Ο Πατριάρχης που νίκησε τους εικονομάχους

Ένα παιδί ευνουχίστηκε από τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο τον Πωγωνάτο, ώστε να μην εκδικηθεί ποτέ τον φόνο του πατέρα του. Το παιδί αυτό όμως έγινε αργότερα ο Πατριάρχης Γερμανός Κωνσταντινουπόλεως, ο μεγάλος υπερασπιστής των ιερών εικόνων. Γεννήθηκε στη Βασιλεύουσα γύρω στα εξακόσια σαράντα μετά Χριστόν και ο πατέρας του Ιουστινιανός ήταν επιφανής πατρίκιος της συγκλήτου.

Όταν ο Πωγωνάτος ανέβηκε στον θρόνο, από φθόνο θανάτωσε τον πατέρα του και διέταξε να ευνουχιστεί ο μικρός Γερμανός. Έτσι τον απέκλεισε από κάθε κοσμικό αξίωμα και τον παρέδωσε στον κλήρο της Εκκλησίας. Μέσα όμως στη συμφορά, ο νέος βρήκε τον δρόμο του Θεού.

Αφιερώθηκε στη μελέτη των θείων Γραφών, καλλιέργησε νηπτική ζωή και απομακρύνθηκε από κάθε κοσμική ματαιότητα. Νύχτα και ημέρα δίψαζε για τη σοφία των πατέρων και ποτιζόταν από το ζωντανό νερό της θεοπνεύστου διδασκαλίας. Η αρετή του έλαμπε σαν λυχνάρι μέσα στην πόλη και η φήμη του ξεπερνούσε τα τείχη της Κωνσταντινουπόλεως.

Στα τριάντα επτά χρόνια της ηλικίας του χειροτονήθηκε μητροπολίτης της Κυζίκου, όπου ποίμανε με σύνεση το ποίμνιό του. Στην Κύζικο ο Γερμανός αγωνίστηκε σκληρά εναντίον της μονοθελητικής αιρέσεως μαζί με τον άγιο πατριάρχη Κύρο. Για την ομολογία αυτή τους εξόρισε ο άπιστος βασιλιάς Φίλιππος.

Όταν όμως ο διώκτης χάθηκε άδοξα και ο πατριάρχης Κύρος εκοιμήθη στην εξορία, καθαιρέθηκε και ο ψευδοπατριάρχης Ιωάννης. Επί της βασιλείας του Αρτεμίου, που ονομάστηκε Αναστάσιος ο Δεύτερος, ο λαός με μεγάλη χαρά ανέβασε τον Γερμανό στον οικουμενικό θρόνο γύρω στα επτακόσια δεκαπέντε μετά Χριστόν. Ήταν άνδρας άξιος και γεμάτος από τη χάρη του Θεού, που του χάρισε ακόμη και το προφητικό χάρισμα.

Όταν εισερχόταν για πρώτη φορά στον ναό της Αγίας Σοφίας, τον πλησίασε μια έγκυος γυναίκα, η Άννα, και ζήτησε ευλογία για το παιδί που κρατούσε στην κοιλιά της. Ο Πατριάρχης την κοίταξε με τα εσωτερικά μάτια της ψυχής του και είπε ότι ο Κύριος θα την ευλογήσει με τις πρεσβείες του πρωτομάρτυρα. Την ίδια στιγμή από το στόμα του βγήκε ορατή φλόγα, την οποία είδε καθαρά η γυναίκα και έπειτα διηγούνταν σε όλους με όρκο.

Η Άννα γέννησε αγόρι και του έδωσε το όνομα Στέφανος, όπως είχε προφητέψει ο Πατριάρχης. Ο νέος μεγάλωσε, ντύθηκε το μοναχικό σχήμα και ασκήτεψε στο Αυξεντίου όρος, και αργότερα μαρτύρησε για τις ιερές εικόνες από τον δυσσεβή Κωνσταντίνο τον Κοπρώνυμο. Για τον ίδιο τον Κοπρώνυμο, γιο του Λέοντα του Ισαύρου, ο Γερμανός είχε επίσης προφητέψει τη φοβερή του πορεία.

Κατά τη βάπτισή του, που τέλεσε ο ίδιος ο Πατριάρχης, το βρέφος μόλυνε την αγία κολυμβήθρα και ο άγιος είπε τότε με βαριά καρδιά τα προφητικά λόγια του. Είπε ότι το παιδί αυτό, όταν μεγαλώσει, θα φέρει μεγάλο κακό στους χριστιανούς και στην Εκκλησία. Θα μολύνει τα ιερά με την αίρεση και θα χύσει πολύ αίμα ευσεβών δούλων του Χριστού.

