Άγιος Μστισλάβος Θεόδωρος, πρίγκιπας του Κιέβου

Σε ηλικία μόλις δέκα εννέα ετών, ένας νεαρός πρίγκιπας νίκησε τον ίδιο του τον θείο σε σκληρή μάχη και άλλαξε την πορεία της ρωσικής γης. Λίγα χρόνια αργότερα, ένα όραμα του Αγίου Νικολάου τον γιάτρεψε από βαριά αρρώστια και γέννησε μια ολόκληρη παράδοση πίστης. Ο Άγιος Μστισλάβος, ο μετέπειτα Θεόδωρος, ήρθε στον κόσμο την πρώτη Ιουνίου του χιλίοστού εβδομηκοστού έκτου έτους μετά Χριστόν.

Όταν συμπλήρωσε τα δώδεκα χρόνια, ο παππούς του Βσέβολοντ, μέγας πρίγκιπας του Κιέβου, τον έστειλε να αναλάβει το Νόβγκοροντ. Οι κάτοικοι της πόλης αγάπησαν αμέσως τον νεαρό άρχοντα και τον στήριξαν με όλη τους την καρδιά. Στα χίλια ενενήντα πέντε μετά Χριστόν εκδίωξαν τον πρίγκιπα Δαβίδ, που κατέφυγε στο Σμολένσκ, και στράφηκαν ολόψυχα στον Μστισλάβο.

Μετά την κοίμηση του παππού του, ο νεαρός πρίγκιπας ανέλαβε και τον θρόνο του Ροστώβ. Ο θείος του Όλεγκ, πρίγκιπας του Τσέρνιγκωφ, σκότωσε τον αδελφό του Ιζυασλάβο και επιτέθηκε στο Ροστώβ και στη Σουζδαλία. Ο Άγιος δεν ήθελε να χυθεί αθώο αίμα και ζήτησε ταπεινά συμφιλίωση με τον συγγενή του.

Παρότι ο Μστισλάβος πρόσφερε στον θείο του τα δικαιώματά του στην πόλη του Ριαζάν, εκείνος είχε ήδη ξεκινήσει στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του Νόβγκοροντ. Η σύγκρουση κρίθηκε στο πεδίο της μάχης το χίλια ενενήντα έξι μετά Χριστόν, με σαρωτική νίκη του νεαρού πρίγκιπα. Ο Όλεγκ έχασε τη Σουζδαλία και το Ροστώβ, και μόλις που κατάφερε να κρατήσει την πόλη του Μουρώματος.

Ο Άγιος πρίγκιπας πρόσφερε ξανά ειρήνη και ζήτησε μόνο την επιστροφή των αιχμαλώτων από τα χέρια του. Ο Όλεγκ προσποιήθηκε πως συμφωνεί, και έτσι ο Μστισλάβος διασκόρπισε εμπιστευτικά τον στρατό του στις πόλεις του. Το πρώτο Σάββατο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, στη μνήμη του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος, ήρθαν επείγουσες ειδήσεις.

Οι αγγελιοφόροι του ανέφεραν πως ο Όλεγκ βρισκόταν ήδη στον ποταμό Κλιαζμά με όλον τον στρατό του. Μέσα σε μία μόνο ημέρα ο πρίγκιπας Μστισλάβος ανακάλεσε τους στρατιώτες του και κινήθηκε αστραπιαία εναντίον του. Ο Όλεγκ τράπηκε σε φυγή προς το Ριαζάν, και ο Άγιος ελευθέρωσε αμέσως όλους τους αιχμαλώτους.

Στη συνέχεια συμφιλίωσε τον θείο του με τον μέγα πρίγκιπα Σβιατόπολκ και τον Βλαδίμηρο τον Μονομάχο, χαρίζοντας ειρήνη στη ρωσική γη. Στα χίλια ενενήντα εννέα μετά Χριστόν, ο Άγιος Μστισλάβος ευχαρίστησε τον Θεό για το πλούσιο έλεός του με μεγάλο τάμα. Έχτισε στο Γκορόντισα, κοντά στο Νόβγκοροντ, έναν περικαλλή ναό αφιερωμένο στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου.

Ειδικά για τη νέα εκκλησία γράφηκε το περίφημο Ευαγγέλιο του Μστισλάβου, χειρόγραφο εξαιρετικής τέχνης και ομορφιάς. Το πολύτιμο στόλισμα του ιερού βιβλίου παραγγέλθηκε και κατασκευάστηκε με προσοχή στην Κωνσταντινούπολη. Στα χίλια εκατόν δεκατέσσερα μετά Χριστόν, ο πρίγκιπας ανήγειρε στο Νόβγκοροντ ναό αφιερωμένο στον Άγιο Νικόλαο.

