Η ιερή εικόνα της Κοιμήσεως στις Λαύρες του Κιέβου

Τέσσερις αρχιτέκτονες από το Βυζάντιο έφτασαν στα σπήλαια του Κιέβου κρατώντας μια εικόνα που τους παρέδωσε η ίδια η Βασίλισσα των Ουρανών στις Βλαχέρνες. Η Παναγία τους εμφανίστηκε σε όραμα και τους έστειλε στους οσίους Αντώνιο και Θεοδόσιο, για να κτίσουν ναό στη ρωσική γη. Η εικόνα αυτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου θεωρείται από τις αρχαιότερες της Ορθόδοξης Εκκλησίας στη Ρωσία.

Σύμφωνα με την παράδοση, η μεταφορά της από την Κωνσταντινούπολη στις Λαύρες του Κιέβου έγινε το έτος χίλια εβδομήντα τρία. Όταν οι αρχιτέκτονες έφτασαν στο σπήλαιο των αγίων ασκητών, ρώτησαν με απορία πού θα έπρεπε να ανεγείρουν τη νέα εκκλησία. Οι όσιοι τούς απάντησαν με ταπείνωση πως ο Κύριος ο ίδιος θα φανέρωνε τον τόπο που είχε διαλέξει.

Οι Βυζαντινοί ξαφνιάστηκαν και είπαν πως οι όσιοι μέλλουν σύντομα να αναπαυθούν, ενώ τους είχαν δοθεί άφθονος χρυσός και σαφείς οδηγίες για το έργο. Τότε οι μοναχοί κάλεσαν όλη την αδελφότητα και άρχισαν να ρωτούν τους Έλληνες με προσοχή για την αληθινή προέλευση της αποστολής τους. Ήθελαν να μάθουν ποιος τους έστειλε και με ποιον τρόπο βρέθηκαν τόσο μακριά από την πατρίδα τους, στην καρδιά της ρωσικής γης.

Οι αρχιτέκτονες διηγήθηκαν πως μια αυγή, ενώ ο καθένας κοιμόταν στο σπίτι του, παρουσιάστηκαν λαμπροί νέοι και τους μήνυσαν πως η Βασίλισσα τούς καλούσε στις Βλαχέρνες. Έφτασαν όλοι μαζί την ίδια ώρα και κατάλαβαν πως ο καθένας είχε δεχτεί ξεχωριστά την ίδια θεϊκή πρόσκληση. Εκεί αντίκρισαν τη Βασίλισσα των Ουρανών περιστοιχισμένη από πλήθος στρατιωτών, και προσκύνησαν με δέος μπροστά στη μεγαλειώδη παρουσία της.

Η Παναγία τους είπε πως επιθυμούσε να ανεγερθεί ναός στο όνομά της στη Ρωσία, στην πόλη του Κιέβου. Τους έδωσε χρυσάφι για τρία ολόκληρα χρόνια και τους έστειλε στους ονομαστούς ασκητές των σπηλαίων, τον Αντώνιο και τον Θεοδόσιο. Όταν εκείνοι ρώτησαν τι θα τρώνε και τι θα πίνουν, η Δέσποινα τους αποκάλυψε πως ο Αντώνιος θα έδινε απλώς την ευλογία και θα αναχωρούσε για την αιώνια ανάπαυση.

Ο Θεοδόσιος θα ακολουθούσε δύο χρόνια αργότερα, και γι’ αυτόν τον λόγο τους έδωσε αρκετό χρυσάφι από την αρχή. Υποσχέθηκε ακόμη τιμή που μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε ποτέ, και πως η ίδια θα κατοικούσε μέσα στον ναό που επρόκειτο να ανεγερθεί. Η Παναγία παρέδωσε στους Βυζαντινούς λείψανα των αγίων μαρτύρων Μήνιγνου, Πολυεύκτου, Λεοντίου, Ακακίου, Αρέθα, Ιακώβου και Θεοδώρου, για να τα τοποθετήσουν μέσα στα θεμέλια του ναού.

Τους κάλεσε έπειτα να βγουν έξω, και είδαν με θαυμασμό μια ολόλαμπρη εκκλησία να αιωρείται μέσα στον αέρα. Όταν επέστρεψαν ρώτησαν με ευλάβεια ποιο όνομα θα έφερε ο νέος ναός, και η Δέσποινα απάντησε πως θα έπαιρνε το δικό της όνομα. Έτσι ο ναός θα ονομαζόταν εκκλησία της Μητέρας του Θεού, και η ίδια τους παρέδωσε την ιερή εικόνα της Κοιμήσεως.

Παίρνοντας μαζί τους τον πολύτιμο θησαυρό, γύρισαν στα σπίτια τους και ξεκίνησαν για την πατρίδα των οσίων ασκητών. Όταν άκουσε όλη αυτή τη διήγηση ο όσιος Αντώνιος, δόξασε τον Θεό μαζί με όλη την αδελφότητα και αναφώνησε πως ποτέ δεν είχαν φύγει από τον τόπο εκείνο. Οι λαμπροί νέοι ήταν άγγελοι του Θεού και η Βασίλισσα ήταν η ίδια η Υπεραγία Θεοτόκος.