Η προφητεία εκπληρώθηκε με ακρίβεια στα χρόνια της φοβερής εκείνης βασιλείας. Στο μεταξύ άρχισε η εικονομαχική αίρεση επί Λέοντος του Ισαύρου, πατέρα του Κοπρώνυμου, ο οποίος βυθίστηκε στην πλάνη με όλη του την ψυχή. Έστειλε δυσσεβή διατάγματα σε όλες τις επαρχίες, ώστε παντού να ρίχνουν τις άγιες εικόνες και να τις καίνε ως είδωλα.

Ο Πατριάρχης Γερμανός αντιστάθηκε με ανδρεία στον βασιλιά αιρετικό και έστελνε συνεχώς ευλαβείς κληρικούς για να τον συνετίσουν. Πολλές φορές πήγε και ο ίδιος μπροστά του και τον παρακαλούσε να εγκαταλείψει την κακή του απόφαση. Μια ημέρα του είπε ότι άκουσε προφητεία από έναν άγιο άνδρα, πως κάποτε θα γίνει διωγμός κατά των αγίων εικόνων από δυσσεβείς.

Ο βασιλιάς ρώτησε με ενδιαφέρον σε ποιανού καιρού τη βασιλεία θα συμβεί αυτό. Ο Γερμανός απάντησε ότι ένας βασιλιάς με το όνομα Κόνων θα ξεσηκώσει τον διωγμό κατά των αγίων εικόνων. Τότε ο Λέων αποκάλυψε με χαρά ότι αυτό ήταν το όνομα που του δόθηκε στη βάπτιση.

Ο άγιος όμως τον προειδοποίησε να μην επιτρέψει να εκπληρωθεί τέτοιο κακό στις ημέρες του. Του θύμισε επίσης τον φοβερό όρκο που έδωσε πριν στεφθεί. Είχε υποσχεθεί τότε να φυλάει άσπιλη την αγία πίστη, χωρίς να αφαιρεί ούτε να προσθέτει τίποτε στην παράδοση των αποστόλων και των πατέρων.

Ο βασιλιάς άκουγε τα λόγια του Πατριάρχη και ντρεπόταν, μα συχνά μεταβαλλόταν σε οργή και μανία εναντίον του. Ζητούσε με κάθε τρόπο να βρει κατηγορία για να τον διώξει όχι ως ομολογητή της αληθείας αλλά ως ταραξία. Συνεργάτη στο πονηρό σχέδιό του βρήκε έναν πρεσβύτερο, τον Αναστάσιο, μαθητή του ίδιου του Γερμανού.

Σε αυτόν τον δεύτερο Ιούδα υποσχέθηκε τον πατριαρχικό θρόνο, αν τον βοηθήσει στη στερέωση της αιρέσεως. Ο Αναστάσιος έγινε αμέσως ορμητικός εχθρός του διδασκάλου του και προσπαθούσε ακόμα και πριν από την εξορία του να αρπάξει τον θρόνο. Μια ημέρα ο Πατριάρχης εισερχόταν στο παλάτι και ο Αναστάσιος, υπερήφανος, βάδιζε πίσω του και πάτησε την άκρη του ενδύματός του.

Ο άγιος γύρισε και του είπε να μη βιάζεται, γιατί θα έρθει η ώρα που πλήθος θα τον σύρει με κραυγές στο Διππίν. Τότε κανείς δεν πρόσεξε τα λόγια αυτά. Όταν όμως αργότερα εκπληρώθηκαν με ακρίβεια, όλοι θυμήθηκαν την προφητεία του οσίου Πατριάρχη.

Η ζωή του Γερμανού ήταν διαρκές μάθημα ομολογίας μπροστά στους ισχυρούς της γης. Ο άγιος, ως γενναίος στρατιώτης του Χριστού, πολεμούσε άφοβα με το μαχαίρι του λόγου του Θεού. Έστειλε λοιπόν προς τον βασιλιά έναν διακεκριμένο κληρικό με γραπτό μήνυμα γεμάτο παρρησία.

Του υπενθύμιζε ότι δεν αρμόζει σε βασιλιά να υψώνεται αυθάδικα απέναντι στον Θεό που του χάρισε ζωή και βασιλεία. Δεν έχει δικαίωμα να μετακινεί τα ακίνητα και να υπερβαίνει τα όρια που έθεσαν οι άγιοι πατέρες στην αρχαία εποχή. Με την ανθρώπινη μορφή που έλαβε ο Θεός Λόγος από την Παρθένο εξαλείφθηκε η λατρεία των δαιμόνων και καταργήθηκε η ειδωλολατρία.

