Άγιος Αυξέντιος ο Νεομάρτυρας της Κωνσταντινουπόλεως

Στις εννιά το πρωί μιας παγερής ημέρας του χειμώνα, στην Κωνσταντινούπολη, ένας νεαρός βαρκάρης από τα Γιάννενα έσκυβε το κεφάλι του κάτω από το σπαθί του δήμιου. Δύο μέρες αργότερα, ένα ουράνιο φως κατέβαινε πάνω στο νεκρό σώμα του, και το έβλεπαν μαζί χριστιανοί και μουσουλμάνοι σαστισμένοι. Ο νεαρός εκείνος ήταν ο Αυξέντιος, που γεννήθηκε στα χίλια εξακόσια ενενήντα μετά Χριστόν, στην επαρχία Βελλάς, μέσα στη μητρόπολη των Ιωαννίνων.

Οι γονείς του ήταν ευσεβείς άνθρωποι, και του φύτεψαν μέσα του την αγάπη για τον Χριστό από πολύ μικρή ηλικία. Όταν μεγάλωσε λίγο, η οικογένεια μετακόμισε στην Πόλη, και ο νέος έμαθε την τέχνη του γουναρά. Δούλευε στο χάνι του Μαχμούτ Πασά, και τα χέρια του γνώριζαν καλά τις δουλειές του εμπορίου.

Όμως η νεανική του καρδιά τραβήχτηκε σιγά σιγά από τις χαρές του κόσμου, από τις διασκεδάσεις και τις εύκολες απολαύσεις της μεγάλης πρωτεύουσας. Άφησε λοιπόν την τέχνη του και πήγε να δουλέψει στα βασιλικά καράβια, εκεί όπου το χρήμα ερχόταν πιο εύκολα και η ζωή κυλούσε ξέγνοιαστα. Έγινε σύντροφος Τούρκων ναυτικών, και η ψυχή του βάδιζε πια μακριά από τον δρόμο των πατέρων του.

Οι Τούρκοι σύντροφοί του στράφηκαν κάποτε εναντίον του και άρχισαν να τον συκοφαντούν με τρόπο πολύ επικίνδυνο. Είπαν δημόσια ότι ο νεαρός είχε αρνηθεί τον Χριστό και είχε ομολογήσει τη δική τους θρησκεία. Ο Αυξέντιος φοβήθηκε πως θα τον κατήγγειλαν στον καπετάνιο του πλοίου, και έφυγε κρυφά μέσα στη νύχτα.

Επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη, αγόρασε μια μικρή βάρκα και άρχισε να ζει σαν απλός βαρκάρης μέσα στα νερά του Βοσπόρου. Σιγά σιγά μετάνιωσε βαθιά για την παλιά του ζωή, για τις αμαρτίες και τις παρεκτροπές της νιότης του. Μέσα στην καρδιά του φύτρωσε μια καινούργια επιθυμία, ο πόθος να μαρτυρήσει για τον Χριστό.

Έδινε τα περισσότερα χρήματα στους φτωχούς και ζούσε με αυστηρή άσκηση και προσευχή. Μια μέρα, μπήκε στη βάρκα του ένας μοναχός που ήθελε να περάσει στην αντίπερα όχθη. Ήταν ο πατήρ Γρηγόριος, σύγκελλος της Μεγάλης Εκκλησίας και μοναχός της Μονής Ξηροποτάμου στο Άγιον Όρος.

Ο Αυξέντιος του άνοιξε την ψυχή του και του φανέρωσε τον μυστικό πόθο του για το μαρτύριο. Ο σοφός γέροντας τον επαίνεσε, μα τον συμβούλεψε με προσοχή. Του είπε να φυλάγεται μήπως λυγίσει κάτω από τα βασανιστήρια και αρνηθεί τον Χριστό την κρίσιμη ώρα.

Τον συμβούλεψε να πάει σε ήσυχο τόπο και να γίνει μοναχός, ώστε να ωριμάσει πνευματικά πριν δοκιμαστεί. Ο Αυξέντιος δέχτηκε με ταπείνωση τη συμβουλή, και συνέχισε για λίγο τη βαρκάρικη δουλειά του με ασκητικό φρόνημα. Συχνά κατέβαινε στον ναό της Ζωοδόχου Πηγής και παρακαλούσε τον Θεό να του χαρίσει δύναμη για το μαρτύριο.

