Ο Ιερομάρτυρας Μάρκος Αρεθουσίων και ο Διάκονος Κύριλλος

Με τα ίδια του τα χέρια γκρέμισε ολόκληρο ειδωλολατρικό ναό και έχτισε στη θέση του χριστιανική εκκλησία, μέσα σε μια πόλη γεμάτη πάθος για τα είδωλα. Όταν ξέσπασε η οργή των ειδωλολατρών, εκείνοι τον έβαλαν σε καλάθι, αλειμμένο με μέλι και ξίδι, για να τον τρώνε οι σφήκες κάτω από τον καυτό ήλιο. Ο πατέρας μας Μάρκος έλαβε τη χειροτονία του επισκόπου Αρεθουσίων στη Συρία, στα χρόνια της βασιλείας του αγίου Κωνσταντίνου του Μεγάλου.

Με ζήλο για την αλήθεια του Χριστού, αγωνίστηκε σθεναρά εναντίον της ειδωλολατρίας και νουθέτησε τον λαό με τον λόγο και το παράδειγμά του. Στα ταραγμένα χρόνια μετά τη Σύνοδο της Νίκαιας προσχώρησε για ένα διάστημα στους ημιαρειανούς επισκόπους, οι οποίοι δεν αρνούνταν τη θεότητα του Λόγου, αλλά δίσταζαν να δεχτούν τον όρο «ομοούσιος». Μετείχε στις Συνόδους της Σαρδικής και του Σιρμίου, και προσπάθησε να συντάξει ομολογία πίστεως για την επανένωση των διχασμένων μερών.

Σύντομα όμως αναγνώρισε το σφάλμα του και επέστρεψε με όλη του την καρδιά στους ορθοδόξους, λίγο πριν ο Ιουλιανός ο Παραβάτης ανέβει στον θρόνο της αυτοκρατορίας. Όταν ο Ιουλιανός άρχισε την πολιτική της βίαιης επαναφοράς της ειδωλολατρίας, οι παγανιστές της Αρεθούσας θυμήθηκαν με μίσος τον γέροντα επίσκοπο. Ο ίδιος ο αυτοκράτορας τους έδωσε πλήρη υποστήριξη, χωρίς καμία ευγνωμοσύνη για τον Μάρκο, ο οποίος τον είχε σώσει όταν σφαγιάστηκαν οι γονείς του.

Ο επίσκοπος αρχικά αποτραβήχτηκε από την πόλη, καθώς δεν ήθελε να εκτεθεί άσκοπα στον διωγμό των εχθρών του. Όταν όμως έμαθε ότι στη θέση του βασάνιζαν αθώους χριστιανούς της επαρχίας του, επέστρεψε αμέσως και παραδόθηκε με τη θέλησή του στα χέρια των ειδωλολατρών. Εκείνοι, μόλις τον είδαν, όρμησαν επάνω του με αγριότητα και δεν σεβάστηκαν ούτε την προχωρημένη ηλικία ούτε τα λευκά μαλλιά του.

Τον γύμνωσαν, τον κλώτσησαν με μανία, και έπειτα τον έσυραν και τον πέταξαν μέσα σε έναν οχετό με βρόμικα νερά. Παρακίνησαν μάλιστα παιδιά να τον τρυπούν με τις μύτες των γραφίδων τους. Ύστερα έβρεξαν το σώμα του με άλμη και αλείμματα από μέλι, σαν να ήταν θύμα έτοιμο για βρώση.

Αμέσως μετά τον έκλεισαν σε καλάθι κρεμασμένο ψηλά, εκτεθειμένο στον ανελέητο ήλιο και στα τσιμπήματα μελισσών και σφηκών. Παρ' όλες αυτές τις φοβερές δοκιμασίες, ο γέρων επίσκοπος έμενε ακλόνητος στην πίστη του και αρνιόταν κάθε συμβιβασμό με τους ειδωλολάτρες. Εκείνοι του ζητούσαν να υποσχεθεί ότι θα ξανάχτιζε με δικά του έξοδα τον ναό τον οποίο είχε γκρεμίσει.

Ο άγιος αποκρινόταν με σταθερότητα ότι ούτε ένα μικρό νόμισμα δεν θα τους έδινε, γιατί αυτό θα ήταν άρνηση ολόκληρης της πίστης του Χριστού. Μάλιστα περιγελούσε τις ταπεινές πράξεις τους και την επίμονη φροντίδα τους για τα φθαρτά πράγματα της γης. Στο τέλος, εξαντλημένοι από τη δική του υπομονή, οι ειδωλολάτρες υποχώρησαν και τον άφησαν ελεύθερο.

Μερικοί από αυτούς, βαθιά συγκινημένοι από τη γενναιότητα και τους λόγους του, στράφηκαν στον Χριστό και ασπάστηκαν την αληθινή πίστη. Ο άγιος Μάρκος εκοιμήθη ειρηνικά λίγα χρόνια αργότερα, αφού έλαβε το τρόπαιο των ομολογητών της πίστεως μέσα στην Εκκλησία. Την ίδια εποχή έλαμψε στην Ηλιούπολη της Φοινίκης και ο διάκονος Κύριλλος, αληθινό καύχημα της τοπικής Εκκλησίας.

Είχε γκρεμίσει πολλά είδωλα στα χρόνια του αγίου Κωνσταντίνου του Μεγάλου, και τώρα τον συνέλαβαν οι ειδωλολάτρες με βαθύ μίσος. Άνοιξαν τη γαστέρα του, σκόρπισαν στη γη τα σπλάχνα του, και έφθασαν να καταβροχθίσουν ζωντανό το ίδιο του το συκώτι. Οι ένοχοι αυτής της φοβερής αγριότητας τιμωρήθηκαν αμέσως από τη θεία δικαιοσύνη, καθώς άλλοι έχασαν όλα τους τα δόντια, άλλων σάπισε η γλώσσα μέσα στο στόμα, και άλλοι έχασαν εντελώς το φως των ματιών τους.

Στις πόλεις της Ασκάλωνας και της Γάζας στην Παλαιστίνη, όπου η ειδωλολατρία ήταν ακόμη πολύ ισχυρή, οι παγανιστές όρμησαν με μανία σε άνδρες και γυναίκες αφιερωμένους στον Θεό. Τους άνοιξαν την κοιλιά, γέμισαν την σάρκα τους με κριθάρι, και έπειτα έριξαν τα ιερά σώματά τους τροφή στα γουρούνια. Στη Σεβάστεια άνοιξαν τη θήκη με τα λείψανα του τιμίου Προδρόμου, τα έριξαν στη φωτιά και σκόρπισαν παντού τη στάχτη τους.

Όμως ποτέ δεν κατάφεραν να αναστήσουν την παλιά λατρεία των ειδώλων μέσα στις ορθόδοξες ψυχές.