Όσιος Ευμένιος ο Νέος ο Θεοφόρος

Ένα παιδί επτά ετών έβλεπε στολίδια Θεού πάνω στο φέρετρο ενός μικρού κοριτσιού, ενώ όλοι γύρω του έκλαιγαν απαρηγόρητα. Λίγα χρόνια αργότερα, μια λάμψη φωτός μπήκε μέσα στα βάθη της ψυχής του και τον σφράγισε για πάντα ως μοναχό. Καταγόταν από την Εθιά, ένα φτωχικό ορεινό χωριό του νομού Ηρακλείου, χτισμένο σε υψόμετρο επτακοσίων σαράντα μέτρων.

Εκεί υψώνεται ο ναός της Παναγίας, στον οποίο ένα παιδάκι άναβε καθημερινά τα καντήλια με ευλάβεια και αγάπη. Μια ημέρα παρουσιάστηκε μπροστά του μια γυναίκα ντυμένη στα μαύρα και του προφήτευσε ότι θα γινόταν ιερέας. Ο Όσιος γεννήθηκε την πρώτη Ιανουαρίου του χίλια εννιακόσια τριάντα ένα, όγδοο και τελευταίο παιδί μιας πάμπτωχης οικογένειας.

Στη βάπτιση πήρε το όνομα Κωνσταντίνος και έζησε από νωρίς το βάρος της ορφάνιας. Οι γονείς του, Γεώργιος και Σοφία Σαριδάκη, ήταν άνθρωποι ευσεβείς, ενάρετοι και βαθιά αφοσιωμένοι στην πίστη τους. Είχαν συνολικά οκτώ παιδιά, τα οποία ανέθρεψαν με κόπο και αγάπη μέσα στις στερήσεις του χωριού.

Ο μικρός Κωνσταντίνος έχασε τον πατέρα του μόλις στα δύο του χρόνια και η οικογένεια βυθίστηκε σε ακόμη βαθύτερη ένδεια. Η χήρα μητέρα του ξενοδούλευε αδιάκοπα για να θρέψει τόσα στόματα, μέσα σε συνθήκες αληθινής εξαθλίωσης. Λίγο αργότερα ήρθε και η γερμανική κατοχή, που χειροτέρεψε ακόμη περισσότερο τη ζωή στο φτωχό κρητικό χωριό.

Παπούτσια φόρεσε για πρώτη φορά στα δώδεκά του χρόνια, όμως οι στερήσεις δεν άγγιξαν ποτέ το ήθος του. Όταν ο ιερέας του χωριού του πρόσφερε λίγα χρήματα για τη βοήθεια στον ναό, εκείνος αρνιόταν με σεμνότητα και σταθερότητα. Έλεγε στον παπά Γιάννη ότι ποτέ δεν δέχεται χρήματα από την Εκκλησία, γιατί η διακονία είναι δώρο.

Όταν του έδιναν μισή κουλούρα ψωμί για κάποια εργασία, δεν την έτρωγε μόνος, αλλά την μοιραζόταν στο σπίτι. Από νηπιακή ηλικία έδειχνε σημάδια ότι ήταν σκεύος εκλεκτό του Κυρίου, με σπάνια χαρίσματα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της μητέρας του, ως βρέφος δεν θήλαζε Τετάρτη και Παρασκευή, κοιμόταν όλη την ημέρα.

Οίνο και αλκοόλ δεν γεύτηκε ποτέ σε όλη τη ζωή του, ούτε καν για δοκιμή. Παρότι δεν είχε μάθει σχεδόν καθόλου γράμματα λόγω της Κατοχής, διέθετε εκπληκτική ευστροφία και αξιοθαύμαστη μνήμη. Έκανε δύσκολους λογαριασμούς και πράξεις από μνήμης, και οι χωριανοί τον φώναζαν για να τους λύσει υπολογισμούς.

Μια ημέρα πέθανε στο χωριό ένα κοριτσάκι οκτώ ή εννέα ετών και η νεκρική πομπή πέρασε μπροστά από την αυλή τους. Ενώ όλοι έκλαιγαν για την απώλεια, ο μικρός Κωστάκης έβλεπε γύρω από το φέρετρο λαμπερά στολίδια, που δεν τα είχαν τοποθετήσει άνθρωποι. Ήταν, όπως ομολογούσε αργότερα, τα στολίδια του Θεού πάνω στο μικρό σώμα, και η καρδιά του πλημμύριζε χαρά.

Ο Μητροπολίτης Μόρφου Νεόφυτος διέσωσε μια ακόμη μαρτυρία για τα πνευματικά χαρίσματα του παιδιού. Όταν είχε επισκεφθεί το χωριό κάποιος Αρχιεπίσκοπος, ο μικρός Κωνσταντίνος έβλεπε το φως του Αγίου Πνεύματος πάνω στο πρόσωπό του. Πήγαινε διαρκώς κοντά του, μαγεμένος από τη χάρη της αρχιεροσύνης, που ακτινοβολούσε γύρω από τον αρχιερέα.

Ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος απόρησε και ρώτησε τι ακριβώς βλέπει αυτό το παράξενο και χαριτωμένο παιδί. Ανήμερα της Πρωτοχρονιάς του χίλια εννιακόσια σαράντα τέσσερα, ενώ το παιδί έτρωγε με την αδελφή του Ευγενία, συνέβη το αποφασιστικό γεγονός της ζωής του. Μια ξαφνική λάμψη τον τύφλωσε και μπήκε στα βάθη της ψυχής του, και αμέσως φώναξε με δύναμη ότι θα γινόταν καλόγερος.

Από εκείνη τη στιγμή η ψυχή του είχε έναν μόνο προσανατολισμό, την πλήρη και ολοκληρωτική αφιέρωσή του στον Χριστό. Σε ηλικία δεκαεπτά ετών εγκατέλειψε τα εγκόσμια και κατευθύνθηκε στην Ιερά Μονή του Αγίου Νικήτα, στα νότια της Κρήτης. Έγινε δεκτός από τον Ηγούμενο πατέρα Ιερόθεο Κωστομανωλάκη και άρχισε με ζήλο την περίοδο της δοκιμασίας του.

Στη μονή φρόντιζε με αγάπη δύο υπερήλικες και τυφλούς μοναχούς, διακονώντας τους νυχθημερόν με αδιάλειπτη υπομονή. Μετά την τριετή δοκιμασία, το χίλια εννιακόσια πενήντα ένα, εκάρη μοναχός και μετονομάστηκε σε Σωφρόνιο. Θεμελίωσε τη μοναχική ζωή του στην ταπεινοφροσύνη, στην υπακοή και στην ακατάβλητη εργατικότητα.

Τις ημέρες κοπίαζε σωματικά στις εργασίες της μονής, και τις νύκτες παρέμενε άϋπνος, προσευχόμενος ακατάπαυστα. Αυτό το πνευματικό τυπικό το κράτησε αυστηρά και ευλαβικά μέχρι το τέλος της ζωής του. Ο διάβολος, βλέποντας τους αγώνες του, μηχανευόταν τρόπους για να ρίξει τον αγωνιστή μοναχό.

Μια ημέρα εμφανίστηκε μπροστά του και του ζήτησε να τον προσκυνήσει, ισχυριζόμενος ψευδώς ότι ήταν άγγελος του Θεού. Ο πατήρ Σωφρόνιος, όμως, παρατήρησε ότι του έλειπε ένα δόντι και του απάντησε γελώντας ότι δεν μπορεί να είναι άγγελος. Τότε ο πειραστής, εξαγριωμένος από την αποκάλυψη, του έδωσε ένα δυνατό χαστούκι και εξαφανίστηκε από μπροστά του.

Σε άλλη περίσταση κατέβηκε κοντά στη θάλασσα και άκουσε τη γλυκιά φωνή της Παναγίας να του μιλάει με τρυφερότητα. Του είπε με μητρική αγάπη να μη φοβάται, και τον διαβεβαίωσε ότι Εκείνη δεν θα τον άφηνε ποτέ να χαθεί. Όταν τον ρώτησαν πώς κατάλαβε ότι ήταν η Θεοτόκος, εκείνος απάντησε φυσικά ότι την Παναγία τη γνωρίζει βέβαια.

Μια άλλη φορά, που αναγκάστηκε να ξενυχτήσει στο πατρικό του σπίτι, είδε την Αγία Μαρίνα να εξέρχεται από την εικόνα της. Κρατούσε τον πειρασμό από τα κέρατα και τον προειδοποίησε να μην ακούει τους λογισμούς, που φέρνουν νύστα στις Ακολουθίες. Έτσι ο αγώνας του μοναχού στηριζόταν φανερά από την πατρική πρόνοια της Παναγίας και των Αγίων.

Στα εικοσιτρία του χρόνια, ο πατήρ Σωφρόνιος υποχρεώθηκε να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία. Παρουσιάστηκε στο Μεγάλο Πεύκο στις είκοσι τέσσερις Ιανουαρίου του χίλια εννιακόσια πενήντα τέσσερα, ως απλός στρατιώτης. Υπηρέτησε αρχικά στο Μηχανικό ως βοηθός μαγείρου και κατόπιν πήρε μετάθεση για τη Θεσσαλονίκη.

Στον στρατό ήταν υπόδειγμα υπακοής και εργατικότητας, και τον αγαπούσαν όλοι, από τον διοικητή έως τον τελευταίο φαντάρο. Κρατούσε όλες τις νηστείες της Εκκλησίας με ακρίβεια, αρκούμενος συχνά σε ψωμί, ελιές και κρεμμύδι. Το πενιχρό επίδομα των πενήντα τριών δραχμών τού αρκούσε, και ακόμη μοιραζόταν χρήματα και ελεημοσύνες με τους συναδέλφους του.

