρεύουν με τόσο φόβο. Ο ηγεμόνας θύμωσε και της απείλησε φρικτά βασανιστήρια, μα εκείνη απάντησε ότι τα δικά του μαρτύρια είναι πρόσκαιρα, ενώ τα αιώνια ανήκουν σε όσους αρνούνται τον Χριστό.

Διέταξε τότε να την κρεμάσουν και να την μαστιγώσουν σκληρά, μα η αγία υπέμενε με χαρά κάθε πληγή. Σκέφτηκε λοιπόν μια άλλη πονηρή μέθοδο και την έστειλε σε δύο γυναίκες που είχαν αρνηθεί τον Χριστό από φόβο των βασάνων. Ήταν δύο αδελφές, η Χριστίνα και η Καλλίστη, οι οποίες ζούσαν πλέον μέσα στην πολυτέλεια και τη ματαιότητα του κόσμου.

Ο Σαπρίκιος υποσχέθηκε στις δύο αδελφές πλούσια δώρα, αν κατάφερναν να μεταπείσουν την Δωροθέα και να την οδηγήσουν στα θυσιαστήρια. Όταν οι δύο αδελφές βρέθηκαν μόνες με την παρθένο, της είπαν πως καλά θα κάνει να γλιτώσει τη νεότητά της και να ακολουθήσει τον δρόμο που επέλεξαν εκείνες. Η Δωροθέα όμως δεν λύγισε, αλλά αντίθετα τους μίλησε για το έλεος του Θεού που δέχεται κάθε μετανοούσα ψυχή με στοργή πατρική.

Τους είπε πως μεγαλύτερη αμαρτία είναι η απόγνωση από το έλεος του Κυρίου, παρά η ίδια η αποστασία και η λατρεία των ειδώλων. Τα λόγια της άγγιξαν βαθιά τις καρδιές των δύο γυναικών, που έπεσαν στα πόδια της κλαίγοντας με συντριβή. Παρακάλεσαν την αγία να προσευχηθεί για χάρη τους, ώστε να βρουν ξανά τον δρόμο της επιστροφής στον Χριστό.

Η Δωροθέα τότε ύψωσε τα μάτια της στον ουρανό και προσευχήθηκε με δάκρυα στον καλό Ποιμένα να δεχθεί τα δύο πλανεμένα πρόβατά Του. Ο Σαπρίκιος έμαθε σύντομα την αλλαγή και κάλεσε τις δύο αδελφές μπροστά στο βήμα του για ανάκριση. Εκείνες ομολόγησαν δημόσια ότι μετανοούν για την προηγούμενη άρνησή τους και επιστρέφουν στον αληθινό Θεό.

Ο ηγεμόνας έσχισε τα ρούχα του από οργή και διέταξε τον σκληρό θάνατό τους. Έδεσε τις δύο αδελφές πλάτη με πλάτη και τις έριξε μέσα σε καζάνι γεμάτο πίσσα, ανάβοντας από κάτω σωρό από ξύλα. Οι δύο μάρτυρες ψιθύριζαν προσευχές μετανοίας καθώς οι φλόγες τύλιγαν το σώμα τους, πιστές πια στον Νυμφίο των ψυχών τους.

Η Δωροθέα τις παρακολουθούσε με αγαλλίαση και τους φώναζε πως ξανακερδίζουν τον χαμένο στέφανο του μαρτυρίου με τον θάνατό τους. Έτσι η Χριστίνα και η Καλλίστη έφυγαν από τον κόσμο εξαγνισμένες, παίρνοντας από τον Χριστό μαζί με τη συγχώρεση και τον στέφανο της νίκης. Ο Σαπρίκιος, πιο εξαγριωμένος από ποτέ, διέταξε να φέρουν ξανά την Δωροθέα μπροστά του και να την βασανίσουν με νέα φρικτά μαρτύρια.

