Όσιος Εφραίμ ο Περεκόπ, ο Θαυματουργός του Νόβγκοροντ

Σε ηλικία μόλις λίγων χρόνων, ο μικρός Ευστάθιος έφυγε κρυφά από το πατρικό σπίτι και αναζήτησε την ησυχία ενός μακρινού μοναστηριού. Αργότερα έπεισε τους ίδιους τους γονείς του να εγκαταλείψουν τα εγκόσμια και να ολοκληρώσουν τη ζωή τους ως ερημίτες μέσα στην προσευχή. Ήρθε στον κόσμο στις είκοσι Σεπτεμβρίου του έτους χίλια τετρακόσια δώδεκα, στην πόλη Κάσιν της Ρωσίας.

Οι γονείς του, ο Στέφανος και η Άννα, ζούσαν κοντά στη γυναικεία μονή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Στο άγιο βάπτισμα έλαβε το όνομα Ευστάθιος, όμως από νωρίς η καρδιά του στράφηκε προς τη μοναχική πολιτεία. Εγκατέλειψε λοιπόν τα νεανικά του χρόνια στον κόσμο και βρήκε καταφύγιο στη μονή της Αγίας Τριάδος στο Καλιάζιν.

Οι γονείς του τον αναζήτησαν και τον παρακάλεσαν να γυρίσει πίσω στο σπίτι τους. Εκείνος όμως, με λόγια γεμάτα πίστη, τους έπεισε να ακολουθήσουν και αυτοί τον δρόμο της μοναχικής αφιερώσεως. Έτσι ολόκληρη η οικογένεια ανήκε πλέον στον Χριστό και ζούσε με την ευχή και την άσκηση καθημερινά.

Μετά από τρία χρόνια στη μονή του Καλιάζιν, μια θαυμαστή αποκάλυψη φανέρωσε στον Ευστάθιο τη θέληση του Θεού για τη ζωή του. Έπρεπε να μετακινηθεί στη μονή του Οσίου Σάββα του Βισέρσκι, για να συνεχίσει εκεί τον πνευματικό του αγώνα. Έφθασε λοιπόν στο νέο μοναστήρι και έγινε δεκτός με μεγάλη χαρά από τον γέροντα Σάββα.

Το έτος χίλια τετρακόσια τριάντα επτά έλαβε το μοναχικό σχήμα και πήρε το όνομα Εφραίμ. Από εκείνη τη στιγμή αφοσιώθηκε στην αυστηρή άσκηση, στη νηστεία και στην αδιάλειπτη προσευχή με όλη του την ψυχή. Ο Κύριος όμως τού φανέρωσε σύντομα μια νέα αποστολή, καθαρή και συγκεκριμένη μέσα στην καρδιά του.

Έπρεπε να αναχωρήσει για έναν τόπο έρημο και απομονωμένο, για να ζήσει εκεί την πραγματική ησυχία. Ζήτησε την ευλογία του γέροντος Σάββα και έλαβε εκείνη την πατρική συγκατάθεση που τόσο πολύ ποθούσε. Το έτος χίλια τετρακόσια πενήντα ξεκίνησε το ταξίδι του προς τη λίμνη Ίλμεν, σε αναζήτηση του τόπου της Θεϊκής φανερώσεως.

Στις όχθες του ποταμού Τσέρνα, κοντά στις εκβολές του ποταμού Βερέντα, ο Εφραίμ έστησε ένα μικρό ταπεινό κελί. Σύντομα ο γέροντας Θωμάς, μαζί με δύο μοναχούς, ήρθαν και εγκαταστάθηκαν κοντά του, για να μοιραστούν τον ίδιο πνευματικό αγώνα. Σιγά σιγά και άλλοι ερημίτες προσήλθαν, αναζητώντας οδηγό και πατέρα στην έρημη εκείνη περιοχή της λίμνης.

Έτσι γεννήθηκε ένα νέο μοναστήρι, ριζωμένο στην προσευχή και στον κόπο των πρώτων εκείνων ασκητών. Οι αδελφοί παρακάλεσαν τον Εφραίμ να δεχτεί την ιερωσύνη, για να τους τελεί τα ιερά μυστήρια εντός της μονής. Στο Νόβγκοροντ τον χειροτόνησε πρεσβύτερο ο Άγιος Ευθύμιος, και ο Όσιος επέστρεψε γεμάτος χάρη και δύναμη.