Η εικόνα του Χριστού και της Παναγίας και των αγίων παραδόθηκε στους πιστούς προς τιμή και προσκύνηση από τα χρόνια της επιγείου παρουσίας του Κυρίου. Άλλωστε η αιμορροούσα γυναίκα από ευγνωμοσύνη φιλοτέχνησε εικόνα του Σωτήρα, ενώ ο ίδιος ο Κύριος αποτύπωσε τη μορφή Του στο Άγιο Μανδήλιο. Ο ευαγγελιστής Λουκάς ζωγράφισε την Παναγία και οι θείες σύνοδοι πρόσταξαν να τιμώνται οι εικόνες.

Ο άγιος δήλωσε καθαρά ότι, αν ο βασιλιάς στηρίξει αυτή την αίρεση, θα είναι ο πρώτος που θα του αντισταθεί. Ήταν έτοιμος να χύσει το αίμα του για την εικόνα του Χριστού. Άλλη φορά ο Πατριάρχης είπε στον βασιλιά ότι, αν τον θεωρεί Ιωνά της Εκκλησίας, ας τον ρίξει στη θάλασσα.

Αρνήθηκε όμως ρητά να νομοθετήσει οτιδήποτε νέο στα δόγματα χωρίς οικουμενική σύνοδο. Όταν είδε πως κανένας λόγος δεν συγκινούσε τον σκληρό αυτοκράτορα, απέθεσε το ωμοφόριό του πάνω στην αγία Τράπεζα και εγκατέλειψε τον θρόνο. Ο βασιλιάς οργίστηκε υπερβολικά και έστειλε οπλισμένους στρατιώτες, σαν να επρόκειτο για πόλεμο.

Εκείνοι κτύπησαν με ασέβεια τον γέροντα Πατριάρχη και τον έδιωξαν με ατιμία από το πατριαρχείο. Ο άγιος αποσύρθηκε σε μοναστήρι, όπου πέρασε τις υπόλοιπες ημέρες της ζωής του με ησυχία και προσευχή. Πατριάρχευσε δεκατέσσερα χρόνια και έξι μήνες και κοιμήθηκε ειρηνικά εν Κυρίω σε βαθύ γήρας.

Η ταφή του έγινε στη μονή της Χώρας στην Κωνσταντινούπολη. Αργότερα τα ιερά λείψανά του μεταφέρθηκαν στη Γαλλία προς αγιασμό των πιστών. Στον θρόνο ανέβηκε ο Αναστάσιος, που μαζί με τον βασιλιά πετούσε τις εικόνες από τους ναούς και στήριζε την εικονομαχική αίρεση με σκληρό φανατισμό.

Η προφητεία του οσίου Γερμανού για τον Αναστάσιο εκπληρώθηκε με συγκλονιστικό τρόπο μετά από χρόνια. Όταν πέθανε ο Λέων ο Ίσαυρος, στον θρόνο ανέβηκε ο γιος του Κωνσταντίνος ο Κοπρώνυμος. Τον έριξε όμως ο γαμπρός του Λέοντος, ο Αρταβάσδος, με τη βοήθεια του ίδιου του Αναστασίου, που μάλιστα τον έστεψε.

Έπειτα από τρία χρόνια ο Κοπρώνυμος συγκέντρωσε μεγάλο στρατό και κατέλαβε την Κωνσταντινούπολη. Τύφλωσε τον Αρταβάσδο και τους ανιψιούς του, και θανάτωσε πολλούς άρχοντες του στρατού του. Τον Αναστάσιο διέταξε να τον γυμνώσουν και να τον μαστιγώσουν στο Διππίν μπροστά στα μάτια όλου του λαού.

Στη συνέχεια τον κάθισαν ανάποδα πάνω σε όνο και τον περιέφεραν με χλευασμό στους δρόμους της πόλεως. Έτσι εκπληρώθηκε κατά γράμμα ο λόγος του οσίου Πατριάρχη. Παρά την ντροπή του, ο Κοπρώνυμος τον άφησε στον θρόνο, γιατί δεν εύρισκε άλλον τόσο πρόθυμο διώκτη των εικόνων.

Παρέμεινε εικοσιτέσσερα χρόνια ως βδέλυγμα ερημώσεως στον άγιο τόπο. Στο τέλος αρρώστησε από φοβερή αρρώστια και πέθανε με τραγικό τρόπο, ενώ ο όσιος Γερμανός κληρονόμησε τη μακαρία ζωή κοντά στον Χριστό. Στην Έβδομη Οικουμενική Σύνοδο το όνομά του γράφτηκε στα δίπτυχα των αγίων.