Ο Όσιος Γρηγόριος ο θαυματουργός της Βολογκντά

Με τόλμη ασυνήθιστη για μοναχό, ο Όσιος Γρηγόριος στάθηκε μπροστά στον πρίγκιπα Δημήτριο Σεμιάκα και τον κατήγγειλε δημόσια για τις βιαιοπραγίες στις περιοχές της Βολογκντά. Ο οργισμένος ηγεμόνας διέταξε να ρίξουν τον γέροντα από τη γέφυρα στο ποτάμι, όμως ο άγιος δέχτηκε την προσβολή με χαρά, δοξάζοντας τον Θεό. Καταγόταν από την πόλη Γαλίτς της Ρωσίας και προερχόταν από την ευγενική οικογένεια των Λοπότοφ, ανθρώπων ευσεβών και φιλοθέων.

Από μικρός ανατράφηκε με φροντίδα στα ιερά γράμματα και έμαθε να αγαπά τη μελέτη και την προσευχή. Όταν έφτασε στα δεκαπέντε χρόνια του, οι γονείς του θέλησαν να τον παντρέψουν, όμως εκείνοι έφυγαν από τη ζωή προτού δουν τον γάμο. Ο νεαρός Γρηγόριος μοίρασε όλη την κληρονομιά του στους φτωχούς και αναζήτησε τόπο ησυχίας για τη σωτηρία της ψυχής του.

Πήγε στη μονή της Υπεραγίας Θεοτόκου, κοντά στη λίμνη Γαλίτς, και ζήτησε ταπεινά να ενταχθεί στη συνοδεία. Ο ηγούμενος, βλέποντας τη νεαρή ηλικία και την ευγενική του καταγωγή, τον αντιμετώπισε αρχικά με επιφύλαξη και τον εμπιστεύθηκε στην καθοδήγηση έμπειρου γέροντα. Εκείνος υπηρετούσε όλους τους αδελφούς με μεγάλη ταπείνωση και υπομονή.

Έπειτα από καιρό, για την ενάρετη ζωή του, ο Όσιος Γρηγόριος χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και άρχισε να ποιμαίνει με σύνεση τους πιστούς. Η φήμη του ως πνευματικού πατέρα απλώθηκε γρήγορα στην περιοχή, και πολλοί έρχονταν κοντά του για συμβουλή και παρηγοριά. Ο πρίγκιπας του Γαλίτς, Γεώργιος, τον παρακάλεσε να γίνει ανάδοχος δύο παιδιών του στο άγιο βάπτισμα.

Επίσης, ο μέγας πρίγκιπας της Μόσχας Βασίλειος Δημήτριεβιτς ήθελε να τον αναδείξει αρχιμανδρίτη στο Ροστόφ, τιμώντας τις αρετές του. Βαρύς όμως από τη δόξα των ανθρώπων και την εγγύτητα των συγγενών του, αναχώρησε για το Ροστόφ, ώστε να προσκυνήσει τα ιερά λείψανα του Αγίου Λεοντίου του θαυματουργού. Εκεί εγκαταστάθηκε στη μονή του Αγίου Αβραμίου, αναζητώντας ησυχία και κρυφή άσκηση μακριά από τα πλήθη.

Όμως και σε εκείνη τη μονή η φήμη των ασκητικών του αγώνων διαδόθηκε γρήγορα ανάμεσα στους πιστούς. Οι μοναχοί της μονής του Σωτήρος Γιακόβλεφ ζήτησαν από τον αρχιεπίσκοπο Διονύσιο του Ροστόφ να τον ορίσει ηγούμενο της δικής τους αδελφότητας. Από ταπείνωση ο όσιος δέχτηκε την ευθύνη, ωστόσο μετά από δύο χρόνια έφυγε κρυφά από τη μονή.

Αναζητώντας απόλυτη ησυχία, αποσύρθηκε στα απάτητα δάση της Βολογκντά, όπου κανείς δεν γνώριζε την παρουσία του. Εκεί, στην έρημο του Σοσνοβέτσκ, γνώρισε τον Όσιο Διονύσιο του Γκλουσίτσκι, άνθρωπο μεγάλης πνευματικής εμπειρίας. Στη μονή του παρέμεινε δέκα ολόκληρα χρόνια με υπακοή, νηστεία και αδιάλειπτη προσευχή προς τον Θεό.

