Ο Άγιος Τρύφων ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως

Με μια λευκή κόλλα χαρτί και μια απλή υπογραφή, ένας ταπεινός μοναχός εκθρονίστηκε άδικα από τον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως. Ο αυτοκράτορας Ρωμανός, πεθερός του Κωνσταντίνου του Πορφυρογέννητου, ήθελε με κάθε τρόπο να ανεβάσει τον δεκαεξάχρονο γιο του Θεοφύλακτο στον υψηλότερο εκκλησιαστικό θρόνο. Όταν εκοιμήθη ο πατριάρχης Στέφανος, ο αυτοκράτορας βρέθηκε σε δύσκολη θέση, αφού ο γιος του δεν είχε ακόμη την ηλικία που επιτρέπουν οι ιεροί κανόνες.

Σκέφτηκε λοιπόν να ορίσει προσωρινό τοποτηρητή, ώσπου ο νεαρός Θεοφύλακτος να φτάσει στην κατάλληλη ωριμότητα για το πατριαρχικό αξίωμα. Η επιλογή έπεσε στον μοναχό Τρύφωνα, άνθρωπο πραότατο, ταπεινό και άκακο, με ζωή αληθινά άμεμπτη και αφιερωμένη στον Θεό. Ο Τρύφων ανέβηκε γρήγορα τις βαθμίδες της ιεραρχίας, χειροτονήθηκε επίσκοπος και ανέλαβε τη διακυβέρνηση της Εκκλησίας με σύνεση και διάκριση.

Παρά τη βαριά ευθύνη που σήκωσε ξαφνικά στους ώμους του, διηύθυνε τα εκκλησιαστικά πράγματα με σοφία και πνευματική σταθερότητα. Για περίπου τρία χρόνια ποίμανε το λογικό ποίμνιο της Κωνσταντινουπόλεως με αγάπη, καθαρότητα ζωής και ακούραστη μέριμνα. Ο λαός τον σεβόταν βαθιά και έβλεπε σε αυτόν έναν αληθινό άνθρωπο του Θεού.

Όταν ο Θεοφύλακτος συμπλήρωσε τα είκοσι χρόνια της ηλικίας του, ο αυτοκράτορας Ρωμανός θεώρησε πως είχε φτάσει η στιγμή να ανέβει στον πατριαρχικό θρόνο. Ζήτησε λοιπόν από τον Τρύφωνα να παραιτηθεί και να παραχωρήσει τη θέση του στον νεαρό βασιλόπαιδα. Ο μακάριος Τρύφων όμως αρνήθηκε σταθερά, θεωρώντας απρεπές να εμπιστευθεί κανείς τόσο υψηλό αξίωμα σε άπειρο και νεαρό άνθρωπο.

Πίστευε πως ο πατριαρχικός θρόνος χρειάζεται άνδρα ώριμο στα χρόνια και στη γνώση, βαθύ γνώστη της Αγίας Γραφής και έμπειρο στα εκκλησιαστικά πράγματα. Ο αυτοκράτορας λυπήθηκε πολύ, γιατί δεν είχε καμία απολύτως κατηγορία εναντίον του πατριάρχη, ώστε να τον απομακρύνει νόμιμα από τον θρόνο. Η ζωή του Τρύφωνος ήταν τόσο καθαρή και αμώμητη, που κανείς δεν τολμούσε να την αμφισβητήσει ανοιχτά.

Τότε ένας φίλος του αυτοκράτορα, ο επίσκοπος Καισαρείας Θεοφάνης, άνθρωπος δόλιος και πανούργος, υποσχέθηκε να φέρει σε πέρας το ζήτημα. Ζήτησε από τον βασιλιά να του εμπιστευθεί την υπόθεση, διαβεβαιώνοντας πως θα την τακτοποιούσε σύμφωνα με τη βασιλική επιθυμία. Ο Ρωμανός χάρηκε ιδιαίτερα και τον παρακάλεσε να βιαστεί όσο μπορούσε.

Ο Θεοφάνης πήγε στον άγιο Τρύφωνα προσποιούμενος τον αφοσιωμένο φίλο και έμπιστο σύμβουλο. Με υποκριτική φωνή τον προειδοποίησε ότι ο αυτοκράτορας ετοίμαζε δόλιες ενέργειες εναντίον του και αναζητούσε πρόφαση για να τον καθαιρέσει. Του ψιθύρισε πως οι αντίπαλοί του διέδιδαν ότι τάχα ήταν αγράμματος και αδυνατούσε ακόμη και να γράψει το όνομά του.

