Η Παναγία η Γιάτρισσα του Ταϋγέτου

Ένας ετοιμοθάνατος φυματικός από το Γύθειο αρνήθηκε να ταξιδέψει στην Ελβετία και ανέβηκε στα χίλια μέτρα του Ταϋγέτου, για να ζητήσει θεραπεία από την Παναγία. Όταν επέστρεψε στους γιατρούς της Αθήνας, εκείνοι έμειναν άναυδοι, γιατί κανένα ίχνος της θανατηφόρας αρρώστιας δεν υπήρχε πια στο σώμα του. Το όνομα αυτού του ανθρώπου ήταν Ηλίας Παναγουλάκος και η ιστορία του σφράγισε για πάντα το μοναστήρι της Παναγίας της Γιάτρισσας.

Το μοναστήρι αυτό στέκει στην κορυφογραμμή του Ταϋγέτου, εκεί όπου συναντιούνται τα σύνορα της Λακωνίας και της Μεσσηνίας. Ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Γυθείου, Οιτύλου και πάσης Μάνης, και τιμά τη Γέννηση της Θεοτόκου στις οκτώ Σεπτεμβρίου κάθε χρόνο. Στο πιο ιερό σημείο του ναού φυλάσσεται η μικρή και παλαιά εικόνα, σε διαστάσεις πενήντα ένα επί τριάντα πέντε εκατοστών.

Είναι ζωγραφισμένη σε σκληρό ξύλο καστανιάς και απεικονίζει την όμορφη σκηνή της Γεννήσεως της Παναγίας. Ολόκληρη η μπροστινή της επιφάνεια καλύπτεται από ασημένιο φύλλο, και ξεχωρίζουν μόνο τα πρόσωπα του Ιωακείμ, της Άννας, του Βρέφους Μαριάμ και τριών ακόμη γυναικών που περιστοιχίζουν τη σκηνή. Η ασημένια επένδυση της εικόνας έγινε το χίλια οκτακόσια εξήντα τρία μετά Χριστόν, χάρη στη γενναιόδωρη προσφορά του Ηλία Παναγουλάκου από το Γύθειο.

Την κατασκεύασε ο τεχνίτης Νικόλαος Σπιθάκης στα Κύθηρα, και η σχετική επιγραφή σώζεται μέχρι σήμερα στο κάτω μέρος της εικόνας. Πίσω όμως από αυτή τη δωρεά κρύβεται μια συγκλονιστική ιστορία πίστης και θαυμαστής θεραπείας. Ο Ηλίας Παναγουλάκος είχε προσβληθεί από τη φυματίωση, μια βαριά και τρομερή αρρώστια για τα χρόνια εκείνα.

Έσπευσε αμέσως στους καλύτερους γιατρούς της Αθήνας, οι οποίοι διαπίστωσαν την κατάστασή του και του συνέστησαν να φύγει για την Ελβετία. Η χώρα αυτή διέθετε τότε τα τελειότερα σανατόρια και τις πιο ευνοϊκές κλιματολογικές συνθήκες για τους φυματικούς ασθενείς. Οι γιατροί επέμειναν ότι έπρεπε σύντομα να αναχωρήσει για το εξωτερικό, αλλιώς η ζωή του βρισκόταν σε άμεσο κίνδυνο.

Εκείνος όμως δεν υπάκουσε στις συστάσεις τους, γιατί στην καρδιά του μιλούσε δυνατότερα η εμπιστοσύνη στη χάρη της Παναγίας. Αντί λοιπόν να ταξιδέψει στην Ελβετία, γύρισε στο Γύθειο και αμέσως ανέβηκε στο μοναστήρι της Γιάτρισσας. Εκεί παρέμεινε για αρκετό καιρό, αφιερωμένος ολόκληρος στην προσευχή και στην αναμονή του θαύματος.

Περνούσε τις ημέρες του μέσα στην καθαρή ατμόσφαιρα του Ταϋγέτου και κυρίως στο πνευματικό περιβάλλον του μοναστηριού. Είχε συντροφιά μόνο τη Γιάτρισσα, και μπροστά στην εικόνα της, κάτω από το απαλό φως των καντηλιών, έψαλλε κάθε βράδυ και κάθε πρωί. Εμπιστευόταν όλη του την ελπίδα στη Μητέρα του Θεού και ζητούσε προστασία κάτω από τη σκέπη της.