Όταν ο Κύριος τον προέτρεψε να ιδρύσει δική του μονή, ο φίλος του Διονύσιος ευλόγησε την απόφαση με χαρά και προθυμία. Σήκωσε τότε ένα ξύλινο σταυρό στους ώμους του, διέσχισε τον ποταμό Πελσέμα και τον έμπηξε σε ένα πυκνό δάσος δίπλα στην όχθη. Πρώτος του συνασκητής έγινε ο ιερέας Αλέξιος, που πήρε στη μοναχική κουρά το όνομα Αλέξανδρος.

Λίγα χρόνια αργότερα ανεγέρθηκε ναός προς τιμήν της Συνάξεως της Υπεραγίας Θεοτόκου με μεγάλο κόπο. Τις άγιες εικόνες της εκκλησίας ζωγράφισε ο ίδιος ο Όσιος Διονύσιος, ενώ ο Γρηγόριος αντέγραφε προσεκτικά τα ιερά λειτουργικά βιβλία. Σταδιακά ο αριθμός των μοναχών αυξανόταν και η μονή έγινε γνωστή σε ολόκληρη την περιοχή.

Ο όσιος φρόντιζε με αγάπη για την πνευματική προκοπή των αδελφών του. Παράλληλα όμως δεν αδιαφορούσε για τα δεινά της πατρίδας του και τις συμφορές των ανθρώπων. Όταν ο πρίγκιπας Βασίλειος ο Σκοτεινός εκδιώχθηκε από τη Μόσχα, τον θρόνο κατέλαβε βίαια ο πρίγκιπας Γεώργιος Δημήτριεβιτς του Γαλίτς.

Ο Όσιος Γρηγόριος ταξίδεψε ως τη Μόσχα και με σοφούς και τολμηρούς λόγους ήλεγξε τον σφετεριστή. Του ζήτησε να μην κρατά ξένη πατρική κληρονομιά και να επιστρέψει στον τόπο του, στο Γαλίτς. Χάρη στη μεσιτεία του οσίου αποκαταστάθηκε η ειρήνη ανάμεσα στους δύο πρίγκιπες και ο καθένας πήρε τον δικό του θρόνο.

Λίγα όμως χρόνια αργότερα, ο γιος του Γεωργίου, Δημήτριος Σεμιάκα, ξεκίνησε άγριες επιδρομές στις περιοχές της Βολογκντά. Με βαριά καρδιά για τη διχόνοια, ο όσιος παρουσιάστηκε μπροστά του και του είπε λόγια αυστηρά και προφητικά. Τον προειδοποίησε ότι οι χήρες και τα ορφανά κράζουν προς τον Θεό και ότι θα χάσει δόξα και ηγεμονία.

Έξαλλος ο Σεμιάκα διέταξε να ρίξουν τον γέροντα από τη γέφυρα στο ποτάμι με ορμή. Για ώρες ολόκληρες ο όσιος έμεινε ακίνητος, υπομένοντας την ταπείνωση με ευχαριστία προς τον Θεό. Οι ελεγκτικοί λόγοι του οσίου έφεραν τελικά τον επιθυμητό καρπό στην ψυχή του πρίγκιπα.

Σύντομα ο Δημήτριος Σεμιάκα εγκατέλειψε τη Βολογκντά και σταμάτησε τις βιαιοπραγίες εναντίον των κατοίκων. Η γενναιότητα του γέροντα αύξησε ακόμη περισσότερο τη βαθιά τιμή των πιστών προς το πρόσωπό του. Μετά από πολλά χρόνια θεάρεστης ζωής, ο όσιος προαισθάνθηκε ότι πλησίαζε η ώρα της εκδημίας του.

Κάλεσε κοντά του τους αδελφούς της μονής, τους έδωσε σοφές πατρικές νουθεσίες και όρισε διάδοχό του τον συνασκητή Αλέξανδρο. Όταν η κόπωση τον κατέκλυσε, παρακάλεσε τους μοναχούς να μην του αποδώσουν καμία τιμή στο σώμα μετά τον θάνατο. Ζήτησε μάλιστα ταπεινά να το σύρουν από τα πόδια και να το ρίξουν στο γειτονικό έλος της περιοχής.

Κοινώνησε τα άχραντα μυστήρια του Σώματος και του Αίματος του Κυρίου με βαθιά κατάνυξη. Έπειτα ξάπλωσε στην κλίνη του, σφραγίστηκε με το σημείο του τιμίου σταυρού και παρέδωσε την ψυχή του στον Χριστό. Είχε αγαπήσει τον Σωτήρα από τα νεανικά του χρόνια και τον υπηρέτησε με ζήλο και αλήθεια.

Ετάφη μέσα στη μονή που ο ίδιος είχε ιδρύσει με πολλούς κόπους.