Ο διοικητής, σεβόμενος τη μοναχική του ιδιότητα, του επέτρεπε να αποσύρεται για προσευχή και να εκκλησιάζεται. Εκεί, όμως, εκδηλώθηκε ξαφνικά μια βαριά αρρώστια, με πυρετό σαράντα και σαράντα ένα βαθμών, που δεν υποχωρούσε. Χιλιάδες δαίμονες έκαναν έφοδο γύρω από το κρεββάτι του, αλλά δεν μπορούσαν να ανέβουν επάνω.

Οι γιατροί δεν έβρισκαν την αιτία, και μετά από μακρά νοσηλεία διαπιστώθηκε ότι έπασχε από τη νόσο του Χάνσεν, τη λέπρα. Μεταφέρθηκε αμέσως στον Αντιλεπρικό Σταθμό Αθηνών για την κατάλληλη θεραπεία. Όταν έμαθε ότι έπασχε από λέπρα, χάρηκε υπερβολικά, παρότι ήταν μόλις είκοσι ετών.

Έλεγε ότι όσο πιο μεγάλη η ασθένεια, τόσο μεγαλύτερος ο σταυρός, και τόσο λαμπρότερη η συμμετοχή στην Ανάσταση. Ευχαριστούσε τον Χριστό για το μεγάλο δώρο, αφού θα είχε συμμετοχή στα πάθη και στη δόξα Του. Στον Αντιλεπρικό Σταθμό θεραπεύτηκε πλήρως, χωρίς να μείνει το παραμικρό σημάδι ή παραμόρφωση στο σώμα του.

Από αγάπη για τους πάσχοντες αδελφούς του, επέλεξε να παραμείνει εκεί για όλη την υπόλοιπη ζωή του. Η διεύθυνση του παραχώρησε ένα κελλάκι δίπλα στο εκκλησάκι των Αγίων Αναργύρων, που έγινε ο τόπος της ασκήσεώς του. Φρόντιζε με αυταπάρνηση τους παράλυτους ασθενείς, οι οποίοι δεν είχαν κανέναν δικό τους να τους περιποιηθεί.

Έφτιαχνε λιβάνι και το μοίραζε σε μοναστήρια και ναούς, ενώ γέμιζε τους θαλάμους με εικόνες και πνευματικά βιβλία. Τα καλοκαίρια ταξίδευε στο Άγιο Όρος και στην Κρήτη, όπου επισκεπτόταν τη μονή της μετανοίας του. Συνδέθηκε στενά με τον ιδρυτή της Καλυβιανής, Μητροπολίτη και κατόπιν Αρχιεπίσκοπο Κρήτης Τιμόθεο, σε βαθιά πνευματική σχέση.

Όταν έκλεισε το Λωβοκομείο της Χίου, του εμπιστεύτηκαν τον τυφλό και παράλυτο μοναχό Νικηφόρο. Ο πατήρ Σωφρόνιος υπηρέτησε τον Όσιο Νικηφόρο με όλη του την ψυχή, και τον είχε ως πνευματικό πατέρα και οδηγό. Το χίλια εννιακόσια εβδομήντα πέντε, σε ηλικία σαράντα τεσσάρων ετών, χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και έλαβε το όνομα Ευμένιος.

Συνέχισε τη ζωή του στο Λοιμωδών ως ιερέας και διακρίθηκε ως άριστος και χαρισματικός πνευματικός πατέρας. Μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος στη Ρωσία, πραγματοποίησε προσκυνηματικό ταξίδι στη Μόσχα, στην Πετρούπολη και στο Κίεβο. Με την επιστροφή του άρχισαν τα μεγάλα προβλήματα υγείας, με σάκχαρο, ανεπάρκεια νεφρών και σοβαρά προβλήματα οράσεως.

Οι γιατροί ήθελαν μάλιστα να του κόψουν τα πόδια, καθώς η κατάστασή του χειροτέρευε σταθερά και ανησυχητικά. Παρ’ όλα αυτά συνέχιζε ακόμη μερικά ταξίδια και τα ιερατικά του καθήκοντα στο ακέραιο, χωρίς να υποχωρεί. Επισκεπτόταν τα σπίτια των πνευματικών παιδιών του για αγιασμούς, ευχέλαια και εξορκισμούς, με ακούραστο ζήλο.

Στις είκοσι τρεις Μαΐου του χίλια εννιακόσια ενενήντα εννέα, ημέρα Κυριακή των Αγίων Θεοφόρων Πατέρων, εκοιμήθη. Ανήκε στη Μητρόπολη Νικαίας, και οι Άγιοι Πατέρες ήλθαν να παραλάβουν το εκλεκτό τέκνο τους την ημέρα της εορτής τους. Ενταφιάστηκε στο αγαπημένο του χωριό, την Εθιά του νομού Ηρακλείου, και η μνήμη του τιμάται με ευλάβεια.