Όταν ο πυρετός τον έκαιγε σαν καμίνι, παρακαλούσε με θέρμη την Παναγία, που τη γνώριζε ως παρηγοριά στις θλίψεις και ως γιατρό των ασθενειών. Στο μοναστήρι έβρισκε άφθονο οξυγόνο πίστης, με τη συνεχή προσευχή και τη μελέτη της Αγίας Γραφής. Τα στήθια του γέμιζαν ελπίδα και έπαιρνε δύναμη, για να αντιμετωπίσει τη φοβερή αρρώστια που τον απειλούσε.

Συμμετείχε διαρκώς στο μυστήριο της θείας Ευχαριστίας, και τρεφόταν με το Σώμα και το Αίμα του Χριστού για την υγεία ψυχής και σώματος. Έτσι, σύμφωνα με την πίστη του, του δόθηκε αυτό που τόσο επιθυμούσε και τόσο πολύ είχε ζητήσει. Η Γιάτρισσα του χάρισε το πολύτιμο αγαθό της υγείας, και τον σήκωσε από τα νύχια της βαριάς αρρώστιας.

Η χάρη της είχε ενεργήσει σιωπηλά, αλλά ολοκληρωτικά μέσα στο σώμα και την ψυχή του. Όταν επισκέφθηκε ξανά τους γιατρούς του στην Αθήνα, εκείνοι τον βρήκαν εντελώς απαλλαγμένο από τη φυματίωση. Με ικανοποίηση τον βεβαίωσαν ότι κανένα ίχνος της ασθένειας δεν υπήρχε πλέον στο σώμα του.

Πίστευαν φυσικά ότι αυτό το αποτέλεσμα οφειλόταν στη μετάβασή του στην Ελβετία και στις θεραπείες των ξένων σανατορίων. Δεν γνώριζαν όμως ότι ο ασθενής τους είχε παρακούσει την εντολή και δεν είχε ταξιδέψει ποτέ στο εξωτερικό. Συγκινημένος βαθιά, ο Παναγουλάκος δάκρυσε και διηγήθηκε στους γιατρούς το θαύμα της Παναγίας της Γιάτρισσας.

Τους εξήγησε ότι όσα έγιναν, τα είχε εργαστεί η Μητέρα του Θεού και όχι κάποια ξένη χώρα ή κάποιος ονομαστός γιατρός. Έπειτα γύρισε στο μοναστήρι, όπως ο καθαρισμένος από τη λέπρα Σαμαρείτης, και ευχαρίστησε με δάκρυα τη θεραπεύτριά του. Μπροστά στην εικόνα ψέλλισε τον ύμνο του Μεγάλου Παρακλητικού Κανόνα, και δοξολόγησε την άφατη συμπάθεια της Παναγίας προς αυτόν.

Στη συνέχεια πήρε τη θαυματουργή εικόνα και τη μετέφερε ως τα μακρινά Κύθηρα. Εκεί την επένδυσε με καθαρό ασήμι, για αιώνιο μνημόσυνο και για να εκφράσει την απέραντη ευγνωμοσύνη της καρδιάς του. Η ιστορία αυτή φανερώνει για ποιον λόγο το μοναστήρι ονομάστηκε Γιάτρισσα από τους ίδιους τους πιστούς.

Το όνομα δεν δόθηκε με κρατικά διατάγματα ούτε με εντολές που έρχονται από ψηλά, αλλά από τους χριστιανούς. Οι πολλοί άρρωστοι που ζήτησαν βοήθεια και βρήκαν θεραπεία στους κόλπους της Παναγίας, εκείνοι της χάρισαν αυτό το γλυκό προσωνύμιο. Όπως ο καλός γιατρός διαφημίζεται από τους ασθενείς που έσωσε, έτσι και η Παναγία του Ταϋγέτου δοξάστηκε από τους ευλαβείς προσκυνητές της.

Το μοναστήρι της είναι κτισμένο στα χίλια μέτρα υψόμετρο, εκεί όπου η φύση γίνεται προσευχή και η σιωπή λόγος. Ο Κυριάκος Καράντζαλης την ύμνησε με στίχους ως αρχόντισσα της Μάνης και φρουρό των κορφών του Ταϋγέτου. Την παρουσίασε ως παρηγοριά των Μανιατών και ως γιάτρισσα των πληγωμένων σωμάτων και ψυχών.

Κοντά της κάθε ελεύθερη ψυχή βρίσκει καταφύγιο, μακριά από την οργή και τις αγωνίες του κόσμου. Ακόμη και μέσα στις βαριές ομίχλες και στις θύελλες του χειμώνα, το καντήλι της φωτίζει πιστά. Η γερόντισσα εκκλησία της στέκει σαν φάρος, και ενώνει τους ανθρώπους με τον Θεό πάνω από το θαμποστόλιστο βουνό.