Ο Όσιος Μακάριος ο Ρωμαίος του Νόβγκοροντ

Έφυγε κρυφά από τη Ρώμη ντυμένος με ένα παλιό ένδυμα, χωρίς χρήματα, αναζητώντας τη σωτηρία στην Ορθόδοξη Ανατολή. Στις άγριες όχθες του ποταμού Λέζνα, αρκούδες έρχονταν κοντά του ζητώντας τροφή και τον άφηναν να τις χαϊδεύει με τα ίδια του τα χέρια. Ο όσιος γεννήθηκε στα τέλη του δέκατου πέμπτου αιώνα σε μια πλούσια οικογένεια της Ρώμης, που τον ανέθρεψε με ευσέβεια και του χάρισε εξαιρετική μόρφωση.

Μπορούσε να ελπίζει σε μια λαμπρή σταδιοδρομία, όμως δεν ποθούσε ούτε τιμές ούτε επίγεια δόξα. Έζησε σε εποχή ταραγμένη, όταν η χριστιανική Δύση συγκλονιζόταν από τη λεγόμενη Μεταρρύθμιση του Λουθήρου. Ενώ οι γύρω του κυνηγούσαν την πολυτέλεια και τις ηδονές, εκείνος μελετούσε με πόθο τις Γραφές και τα συγγράμματα των Πατέρων.

Λυπόταν βαθιά βλέποντας τόσες ψυχές σκοτισμένες από την αμαρτία και ταρασσόταν από τις διαμάχες μέσα στη δυτική Εκκλησία. Με δάκρυα παρακαλούσε τον Θεό να του δείξει τον δρόμο της σωτηρίας και η προσευχή του δεν έμεινε χωρίς απάντηση. Κατάλαβε πως μόνο μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία θα έβρισκε το ασφαλές λιμάνι της ψυχής του.

Έτσι αποφάσισε να εγκαταλείψει τα πάντα και να στραφεί προς τη μακρινή ρωσική γη. Μετά από πολλές ταλαιπωρίες στον δρόμο, έφτασε στο Νόβγκοροντ και χάρηκε πολύ βλέποντας τόσες εκκλησίες και μοναστήρια. Ένα από αυτά είχε ιδρυθεί τρεις αιώνες νωρίτερα από τον συμπατριώτη του, τον όσιο Αντώνιο τον Ρωμαίο, που τιμάται στις τρεις Αυγούστου.

Συνέχισε την πορεία του και έφτασε στις όχθες του ποταμού Σβιρ, εκεί όπου ο όσιος Αλέξανδρος ο Σβιρώτης είχε ιδρύσει τη μονή της Αγίας Τριάδος. Ο όσιος Αλέξανδρος τον δέχτηκε με αγάπη στην Ορθόδοξη Εκκλησία και τον έκειρε μοναχό με τα ίδια του τα χέρια. Όμως η ψυχή του Μακαρίου ποθούσε ακόμη περισσότερη ησυχία και βαθύτερη μοναξιά.

Έφυγε λοιπόν και εγκαταστάθηκε σε ένα νησάκι του ποταμού Λέζνα, σαράντα πέντε μίλια μακριά από το Νόβγκοροντ. Εκεί παρέδωσε τον εαυτό του σε σκληρούς ασκητικούς αγώνες και σε αδιάλειπτη προσευχή νύχτα και ημέρα. Οι χειμώνες ήταν πολύ βαρείς και τα καλοκαίρια ζεστά και υγρά, με ατελείωτα κουνούπια στα γύρω έλη.

Τα κουνούπια βασάνιζαν αδιάκοπα τον άγιο, ενώ εκείνος επιβίωνε μόνο με μούρα, ρίζες και άγρια χόρτα του δάσους. Έτσι περνούσαν τα χρόνια του, μέσα στη σιωπή της ερήμου και τη γλυκύτητα της θεϊκής παρουσίας που τον στήριζε. Ένα τόσο μεγάλο λυχνάρι της πνευματικής ζωής δεν μπορούσε να μείνει για πολύ κρυμμένο μέσα στο δάσος.

Μια νύχτα γεμάτη βροχή, κάποιοι χτύπησαν την πόρτα του κελιού του και τον παρακάλεσαν να τους ανοίξει. Μπήκαν μέσα αρκετοί άντρες που φαίνονταν κυνηγοί, και έμειναν άφωνοι μπροστά στο θεϊκό φως που έλαμπε στο πρόσωπό του. Του ζήτησαν με σεβασμό την ευλογία και του εξήγησαν πως είχαν έρθει για κυνήγι μέσα στο πυκνό δάσος.

Του ομολόγησαν πως μόνο με τις προσευχές του ο Θεός τους επέτρεψε να βρουν την κρυμμένη του καλύβη. Εκείνος τους απάντησε με ταπείνωση πως δεν έφταιγαν οι αμαρτωλές του προσευχές, αλλά η χάρη του Θεού που τους οδήγησε ως εκεί. Τους έθρεψε με όσα είχε, συνομίλησε μαζί τους και προσευχήθηκε, και έπειτα τους έδειξε τον δρόμο από τον βάλτο.

Όμως ο όσιος ανησύχησε πολύ, γιατί η ησυχία του πια θα διαταρασσόταν, αφού ο τόπος του είχε γίνει γνωστός. Οι φόβοι του δικαιώθηκαν γρήγορα, γιατί πολλοί άρχισαν να τον αναζητούν, ζητώντας συμβουλές, παρηγοριά και προσευχές για τα προβλήματά τους. Έτσι ο άγιος βρέθηκε ξανά μπροστά σε μια δύσκολη απόφαση για τον τρόπο της ζωής του.