Μόνο ο Κύριος γνώριζε πώς οικονόμησε αυτό το μυστήριο, εμφανίζοντας τους ίδιους τους ασκητές και προσφέροντας τον χρυσό μέσα από θαυμαστή φανέρωση της πρόνοιας. Ο όσιος Αντώνιος προσευχήθηκε επί τρεις ολόκληρες ημέρες, ζητώντας από τον Κύριο να φανερώσει τον ακριβή τόπο που είχε επιλέξει για τον ναό. Την πρώτη νύχτα έπεσε δροσιά σε όλη τη γη γύρω, αλλά ο ιερός τόπος έμεινε εντελώς στεγνός μέσα στη γενική υγρασία.

Τη δεύτερη ημέρα συνέβη το αντίθετο θαύμα, καθώς όλη η γύρω περιοχή ήταν στεγνή, ενώ μόνο το ευλογημένο σημείο ήταν μουσκεμένο από άφθονη δροσιά. Την τρίτη ημέρα οι όσιοι προσευχήθηκαν και ευλόγησαν τον τόπο, μετρώντας το μήκος και το πλάτος του ναού με μια χρυσή ζώνη. Τη ζώνη αυτή είχε φέρει από παλιά ο Βάραγγος Σίμων, ο οποίος είχε δει όραμα σχετικό με την ανέγερση του ιερού ναού.

Έπειτα κατέβηκε από τον ουρανό κεραυνός με την προσευχή του οσίου Αντωνίου, και φανέρωσε πως ο τόπος ήταν ευάρεστος στον Θεό. Έτσι μπήκαν τα θεμέλια της εκκλησίας, και η αγία εικόνα δοξάστηκε στη συνέχεια με αναρίθμητα θαύματα. Δύο φίλοι, ο Ιωάννης και ο Σέργιος, σφράγισαν τη φιλία τους εμπρός σε αυτή, αλλάζοντας με τον τρόπο αυτό για πάντα την πορεία της ζωής τους.

Μετά από πολλά χρόνια ο Ιωάννης αρρώστησε βαριά, και πριν αναχωρήσει για τον άλλο κόσμο, μοίρασε προσεκτικά την περιουσία του. Έδωσε ένα μέρος στη μονή των Σπηλαίων και εμπιστεύτηκε στον Σέργιο το μερίδιο του πεντάχρονου γιου του, καθώς και την επιμέλεια του παιδιού του Ζαχαρία. Όταν ο Ζαχαρίας έγινε δεκαπέντε ετών, ζήτησε την κληρονομιά του, αλλά ο Σέργιος επέμεινε πως ο πατέρας τα είχε δώσει όλα στους φτωχούς.

Μπήκε μάλιστα μέσα στον ναό της Κοιμήσεως και ορκίστηκε ενώπιον της θαυματουργής εικόνας πως δεν είχε κρατήσει τίποτε για τον εαυτό του. Όταν όμως προσπάθησε να ασπαστεί την εικόνα, δεν μπορούσε με κανέναν τρόπο να την πλησιάσει, σαν να υπήρχε αόρατο εμπόδιο. Έτρεξε τότε προς την έξοδο και φώναξε ξαφνικά στους αγίους Αντώνιο και Θεοδόσιο να τον λυτρώσουν από τα δαιμόνια που τον βασάνιζαν.

Ομολόγησε πως ο χρυσός και το ασήμι ήταν κρυμμένα και σφραγισμένα μέσα στην αποθήκη του, ζητώντας να επιστραφούν αμέσως. Ο νεαρός Ζαχαρίας πρόσφερε ολόκληρη την κληρονομιά του στη μονή των Σπηλαίων και έγινε ο ίδιος μοναχός, αφιερώνοντας τη ζωή του στον Χριστό. Από εκείνη τη στιγμή κανείς δεν τολμούσε πια να δίνει όρκους μπροστά στη θαυματουργή εικόνα, και η μνήμη του Ζαχαρία τιμάται στις εικοσιτέσσερις Μαρτίου.

Η ιερή αυτή εικόνα δεν χάρισε μόνο πνευματικά θαύματα στους πιστούς, αλλά υπερασπίστηκε και ολόκληρη τη χώρα από αμέτρητες εχθρικές επιδρομές. Το έτος χίλια εξακόσια εβδομήντα επτά, όταν οι Τούρκοι πολιόρκησαν την πόλη Τσιγκίριν και ο κίνδυνος απειλούσε σοβαρά το Κίεβο, οι πιστοί την περιέφεραν γύρω από τα τείχη της πόλης. Η λιτανεία αυτή κράτησε σχεδόν ολόκληρη την ημέρα της εικοστής εβδόμης Αυγούστου, και ο τόπος γλίτωσε με τη χάρη της Θεοτόκου.

Η Μητέρα του Θεού ευλόγησε ακόμη τα ρωσικά στρατεύματα πριν τη φοβερή μάχη της Πολτάβα, που έγινε το έτος χίλια επτακόσια εννέα. Το έτος χίλια οκτακόσια δώδεκα οι πιστοί λιτάνευσαν ξανά την αγία εικόνα γύρω από το Κίεβο, ζητώντας προστασία στα δύσκολα εκείνα χρόνια. Η μνήμη της θαυματουργής αυτής εικόνας τιμάται δύο φορές μέσα στον χρόνο από την Εκκλησία.

Η πρώτη εορτή είναι στις τρεις Μαΐου, και η δεύτερη συμπίπτει με την εορτή της Κοιμήσεως, στις δεκαπέντε Αυγούστου.