Κάποια ημέρα, οι παλιοί σύντροφοί του από τα καράβια τον αναγνώρισαν στον δρόμο και άρχισαν να τον χτυπούν άγρια. Τον έσυραν μπροστά στον κριτή, στον καδή της Πόλης, και είπαν πως είχε δεχτεί τη θρησκεία τους και ύστερα γύρισε πάλι στους χριστιανούς. Ο νέος στάθηκε όρθιος και μίλησε με φωνή στιβαρή και καθαρή.

Είπε πως ήταν και παραμένει ορθόδοξος χριστιανός, και πως ήταν έτοιμος να υπομείνει χιλιάδες βασανιστήρια για την αγάπη του Χριστού. Οι Αγαρηνοί άναψαν από θυμό και άρχισαν να τον χτυπούν με σιδερένια ράβδο πάνω στο πρόσωπό του. Έχασε το ένα μάτι του και αρκετά δόντια από τα κτυπήματα.

Έμεινε όμως ασάλευτος στην πίστη του και αρνήθηκε εντελώς να γίνει μουσουλμάνος. Τον έριξαν τότε στη φυλακή του Πασά Καπισί, βαριά τραυματισμένο και ματωμένο από τους ξυλοδαρμούς. Ο πατήρ Γρηγόριος τον επισκέφθηκε εκεί μέσα και τον στήριξε με πατρικά λόγια στην ορθόδοξη πίστη.

Ο μάρτυρας του ζήτησε να του φέρει την επόμενη φορά τη θεία Κοινωνία, και ο σοφός μοναχός εκπλήρωσε αμέσως την επιθυμία του. Ύστερα τον οδήγησαν μπροστά στον βεζίρη, που με γλυκά λόγια προσπάθησε να τον πείσει να σεβαστεί τη θρησκεία τους ως καλή και αληθινή. Ο Αυξέντιος απάντησε με θάρρος πως δεν επρόκειτο ποτέ να εγκαταλείψει την πίστη των πατέρων του.

Μάλιστα προέτρεψε και τον ίδιο τον βεζίρη να αφήσει το ψέμα και να γίνει χριστιανός για τη σωτηρία της ψυχής του. Ο αξιωματούχος έγινε έξω φρενών από τα λόγια αυτά, και έβγαλε αμέσως την απόφαση του θανάτου με αποκεφαλισμό. Ο μάρτυρας προσευχήθηκε για όλους τους ορθόδοξους χριστιανούς και για ολόκληρο τον κόσμο πριν παραδώσει την κεφαλή του.

Τον αποκεφάλισαν στην Κωνσταντινούπολη, στις είκοσι πέντε Ιανουαρίου του χίλια επτακόσια είκοσι, νωρίς το πρωί. Δύο μέρες αργότερα, ένα ουράνιο φως έλαμπε πάνω στο τίμιο λείψανό του, και το έβλεπαν με δέος χριστιανοί και μουσουλμάνοι μαζί. Ένας ευσεβής ορθόδοξος χριστιανός, ο Μιχαήλ, που ήταν ράφτης του ίδιου του σουλτάνου, βρήκε τότε το θάρρος και πήγε στο παλάτι.

Ζήτησε από τον σουλτάνο να του παραδώσει το λείψανο του νεομάρτυρα, και η αίτησή του έγινε δεκτή χωρίς αντίρρηση. Ο Πατριάρχης Ιερεμίας ο Τρίτος συνόδευσε ο ίδιος το ιερό σώμα ως τον ναό της Ζωοδόχου Πηγής, με πλήθος πιστών γύρω του. Εκεί τελέστηκε η εξόδιος ακολουθία και η ταφή με την τιμή που άρμοζε σε αθλητή της πίστης.

Πέρασαν δύο χρόνια, και οι χριστιανοί άνοιξαν τον τάφο για να ανακομίσουν τα οστά του μάρτυρα. Μόλις σήκωσαν τη μαρμάρινη πλάκα, μια γλυκύτατη ευωδία απλώθηκε σε όλον τον χώρο και πλημμύρισε τις καρδιές των παρόντων. Η αγία κάρα του μάρτυρα μεταφέρθηκε αργότερα στη Μονή Ξηροποτάμου του Αγίου Όρους, εκεί όπου είχε ζήσει ο γέροντάς του.

Φυλάσσεται έκτοτε ως πολύτιμος θησαυρός και πηγή αγιασμού για τους προσκυνητές. Ο νέος γουναράς από τα Γιάννενα, που κάποτε είχε χαθεί στις χαρές του κόσμου, βρήκε τελικά την οδό της μετανοίας. Με το αίμα του εξάλειψε τις παλιές του πτώσεις, και πέρασε στη χορεία των νεομαρτύρων της Εκκλησίας μας με δόξα αιώνια.