Ο Άγιος Θεόδωρος Αρχιεπίσκοπος Ροστώβ

Σε ηλικία μόλις δώδεκα ετών, ο μικρός Ιωάννης παραδόθηκε από τα ίδια τα χέρια του πατέρα του στον Όσιο Σέργιο του Ραντονέζ, για να γίνει μοναχός. Ο μεγάλος ασκητής της ρωσικής γης ήταν σαρκικός θείος του και τον έκειρε αμέσως με το όνομα Θεόδωρος, προβλέποντας τη μέλλουσα αγιότητά του. Ο Άγιος Θεόδωρος καταγόταν από ένα ευσεβέστατο γένος της Ροστωβίας, το ίδιο γένος που ανέδειξε και τον μέγα φωτιστή της Ρωσίας, τον Όσιο Σέργιο.

Ο πατέρας του Στέφανος υπήρξε επιφανής άρχοντας στην αυλή του πρίγκιπα Ανδρέα του Ραντονέζ και διακρίθηκε για τη γενναιότητα και τη βαθιά του πίστη. Όταν έχασε νωρίς τη σύζυγό του Άννα, αποφάσισε να αφήσει τον κόσμο και να ενδυθεί το μοναχικό σχήμα στη μονή της Σκέπης της Θεοτόκου στο Χότκοβο. Αργότερα μετέβη στη Μόσχα, στη μονή των Θεοφανείων, όπου ζούσε με αυστηρή νηστεία και αδιάλειπτη προσευχή.

Ο μέγας πρίγκιπας Συμεών τον αγάπησε τόσο πολύ, ώστε ζήτησε να χειροτονηθεί ιερέας και να γίνει πνευματικός του πατέρας. Έτσι μέσα σε αυτή την οικογένεια αγίων ανδρών μεγάλωσε ο νεαρός Ιωάννης, ο μετέπειτα Θεόδωρος Ροστώβ. Μετά τον θάνατο της μητέρας του, ο μικρός Ιωάννης έμεινε κοντά στον πατέρα του, ο οποίος είχε ήδη γίνει μοναχός.

Άκουγε συχνά για τον θείο του Σέργιο και για τη νέα μονή που έχτιζε στα δάση του Ραντονέζ. Η καρδιά του φλεγόταν από τον πόθο να δει τον μέγα ασκητή και να ακολουθήσει τη ζωή της ερήμου. Με θεία πρόνοια, ο πατέρας του τον πήρε μαζί στη μονή της Ζωοδόχου Τριάδος και τον παρέδωσε στα χέρια του ίδιου του ηγουμένου.

Η κουρά έγινε στις είκοσι Απριλίου, ημέρα μνήμης του Οσίου Θεοδώρου του Τριχινά, και πήρε το όνομα εκείνου του αγίου κατά τη συνήθεια της εποχής. Από την πρώτη στιγμή ο νεαρός μοναχός ξεχώρισε για την εγκράτεια, την αγνότητα και τη βαθιά του ταπείνωση μέσα στην αδελφότητα. Παρακολουθούσε με προσοχή κάθε ακολουθία και διάβαζε με δίψα τα ιερά βιβλία της Εκκλησίας.

Στον γέροντά του φανέρωνε νύχτα και μέρα κάθε λογισμό, χωρίς να κρύβει τίποτε από τη συνείδησή του. Οι δάκρυα της κατανύξεως και η νηστεία του προκαλούσαν θαυμασμό σε όλους τους πατέρες της μονής. Όταν ενηλικιώθηκε, ο Θεόδωρος χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και συνέχισε να προοδεύει στους πνευματικούς αγώνες με μεγαλύτερη ένταση.

Κάποιοι αδελφοί, που είχαν λάβει χάρισμα από τον Θεό, είδαν μια φορά Άγγελο Κυρίου να συλλειτουργεί μαζί του, με τον Σέργιο και τον πατέρα του Στέφανο. Σιγά σιγά γεννήθηκε μέσα του ο πόθος να ιδρύσει δικό του μοναστήρι, ώστε να συγκεντρώσει εκεί ψυχές διψασμένες για τη ζωή της ερήμου. Φανέρωσε τη σκέψη του στον γέροντά του και εκείνος αναγνώρισε σε αυτήν τη βουλή του Θεού.

Μια νύχτα, καθώς προσευχόταν, άκουσε φωνή να τον προτρέπει να πάει στην έρημο και να συνάξει εκεί άνδρες πνευματικών επιθυμιών. Ο Όσιος Σέργιος του έδωσε τότε την ευχή του, αν και ήλπιζε να τον αφήσει διάδοχό του στη Λαύρα. Έτσι ο Θεόδωρος ξεκίνησε με μερικούς αδελφούς για την αναζήτηση καταλλήλου τόπου.

Βρήκε μια θαυμάσια τοποθεσία στην αριστερή όχθη του ποταμού Μόσχοβα, που λεγόταν Σιμόνοβο, κοντά στην πρωτεύουσα. Ο ίδιος ο γέροντάς του ήρθε να επιθεωρήσει το μέρος και έδωσε την ευλογία του για την ανέγερση. Έλαβε την αρχιερατική άδεια και έκτισε ναό προς τιμήν του Γενεσίου της Υπεραγίας Θεοτόκου, μαζί με τα απαραίτητα κτίσματα της μονής.