Τον συμβούλεψε λοιπόν, για να αποστομώσει τους συκοφάντες, να γράψει μπροστά σε όλη τη σύνοδο σε ένα λευκό χαρτί τον τίτλο και το όνομά του. Ο άκακος πατριάρχης δεν υποψιάστηκε καμία δολιότητα και θεώρησε καλή τη συμβουλή του ψεύτικου φίλου. Στη συνεδρία της συνόδου μίλησε με παρρησία και είπε στους πατέρες πως οι κατήγοροί του ζητούσαν μάταια αφορμές εναντίον του.

Έπειτα πήρε λευκό χαρτί και έγραψε ενώπιον όλων με σταθερό χέρι αυτές τις λέξεις. «Τρύφων, ελέει Θεού αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, της Νέας Ρώμης, και οικουμενικός πατριάρχης». Έτσι, ο αθώος ποιμένας έπεσε χωρίς να το καταλάβει στην παγίδα που του είχαν στήσει με τόση επιτηδειότητα.

Το μοιραίο χαρτί έφτασε αμέσως στα χέρια του αυτοκράτορα Ρωμανού. Ο αυτοκράτορας, ακολουθώντας τη συμβουλή του δόλιου Θεοφάνη, διέταξε να προστεθούν με άλλο χέρι κάτω από την υπογραφή του Τρύφωνος λόγια ψεύτικα και προμελετημένα. Έγραψαν λοιπόν πως ο ίδιος ο πατριάρχης δήλωνε ότι παραιτείται από το αξίωμά του, επειδή θεωρεί τον εαυτό του ανάξιο της ιερής αυτής διακονίας.

Το πλαστό έγγραφο διαβάστηκε δημόσια μπροστά στους άρχοντες, στους ευγενείς και σε όλους τους αξιωματούχους της αυλής. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια των ομοφρόνων του, ο αυτοκράτορας έβγαλε βίαια τον άγιο Τρύφωνα από το πατριαρχικό μέγαρο. Ανέβασε αμέσως στον πατριαρχικό θρόνο τον νεαρό γιο του Θεοφύλακτο, ικανοποιώντας τέλος τη μακροχρόνια επιθυμία του.

Από εκείνη τη στιγμή ξέσπασαν στην Εκκλησία μεγάλες ταραχές και διχόνοιες, γιατί πολλοί κληρικοί συνέχιζαν να αναγνωρίζουν ως πατριάρχη τον Τρύφωνα. Εκείνος όμως, με την πραότητα και την υπομονή που τον διέκριναν, υπέφερε αγόγγυστα την ταπείνωση και την αδικία. Αποσύρθηκε ήσυχα στο μοναστήρι όπου ζούσε πριν την ανάδειξή του στον θρόνο.

Εκεί έζησε ως απλός μοναχός δύο χρόνια και πέντε μήνες, αφοσιωμένος στην προσευχή και τη μετάνοια. Έπειτα παρέδωσε ειρηνικά την αγία του ψυχή στον Κύριο. Το τίμιο σώμα του μακαρίου Τρύφωνος μεταφέρθηκε με ευλάβεια από το μοναστήρι του στη Μεγάλη Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως.

Εκεί ενταφιάστηκε με τιμές κοντά στους τάφους των άλλων πατριαρχών, σαν αληθινός ποιμένας και ομολογητής της Εκκλησίας. Μετά την κοίμησή του, οι ταραχές και οι διχόνοιες που είχαν προκληθεί από την άδικη εκθρόνισή του σταμάτησαν τελείως. Όλοι οι κληρικοί και ο πιστός λαός συμφώνησαν τότε να αναγνωρίσουν τον Θεοφύλακτο ως κανονικό πατριάρχη και ήρθαν σε εκκλησιαστική κοινωνία μαζί του.

Η Εκκλησία ειρήνευσε ξανά και η ενότητα του ποιμνίου αποκαταστάθηκε με τη χάρη του Θεού. Η μνήμη όμως του αγίου Τρύφωνος τιμήθηκε από όλους με ευλάβεια και βαθιά συγκίνηση. Ο λαός ευχαρίστησε και δόξασε τον Κύριο, που ανέδειξε έναν τέτοιο πραότατο και ταπεινό ποιμένα μέσα στην ταραγμένη εποχή του.

Η ζωή του παραμένει υπόδειγμα ακακίας, υπομονής και απόλυτης εμπιστοσύνης στο θέλημα του Θεού. Δίδαξε πως η ταπείνωση νικά τη βία, η πραότητα κερδίζει τις καρδιές και η αλήθεια λάμπει πάντοτε. Έτσι ο άγιος Τρύφων κατατάχθηκε ανάμεσα στους μεγάλους ομολογητές πατριάρχες της Κωνσταντινουπόλεως, αφήνοντας ανεξίτηλη μνήμη αγιότητας.