Αποφάσισε λοιπόν να αποσυρθεί ακόμη βαθύτερα στην έρημο, διαλέγοντας έναν υπερυψωμένο τόπο στην αριστερή όχθη του ποταμού Λέζνα. Όμως ούτε εκεί κατάφερε να κρυφτεί για πολύ από τα μάτια των ανθρώπων που τον αναζητούσαν. Ορισμένες νύχτες, πάνω από το καταφύγιό του υψωνόταν στον ουρανό μια θαυμαστή πύρινη στήλη.

Την ημέρα η χάρη του Θεού φανερωνόταν με ένα ευωδιαστό σύννεφο που σκέπαζε τον τόπο της ασκήσεώς του. Οδηγημένοι από αυτά τα ουράνια σημάδια, οι κάτοικοι της περιοχής τον ξαναβρήκαν μέσα στο πυκνό δάσος. Μερικοί τον παρακάλεσαν θερμά να τους επιτρέψει να μείνουν κοντά του και να τους καθοδηγεί στην πνευματική ζωή.

Όταν κατάλαβε πως αυτό ήταν θέλημα Κυρίου, δεν αρνήθηκε και τους ευλόγησε να χτίσουν τα κελιά τους. Έτσι μπήκε ο πρώτος θεμέλιος λίθος του μοναστηριού του, μέσα στην απόλυτη ερημιά. Το έτος χίλια πεντακόσια σαράντα έχτισαν έναν ξύλινο ναό αφιερωμένο στην Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Ο επίσκοπος Νόβγκοροντ Μακάριος, που έγινε αργότερα μητροπολίτης πάσης Ρωσίας, χειροτόνησε τον όσιο πρεσβύτερο. Ο ίδιος ιεράρχης τον τοποθέτησε ηγούμενο της νεοσύστατης αδελφότητας, αναγνωρίζοντας την αρετή και τη σοφία του. Ο όσιος έγινε ζωντανό παράδειγμα για όλους τους αδελφούς και έλαβε από τον Θεό τα χαρίσματα της διοράσεως και της θαυματουργίας.

Εξαντλούσε το σώμα του με κόπους και ολονύχτιες αγρυπνίες, ενώ ενθάρρυνε τους άλλους να μη λιποψυχούν στους αγώνες τους. Ύστερα από αρκετά χρόνια, εμπιστεύθηκε τη μονή σε έναν από τους μαθητές του και επέστρεψε στο νησάκι της πρώτης ασκήσεώς του. Εκεί εκοιμήθη ειρηνικά στον Κύριο τη δεκάτη πέμπτη Αυγούστου του έτους χίλια πεντακόσια πενήντα.

Οι μαθητές τον έθαψαν έξω από τον ναό της Κοιμήσεως, στην αριστερή πλευρά, στον ίδιο τόπο που ο ίδιος είχε θεμελιώσει. Η ερημητική μονή του ποτέ δεν υπήρξε πλούσια ούτε πολυπληθής σε μοναχούς, ξεχώριζε όμως για το υψηλό πνευματικό της επίπεδο. Τον δέκατο έβδομο αιώνα, οι Σουηδοί επιδρομείς λεηλάτησαν πολλά μοναστήρια γύρω από το Νόβγκοροντ.

Το έτος χίλια εξακόσια δεκαπέντε πυρπολήθηκε και η μονή του οσίου Μακαρίου, ενώ αρκετοί μοναχοί σφαγιάστηκαν άσπλαχνα. Μέχρι τον δέκατο όγδοο αιώνα, το μοναστήρι είχε γίνει μετόχι της Λαύρας του αγίου Αλεξάνδρου Νέφσκι, στην Αγία Πετρούπολη. Η αυτοκράτειρα Αικατερίνη το έκλεισε, όπως και πολλά άλλα μοναστήρια εκείνης της εποχής.

Το ναϊκό συγκρότημα ορίστηκε τότε ως απλή ενοριακή εκκλησία και τα κτίρια άρχισαν γρήγορα να ερειπώνονται. Παρά την παρακμή, οι προσκυνητές συνέχιζαν να έρχονται για να ασπαστούν τα λείψανα του οσίου και να εορτάσουν τη μνήμη του. Στα μέσα του δέκατου ένατου αιώνα, ευσεβείς δωρητές αποκατέστησαν τους δύο ναούς της μονής με μεγάλη φροντίδα.

Αναστήλωσαν επίσης τη θαυματουργή πηγή με τα ιαματικά νερά, την οποία είχε ανοίξει με τα ίδια του τα χέρια ο όσιος. Εκείνα τα χρόνια ζούσε εκεί ένας γέροντας ιερέας, που τελούσε τις ακολουθίες ως την τελευταία πνοή του. Το έτος χίλια οκτακόσια ενενήντα τέσσερα, η μονή ξανάρχισε να λειτουργεί υπό την καθοδήγηση του ιερομονάχου Αρσενίου.

Ο ίδιος ήταν φημισμένος ιεραπόστολος και εισήγαγε στη μονή το αγιορείτικο τυπικό με αυστηρή ακρίβεια. Το έτος χίλια εννιακόσια τριάντα δύο, οι Σοβιετικοί κατέστρεψαν ολοκληρωτικά τη μονή του οσίου, σβήνοντας μια μακραίωνη παρουσία. Ο όσιος Μακάριος ο Ρωμαίος τιμάται την δεκάτη πέμπτη Αυγούστου, ημέρα της ιερής κοιμήσεώς του.

Επίσης η μνήμη του εορτάζεται τη δεκάτη ενάτη Ιανουαρίου, ημέρα της ονομαστικής του εορτής στην παράδοση της Εκκλησίας. Η ζωή του παραμένει φωτεινό παράδειγμα μετανοίας και αναζητήσεως της αλήθειας μέσα στην Ορθοδοξία.