Ο πρώτος Μητροπολίτης του Κιέβου

Έξι επίσκοποι ξεκίνησαν μαζί του από την Κωνσταντινούπολη για να φωτίσουν ένα ολόκληρο έθνος βυθισμένο στα είδωλα. Μέσα σε λίγα μόνο χρόνια βάπτισε αμέτρητους Ρώσους στον Δνείπερο, στο Νόβγκοροντ και στο Ροστόφ, θεμελιώνοντας την Εκκλησία μιας απέραντης χώρας. Ο άγιος Μιχαήλ υπήρξε ο πρώτος Μητροπολίτης Κιέβου και πάσης Ρωσίας, και ποίμανε την νεοσύστατη Εκκλησία στα χρόνια του ισαποστόλου πρίγκιπα Βλαδίμηρου.

Οι παλαιές πηγές δίνουν διαφορετικές μαρτυρίες για την καταγωγή του, καθώς άλλοι τον θεωρούν Σύρο και άλλοι Βούλγαρο ή Σέρβο στην καταγωγή. Όταν ο Βλαδίμηρος κατέλαβε την ελληνική Χερσώνα, βαπτίστηκε εκεί και νυμφεύτηκε την πριγκίπισσα Άννα, αδελφή των βυζαντινών αυτοκρατόρων. Αμέσως μετά έστειλε πρεσβεία στην Κωνσταντινούπολη και ζήτησε ποιμένες για τον φωτισμό του λαού του.

Ο Πατριάρχης άγιος Νικόλαος ο Χρυσοβέργης συγκάλεσε σύνοδο επισκόπων και ανέδειξε τον Μιχαήλ Μητροπολίτη της Ρωσίας. Ήταν άνδρας σοφός, διδακτικός και άγιος στον βίο του, και αναχώρησε για τον Βορρά με πολυάριθμο ιερό κλήρο. Έφεραν μαζί τους άγια λείψανα, τιμίους σταυρούς, ιερές εικόνες και τα σκεύη της θείας λατρείας.

Ο πρίγκιπας τους υποδέχθηκε με μεγάλη χαρά και πορεύτηκε μαζί τους προς το Κίεβο, σαν να επρόκειτο για ιερή εκστρατεία κατά της ειδωλολατρίας. Το πρώτο έργο του αγίου στην έδρα του ήταν η βάπτιση των παιδιών του πρίγκιπα και ύστερα των βογιάρων και των στρατιωτών της αυλής. Στη συνέχεια ο Βλαδίμηρος πρόσταξε να συντριβούν τα είδωλα της πόλης και να σταλεί διαταγή σε όλους τους κατοίκους.

Άνδρες και γυναίκες, ελεύθεροι και δούλοι, άρχοντες και απλοί, κλήθηκαν να κατέβουν στις όχθες του Δνείπερου για το άγιο βάπτισμα. Ο άγιος Μιχαήλ, περιστοιχισμένος από επισκόπους και πρεσβυτέρους, τέλεσε το μυστήριο μπροστά στον πρίγκιπα και στην οικογένειά του. Η Εκκλησία ψάλλει μέχρι σήμερα ότι το Κίεβο στολίζεται σαν με βασιλικό ένδυμα από το βάπτισμα που δέχθηκε από τον άγιο ιεράρχη.

Ο ίδιος και ο κλήρος του δίδασκαν με υπομονή τον σκοτισμένο λαό, διέλυαν τις δεισιδαιμονίες και κατέκοβαν τα ξόανα με το δρεπάνι του ευαγγελικού λόγου. Η πίστη του Χριστού, που είχαν αγκαλιάσει ο πρίγκιπας και οι άρχοντες, έγινε γρήγορα πίστη ολόκληρης της πρωτεύουσας. Όμως ο άγιος ήθελε να φθάσει το μήνυμα σε κάθε άκρη της απέραντης χώρας.