Έκαψαν τις σάρκες της με αναμμένα κεριά και την χτυπούσαν με δύναμη στο πρόσωπο, μα εκείνη ακτινοβολούσε από χαρά ουράνια. Όταν ο ηγεμόνας τη ρώτησε γιατί χαμογελά μέσα στους πόνους, η αγία απάντησε ότι χαίρεται για τις ψυχές που ο διάβολος έχασε και ο Χριστός κέρδισε ξανά. Της είπε ακόμη πως οι άγγελοι πανηγυρίζουν στον ουρανό μαζί με τους αποστόλους, τους μάρτυρες και τους προφήτες για τη μετάνοια των αδελφών.

Τέλος, ο Σαπρίκιος έβγαλε την τελική απόφαση και διέταξε τον αποκεφαλισμό της γενναίας παρθένου με ξίφος. Όταν η αγία άκουσε την απόφαση, αναφώνησε με δοξολογία ότι ευχαριστεί τον Χριστό που την καλεί στον παράδεισο και στον ουράνιο νυμφικό θάλαμο. Καθώς οι στρατιώτες την οδηγούσαν προς τον τόπο της εκτέλεσης, ένας σοφός σύμβουλος του ηγεμόνα, ονόματι Θεόφιλος, στάθηκε στον δρόμο της με σαρκαστικό χαμόγελο.

Της ζήτησε χλευαστικά να του στείλει μήλα και τριαντάφυλλα από τον κήπο του ουράνιου Νυμφίου της, μόλις θα έφτανε στον παράδεισο. Η Δωροθέα τον κοίταξε ήρεμα και του υποσχέθηκε με σιγουριά ότι πράγματι θα του τα στείλει χωρίς καμία αμφιβολία. Φτάνοντας στον τόπο της θανατικής ποινής, ζήτησε λίγο χρόνο από τον δήμιο για να προσευχηθεί στον Κύριό της.

Καθώς τελείωνε την προσευχή της, εμφανίστηκε δίπλα της ένας άγγελος με τη μορφή ωραιότατου παιδιού, ηλικίας μόλις τεσσάρων ετών. Κρατούσε πάνω σε καθαρό λευκό ύφασμα τρία υπέροχα μήλα και τρία κατακόκκινα τριαντάφυλλα, παρ’ όλο που ήταν μέσα στην καρδιά του χειμώνα. Η αγία τον παρακάλεσε να μεταφέρει τα δώρα στον Θεόφιλο, γιατί τίποτα δεν τον εμπόδιζε πλέον να λάβει αυτό που ζήτησε.

Έπειτα ακούμπησε ταπεινά το άγιο κεφάλι της κάτω από το ξίφος και έφυγε πανηγυρίζοντα προς τον Χριστό. Ο Θεόφιλος γελούσε ακόμη με τους φίλους του για την υπόσχεση της αποκεφαλισμένης παρθένου, όταν ξαφνικά παρουσιάστηκε μπροστά του ο μικρός άγγελος. Του παρέδωσε τα τρία μήλα και τα τρία τριαντάφυλλα λέγοντας ότι του τα στέλνει η Δωροθέα από τον κήπο του Νυμφίου της.

Ο σοφός σύμβουλος έμεινε εμβρόντητος και αναφώνησε με όλη του την ψυχή ότι ο Χριστός είναι ο αληθινός Θεός, χωρίς καμία πλάνη μέσα Του. Οι φίλοι του νόμισαν ότι έχει χάσει τα λογικά του και τον ρώτησαν αν αστειεύεται ή αν τον έχει κυριεύσει κάποια τρέλα. Εκείνος τους ρώτησε ποιον μήνα είχαν τότε, και του απάντησαν ότι ήταν Φεβρουάριος, μέσα στον χειμώνα.

Τους έδειξε τότε τους ολοζώντανους καρπούς και τα ανθισμένα τριαντάφυλλα, ρωτώντας τους από πού μπορούσαν να προέρχονται μέσα στον πάγο. Όλοι μύρισαν την ουράνια ευωδία και ομολόγησαν πως ούτε την κατάλληλη εποχή δεν είχαν δει ποτέ τέτοιους καρπούς. Η είδηση έφτασε γρήγορα στον Σαπρίκιο, ο οποίος κάλεσε αμέσως τον σύμβουλό του και τον ανέκρινε με αυστηρότητα.