Σύναξε από παντού πολυάριθμη αδελφότητα και θέσπισε αυστηρό κοινοβιακό τυπικό κατά την παράδοση των πατέρων. Ο ίδιος έδινε παράδειγμα ασκητικής ζωής, ενώ διακρινόταν για τη σωματική του ευμορφία, τη σοφία και τη σύνεση. Η δόξα του απλωνόταν τόσο, ώστε ο θείος του φοβόταν μήπως ο νέος ηγούμενος παρασυρθεί από τις τιμές των ανθρώπων.

Για τον λόγο αυτό προσευχόταν αδιάκοπα ο Όσιος Σέργιος, ώστε να ολοκληρώσει ο ανιψιός του τον δρόμο της ζωής χωρίς πτώση. Όταν το πλήθος των επισκεπτών έγινε ενοχλητικό, ο Θεόδωρος αναζήτησε πιο ησυχαστικό τόπο μέσα στο πυκνό δάσος. Έκτισε εκεί ένα μικρό κελί και επιδόθηκε σε νέους ασκητικούς κόπους με ζήλο φλογερό.

Σύντομα όμως μαζεύτηκαν γύρω του και πάλι μαθητές, διψασμένοι για την ίδια αγγελική πολιτεία. Ο μητροπολίτης Αλέξιος ευλόγησε την ανέγερση μεγάλου λίθινου ναού προς τιμήν της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Τα θεμέλιά του τέθηκαν επί μεγάλου πρίγκιπα Δημητρίου του Δονσκόι, και η μονή ονομάστηκε Νέο Σιμόνοβο.

Ο μεγάλος πρίγκιπας Δημήτριος εξέλεξε τον Θεόδωρο ως πνευματικό του πατέρα, και πολλοί βογιάροι ακολούθησαν το παράδειγμά του. Μετά την κοίμηση του μητροπολίτου Αλεξίου επικράτησε μεγάλη ταραχή στη ρωσική Εκκλησία, με δύο διεκδικητές του μητροπολιτικού θρόνου. Ο πρίγκιπας έστειλε τότε τον Θεόδωρο στην Κωνσταντινούπολη να επιλύσει τα εκκλησιαστικά ζητήματα.

Κατά την πρώτη του αποστολή στην Πόλη, ο πατριάρχης Νείλος του απένειμε το αξίωμα του αρχιμανδρίτη και ανέδειξε τη μονή του Σιμόνοβο πατριαρχική σταυροπηγιακή. Λίγα χρόνια αργότερα ταξίδεψε ξανά στην Κωνσταντινούπολη και επέστρεψε χειροτονημένος αρχιεπίσκοπος Ροστώβ. Παρά τα δύσκολα ταξίδια στη στεριά και στη θάλασσα, ο άγιος δεν αναζήτησε ποτέ ανάπαυση από τους κόπους.

Ο Κύριος ενίσχυε το σώμα και το πνεύμα του σε κάθε δοκιμασία. Στη μονή του Σιμόνοβο ανέθρεψε σπουδαίους ασκητές, μεταξύ των οποίων ο Όσιος Κύριλλος της Λευκής Λίμνης. Εκεί έλαβε επίσης το μοναχικό σχήμα και ο Όσιος Θεραπών, ο μετέπειτα ιδρυτής της ομώνυμης μονής.

Το αυστηρό κοινόβιο του Σιμόνοβο έγινε πρότυπο για πολλές άλλες μονές της ρωσικής γης. Όταν ολοκληρώθηκαν οι κόποι του για τα ζητήματα της μητροπόλεως, ο Άγιος Θεόδωρος έφτασε στη Ροστώβ και προσκύνησε την εικόνα της Θεοτόκου και τα λείψανα του ιεράρχη Λεοντίου. Με αγάπη και ειρήνη συναναστρεφόταν την πριγκιπική οικογένεια της πόλης και την οδηγούσε στον δρόμο της ευσέβειας.

Ο γιος του τοπικού πρίγκιπα Αλεξάνδρου, ο Ιωάννης, αρρώστησε βαριά στα μάτια και έχασε εντελώς το φως του. Ο πατέρας έτρεξε στον άγιο και τον παρακάλεσε να μεσιτεύσει για το παιδί του. Ο Θεόδωρος οδήγησε τους πρίγκιπες στα λείψανα του Αγίου Λεοντίου μέσα στον καθεδρικό ναό.

Μετά τη δέηση ο τυφλός νέος θεραπεύτηκε και είδε ξανά το φως της ημέρας. Ο άγιος άφησε ακόμη ως μνημόσυνο την ίδρυση γυναικείας μονής του Γενεσίου της Θεοτόκου στη Ροστώβ. Κατά τα χρόνια της ηγουμενίας του στο Σιμόνοβο ασχολούνταν επίσης με την αγιογραφία και κοσμούσε ναούς της Μόσχας με εικόνες δικής του χειρός.

Πρώτος ανάμεσα στους ιεράρχες της Ροστώβ τίμησε τη νέα αρχιεπισκοπική αξία. Η μακαρία κοίμησή του συνέβη στις είκοσι οκτώ Νοεμβρίου του έτους χίλια τριακόσια ενενήντα πέντε.