Μετά την επιστροφή του, οικοδόμησε στη νησίδα ναό προς τιμήν της Θεοφανείας του Κυρίου, στις εκβολές της Βερέντα. Για να έχει η μονή σταθερή ύδρευση, ο ίδιος έσκαψε ένα κανάλι που έφτανε ως τη μεγάλη λίμνη Ίλμεν. Από εκείνο το έργο πήρε και η μονή το χαρακτηριστικό όνομα Περεκόπ, που σημαίνει αυτόν που σκάβει διέξοδο.

Αργότερα ο Όσιος Εφραίμ ανέλαβε ένα νέο, μεγαλύτερο εγχείρημα μέσα στη μονή του, για χάρη της λατρείας. Άρχισε να οικοδομεί πέτρινο ναό αφιερωμένο στον Άγιο Νικόλαο τον θαυματουργό, προστάτη των ναυτικών και των ταπεινών. Επειδή δεν έβρισκε αρκετά έμπειρους τεχνίτες στην περιοχή, έστειλε μοναχούς στον Μέγα Πρίγκιπα Βασίλειο της Μόσχας.

Ζήτησε από εκείνον λιθοξόους και κτίστες, και ο πρίγκιπας ανταποκρίθηκε στο αίτημα του γέροντος με μεγάλη ευλάβεια. Ο πέτρινος ναός ολοκληρώθηκε το έτος χίλια τετρακόσια εξήντα έξι και έγινε καύχημα ολόκληρης της αδελφότητας. Ο Όσιος συνέχισε να καθοδηγεί τους μοναχούς με υπομονή, αγάπη και διάκριση μέχρι τα βαθιά γεράματα.

Παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο στις είκοσι έξι Σεπτεμβρίου του έτους χίλια τετρακόσια ενενήντα δύο. Τον ενταφίασαν με τιμές στον ναό του Αγίου Νικολάου, εκείνον που ο ίδιος είχε ανεγείρει με τόσο κόπο. Η μνήμη του παρέμεινε ζωντανή στη μοναστική αδελφότητα, και τα θαύματά του πλήθαιναν χρόνο με τον χρόνο.

Το έτος χίλια πεντακόσια εννέα, οι συχνές πλημμύρες της λίμνης απείλησαν τη μονή με ολοκληρωτική καταστροφή. Οι μοναχοί βρέθηκαν αναγκασμένοι να αναζητήσουν νέο τόπο, πιο ασφαλή, στις όχθες της μεγάλης λίμνης Ίλμεν. Τότε ο ίδιος ο Όσιος Εφραίμ εμφανίστηκε στον ηγούμενο Ρωμανό μέσα σε όραμα γεμάτο φως.

Του υπέδειξε με σαφήνεια την τοποθεσία Κλίνκοβο, ως τον τόπο που ο Θεός είχε ετοιμάσει για τη νέα μονή. Επειδή όλα τα παλιά εκκλησιαστικά κτίσματα είχαν καταρρεύσει, οι μοναχοί έχτισαν πάνω από τον τάφο του ένα μικρό παρεκκλήσιο. Στις δεκαέξι Μαΐου του έτους χίλια πεντακόσια σαράντα πέντε, τα ιερά λείψανα μεταφέρθηκαν στη νέα τοποθεσία.

Από τότε καθιερώθηκε ετήσιος εορτασμός της ανακομιδής, που τιμάται με κατάνυξη από ολόκληρη την αδελφότητα. Η αγιοκατάταξή του επικυρώθηκε επίσημα από τη Σύνοδο του έτους χίλια πεντακόσια σαράντα εννέα. Ο Όσιος Εφραίμ ο Περεκόπ έγινε ένας από τους μεγάλους θαυματουργούς του Νόβγκοροντ.

Η μνήμη του τιμάται στις είκοσι έξι Σεπτεμβρίου, και η ανακομιδή των λειψάνων του στις δεκαέξι Μαΐου κάθε έτους.