Λίγο πριν, ενώ τον χτυπούσε βαριά αρρώστια, ο Μστισλάβος είχε ικετεύσει με δάκρυα τον Άγιο Νικόλαο για βοήθεια. Εκείνη την εποχή τα ιερά λείψανα του Αγίου είχαν φθάσει στο Μπάρι της Ιταλίας από τη Μύρα. Ο Άγιος Νικόλαος εμφανίστηκε σε όραμα και έδωσε εντολή να μεταφέρουν στο Κίεβο μια εικόνα του.

Σημείωσε μάλιστα στους απεσταλμένους το ακριβές σχήμα της εικόνας και τις διαστάσεις της με κάθε λεπτομέρεια. Οι άνθρωποι που έφεραν την ιερή εικόνα καθυστέρησαν στο νησί της Λίπνα εξαιτίας μεγάλης καταιγίδας. Η σφοδρή θύελλα μαινόταν για ημέρες ολόκληρες στη λίμνη Ίλμεν και δεν επέτρεπε στους απεσταλμένους να συνεχίσουν.

Την τέταρτη ημέρα βρήκαν την εικόνα του Αγίου Νικολάου να επιπλέει θαυματουργικά πάνω στα νερά. Ο ασθενής πρίγκιπας ασπάστηκε με κατάνυξη την ιερή εικόνα και θεραπεύθηκε αμέσως από τη βαριά του αρρώστια. Αργότερα χτίστηκε στο νησί της Λίπνα μοναστήρι με πέτρινη εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλαο.

Στο χίλια εκατόν δέκατο έκτο μετά Χριστόν, ο πρίγκιπας πραγματοποίησε εκστρατεία κατά των κατοίκων του Τσουντ. Μετά τη νίκη επεξέτεινε σημαντικά τη δικαιοδοσία των πριγκίπων του Νόβγκοροντ προς νέες περιοχές. Ύστερα, με δική του εντολή, ο δήμαρχος Παύλος έχτισε ένα ισχυρό φρούριο στη λίμνη Λαντόγκα.

Στον ίδιο χώρο ανεγέρθη και πέτρινη εκκλησία προς τιμήν του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου του Τροπαιοφόρου. Στα χίλια εκατόν εικοστό πέμπτο μετά Χριστόν κοιμήθηκε ο μέγας πρίγκιπας Βλαδίμηρος ο Μονομάχος. Τότε ο Άγιος Μστισλάβος ανέβηκε στον περιπόθητο θρόνο του Κιέβου με τη συμφωνία όλων των πριγκίπων.

Εκείνη την περίοδο νίκησε σε μεγάλη μάχη τους Πολόβτσους, παλαιούς εχθρούς της ρωσικής γης. Ο Άγιος έδιωξε τους Πολόβτσους πέρα από τον ποταμό Βόλγα και εξασφάλισε για χρόνια την ησυχία της πατρίδας του. Στα χίλια εκατόν εικοστό όγδοο μετά Χριστόν έθεσε με ευλάβεια τον θεμέλιο λίθο μιας σημαντικής εκκλησίας.

Ο ναός αφιερώθηκε στον Μεγαλομάρτυρα Θεόδωρο τον Τήρωνα, σε ανάμνηση της παλιάς νίκης κατά του πρίγκιπα Όλεγκ. Στα χίλια εκατόν τριακοστό πρώτο μετά Χριστόν, μετά από επιτυχημένη εκστρατεία εναντίον της Λιθουανίας, σήκωσε ακόμη έναν ναό. Έθεσε τον θεμέλιο λίθο εκκλησίας αφιερωμένης στην ιερή εικόνα της Θεοτόκου του Πιρογκό με μεγάλη χαρά.

Ο ευσεβής πρίγκιπας έβλεπε σε κάθε νίκη το χέρι του Θεού και ανταποκρινόταν με ναούς και ταπείνωση. Ολόκληρη η ζωή του υπήρξε μια αδιάκοπη πορεία πίστης, δικαιοσύνης, φιλανθρωπίας και ειρηνικής διακυβέρνησης του λαού. Ο Άγιος πρίγκιπας Μστισλάβος Θεόδωρος κοιμήθηκε με βαθιά ειρήνη μέσα στην εβδομάδα της Διακαινησίμου.

Το ευλογημένο τέλος του ήρθε το χίλια εκατόν τριακοστό τέταρτο μετά Χριστόν, μέσα στο πασχαλινό φως. Ενταφιάστηκε στον ναό του Μεγαλομάρτυρος Θεοδώρου, τον οποίο ο ίδιος είχε χτίσει με ευλάβεια και αγάπη.