Έπρεπε να συγκεντρώσει το λογικό ποίμνιο και να του χαρίσει αληθινούς ποιμένες παντού. Έτσι, με τη συμπαράσταση του ισαποστόλου πρίγκιπα, ξεκίνησε ιεραποστολικές περιοδείες στις μεγαλύτερες πόλεις του ρωσικού κράτους. Το ένατο εκατοστό ενενηκοστό έτος ταξίδεψε στο Νόβγκοροντ, την πρωτεύουσα των βόρειων κτήσεων του Βλαδίμηρου, μαζί με επισκόπους και τον στρατηγό Δοβρύνα.

Εκεί συνέτριψε τα είδωλα, βάπτισε πλήθη πιστών, ανήγειρε ναούς και χειροτόνησε πρεσβυτέρους για την ποιμαντική φροντίδα. Τον επόμενο χρόνο πραγματοποίησε ανάλογη αποστολή στο Ροστόφ, την κύρια πόλη της Ζαλέσκαγια γης. Εκεί η καρποφορία υπήρξε ακόμη μεγαλύτερη, καθώς βάπτισε αμέτρητους ανθρώπους και θεμελίωσε πλήθος εκκλησιών.

Έκτισε τον πρώτο ξύλινο ναό προς τιμήν της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και εγκατέστησε ως επίσκοπο τον Θεόδωρο τον Έλληνα. Όρισε επίσης την τάξη της θείας λατρείας και την κανονική διοίκηση των ενοριών. Ο άγιος Μιχαήλ ήταν ιεράρχης σοφός και πράος, μαζί όμως αυστηρός όπου το απαιτούσε η αλήθεια του Ευαγγελίου.

Στα δίπτυχα των μεγάλων ναών της Σοφίας στο Νόβγκοροντ και στο Κίεβο αναφέρεται δικαίως ως ο αρχηγέτης της ρωσικής ιεραρχίας. Αμέσως μετά τη βάπτιση του Κιέβου είχε ευλογήσει τον Βλαδίμηρο να ανεγείρει τον περίφημο Δεκατιανό ναό προς τιμήν της Παναγίας. Ο ίδιος δεν πρόλαβε να δει την αποπεράτωσή του, όμως ο ναός εκείνος υποδέχθηκε αργότερα το τίμιο σκήνωμά του.

Ο άγιος Μιχαήλ εκοιμήθη ειρηνικά το ένατο εκατοστό ενενηκοστό δεύτερο έτος, αφήνοντας βαθύ πένθος σε ολόκληρη τη νεοφώτιστη χώρα. Ο άγιος Βλαδίμηρος θρήνησε απαρηγόρητα, γιατί έχασε όχι μόνο έναν θερμό και άγιο ποιμένα, αλλά και έναν σοφό σύμβουλο στις κρατικές υποθέσεις. Το τίμιο λείψανο ενταφιάστηκε στον Δεκατιανό ναό της Θεοτόκου, που είχε ευλογήσει ο ίδιος να ανεγερθεί στο Κίεβο.

Κατά τον δωδέκατο αιώνα τα λείψανά του βρέθηκαν άφθαρτα, μαρτυρώντας τη μεγάλη παρρησία που είχε ο άγιος ενώπιον του Θεού. Τότε μεταφέρθηκαν στη Λαύρα του Κιέβου, στο σπήλαιο του οσίου Αντωνίου, με τη φροντίδα του ηγουμένου αγίου Θεοκτίστου. Πολύ αργότερα, την πρώτη Οκτωβρίου του χιλιοστού επτακοσιοστού τριακοστού έτους, μετακομίστηκαν στη Μεγάλη Εκκλησία της Κοιμήσεως της λαύρας.

Εκεί αναπαύονται αδιάφθορα μέχρι σήμερα, σκορπίζοντας ευλογία και ιάσεις σε όσους προσέρχονται με πίστη. Η Εκκλησία τιμά τον άγιο Μιχαήλ δύο φορές μέσα στον χρόνο, για την κοίμηση και για την ανακομιδή των λειψάνων του. Στους ύμνους του ψάλλεται ως αρχή της ιεραρχίας στη ρωσική γη και ως φωτιστής του λαού.

Ο πρώτος Μητροπολίτης του Κιέβου παραμένει για την Ορθόδοξη Εκκλησία ο πατέρας μιας ολόκληρης πνευματικής αναγέννησης.