Οι Οσιομάρτυρες Ιβηρίτες Μοναχοί του Αγίου Όρους

Διακόσιοι σχεδόν γέροντες μοναχοί στριμώχθηκαν σαν ζώα μέσα σε ένα πλοίο και βυθίστηκαν στα σκοτεινά νερά του πελάγους. Οι νεότεροι αδελφοί τους πουλήθηκαν ως σκλάβοι στην Ιταλία, επειδή αρνήθηκαν να προδώσουν την ορθόδοξη πίστη τους. Η ιστορία αυτών των οσιομαρτύρων ξετυλίγεται στην Ιερά Μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους, εκεί όπου από τα μέσα του δέκατου αιώνα είχαν εγκατασταθεί Γεωργιανοί μοναχοί.

Λίγο αργότερα ιδρύθηκε η ομώνυμη μονή, η οποία υπήρξε φάρος ορθοδόξου ασκήσεως και πνευματικής ζωής. Στο ευλογημένο αυτό μοναστήρι ασκούνταν μαζί Γεωργιανοί και Έλληνες πατέρες, ενώ νέοι ασκητές κατέφθαναν συνεχώς από τη Γεωργία για να ενταχθούν στην αδελφότητα. Η μνήμη τους τιμάται από την Εκκλησία μας στις δεκατρείς Μαΐου κάθε χρόνου με βαθιά κατάνυξη.

Το Άγιον Όρος όμως δοκιμαζόταν εκείνη την περίοδο από αλλεπάλληλες ξένες εισβολές που έσπερναν τον τρόμο. Κατά τον δέκατο τρίτο αιώνα οι Σταυροφόροι λεηλάτησαν ολόκληρη την περιοχή με πρωτοφανή σκληρότητα και βία. Από το χίλια διακόσια πενήντα εννέα μέχρι το χίλια τριακόσια έξι ο ιδιωτικός στρατός του πάπα ερήμωσε επανειλημμένα τον Άθωνα.

Στις δύσκολες εκείνες στιγμές της δοκιμασίας μαρτύρησαν για την ορθόδοξη πίστη οι μοναχοί της Ζωγράφου, του Βατοπεδίου και του Πρωτάτου. Την ίδια μαρτυρική τύχη επρόκειτο να συναντήσει σύντομα και η αδελφότητα της Ιεράς Μονής Ιβήρων του Αγίου Όρους. Οι Σταυροφόροι απαίτησαν από τους Ιβηρίτες μοναχούς να ασπαστούν τον καθολικισμό και να αναγνωρίσουν το πρωτείο του πάπα της Ρώμης.

Οι γενναίοι όμως πατέρες κατήγγειλαν με παρρησία τις πλάνες των Λατίνων και αναθεμάτισαν τα κακόδοξα δόγματα της δυτικής Εκκλησίας. Στο ιστορικό αυτό δράμα συνέβαλε καθοριστικά και η πολιτική του αυτοκράτορα Μιχαήλ του Όγδοου του Παλαιολόγου, ο οποίος βασίλευσε από το χίλια διακόσια πενήντα εννέα έως το χίλια διακόσια ογδόντα δύο. Για να εξασφαλίσει την παρέμβαση του πάπα Γρηγορίου του Δέκατου ενάντια στις απειλές του Καρόλου του Ανδεγαβικού, προσχώρησε στην ένωση των δύο Εκκλησιών.

Η ένωση αυτή διακηρύχθηκε στη Σύνοδο της Λυών της Γαλλίας τον Ιούνιο του χίλια διακόσια εβδομήντα τέσσερα. Η αντίδραση ωστόσο του κλήρου και του λαού υπήρξε σθεναρή, καθώς αρνήθηκαν κάθε συμβιβασμό με τις λατινικές καινοτομίες. Έτσι ξέσπασε εσωτερικός πόλεμος που συντάραξε ολόκληρη τη Βυζαντινή αυτοκρατορία επί πολλά συνεχόμενα έτη.

Ο αυτοκράτορας μεταχειρίστηκε εναντίον των αντιφρονούντων ορθοδόξων σκληρότατα μέτρα καταπιέσεως και εξοντώσεως. Επέβαλε βαρύτατες φορολογίες, προχώρησε σε κατασχέσεις περιουσιών, ενώ συχνά κατέφευγε σε δημόσιες τιμωρίες και ταπεινωτικές περιύβριστικές πράξεις. Στο έργο αυτό τον συνέδραμε ενεργά και ο λατινόφρων πατριάρχης Ιωάννης ο Ενδέκατος Βέκκος, που κατείχε τον θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως κατά τα ταραγμένα εκείνα χρόνια.

Μαζί επιχείρησαν να επιβάλουν την ένωση με τη βία, χρησιμοποιώντας κάθε μέσο εναντίον όσων αντιστέκονταν με σθένος. Σύμφωνα με το Πατερικόν του Άθωνος, οι Ιβηρίτες μοναχοί εκδιώχθηκαν βίαια από τη μονή της μετανοίας τους. Οι περίπου διακόσιοι ηλικιωμένοι γέροντες οδηγήθηκαν σαν ζώα μέσα σε ένα πλοίο, το οποίο στη συνέχεια βυθίστηκε στα βαθιά νερά της θάλασσας.

Οι νεότεροι και πιο γεροί μοναχοί μεταφέρθηκαν στην Ιταλία και πουλήθηκαν εκεί ως σκλάβοι στους Εβραίους. Κάποιες πηγές αναφέρουν ότι η τραγωδία αυτή συνέβη το χίλια διακόσια πενήντα εννέα, ενώ άλλες πηγές την τοποθετούν αργότερα στον χρόνο. Σύμφωνα με αυτές, οι Γεωργιανοί μοναχοί του Αγίου Όρους υπέφεραν τους λατινικούς διωγμούς επί τέσσερα συνεχόμενα έτη, από το χίλια διακόσια εβδομήντα έξι έως το χίλια διακόσια ογδόντα.

Η μνήμη τους παραμένει ζωντανή στη συνείδηση της Εκκλησίας μας.