Ο Θεόφιλος ομολόγησε με παρρησία ότι ο Χριστός τον τράβηξε από την πλάνη και τον οδήγησε στην αλήθεια. Ο ηγεμόνας απόρησε πώς ένας τόσο μορφωμένος άνδρας μπορούσε ξαφνικά να πιστέψει σε Εκείνον που οι Ιουδαίοι σταύρωσαν ως κατάδικο. Ο Θεόφιλος απάντησε ότι παλιά πραγματικά βλασφημούσε καθημερινά, μα τώρα μετανοεί ειλικρινά για όλες τις προηγούμενες πλάνες του.

Είπε ακόμη ότι τα είδωλα είναι κενά κατασκευάσματα ανθρώπινων χεριών, μέσα στα οποία φωλιάζουν κουκουβάγιες και αράχνες υφαίνουν τα δίχτυα τους. Αντίθετα, ο αληθινός Θεός είναι ζωντανός, αόρατος και χορηγός κάθε ζωής, και δεν χρειάζεται κανέναν φύλακα, αφού ο ίδιος φυλάει όλη τη δημιουργία Του. Ο Σαπρίκιος εξοργίστηκε και τον απείλησε με τα πιο φοβερά βασανιστήρια, αν δεν εγκατέλειπε αυτή την νέα του πίστη.

Ο Θεόφιλος όμως απάντησε ότι μόνο μία επιθυμία έχει πια, να πεθάνει για τον Χριστό και να βρει την αιώνια ζωή. Ο ηγεμόνας του θύμισε τη γυναίκα και τα παιδιά του, μα ο μάρτυρας απάντησε πως δεν είναι τρέλα να προτιμά κανείς τα αιώνια από τα πρόσκαιρα. Διέταξε τότε να τον κρεμάσουν γυμνό σε ξύλο και να τον ξεσχίσουν με σιδερένια νύχια.

Ο Θεόφιλος ευχαρίστησε τον Χριστό που τον αξίωσε να κρεμαστεί πάνω στο σημείο του Σταυρού. Καθώς τον βασάνιζαν με αναμμένα κεριά και τον χτυπούσαν ανελέητα, ο μάρτυρας έμοιαζε σαν να μην αισθανόταν τους πόνους του σώματος. Επαναλάμβανε μόνον το όνομα του Χριστού, παρακαλώντας Τον να τον κατατάξει στη χορεία των αγίων Του μέσα στη Βασιλεία Του.

Το πρόσωπό του ακτινοβολούσε από χαρά, ώστε οι ίδιοι οι δήμιοι κουράστηκαν και αποκαμωμένοι σταμάτησαν το έργο τους. Ο Σαπρίκιος, βλέποντας ότι δεν μπορούσε να τον λυγίσει, εξέδωσε την τελική του απόφαση για αποκεφαλισμό με ξίφος. Ο άγιος ευχαρίστησε ξανά τον Θεό του και ακούμπησε με χαρά την κεφαλή του κάτω από το σπαθί του δημίου.

Έτσι έλαβε κι αυτός τον στέφανο του μαρτυρίου, φθάνοντας στον Κύριο την ενδέκατη ώρα της ζωής του. Σύμφωνα με την παραβολή του Ευαγγελίου, έλαβε μισθό ίσο με εκείνους που εργάστηκαν από την πρώτη ώρα στον αμπελώνα. Τα ιερά λείψανα της Αγίας Δωροθέας φυλάσσονται στη Ρώμη, μέσα στον ναό που είναι αφιερωμένος στη μνήμη της.

Η τιμία κεφαλή της βρίσκεται επίσης στη Ρώμη, σε ναό αφιερωμένο στην Θεοτόκο, στην περιοχή του Τρανστέβερε. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη και των τεσσάρων μαρτύρων στις έξι Φεβρουαρίου κάθε χρόνου.