Η Παναγία του Αλμπαζίν και η Φρουρά του Αμούρ

Στις όχθες του ποταμού Αμούρ, μια μικρή ξύλινη ακρόπολη με τετρακόσιους πενήντα στρατιώτες αντιστάθηκε σε αυτοκρατορικό στρατό δεκαπέντε χιλιάδων ανδρών. Μέσα στις φλόγες και στις βολές, οι υπερασπιστές κρατούσαν σφιχτά μια θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, ονομαζόμενη «του Ένσαρκου Λόγου». Η εικόνα αυτή πήρε το όνομά της από το ρωσικό φρούριο του Αλμπαζίν, που χτίστηκε το έτος χίλια εξακόσια πενήντα στις όχθες του Αμούρ.

Ιδρυτής του υπήρξε ο φημισμένος αταμάνος των συνόρων Ιερόθεος Χαμπάροφ, σε τόπο όπου παλαιότερα κατοικούσε ο Νταουριανός ηγεμόνας Αλμπάζα. Η περιοχή του Αμούρ είχε μεγάλη σημασία για τη Ρωσία και έγινε στόχος του Κινέζου αυτοκράτορα. Οι στρατηγοί του ονειρεύονταν από νωρίς την επέκταση της επιρροής τους σε όλη τη ρωσική Σιβηρία.

Την παραμονή της εορτής του Ευαγγελισμού, στις είκοσι τέσσερις Μαρτίου του έτους χίλια εξακόσια πενήντα δύο, έγινε η πρώτη ένοπλη σύγκρουση Ρώσων και Κινέζων στον Αμούρ. Με τις πρεσβείες της Υπεραγίας Θεοτόκου οι ειδωλολάτρες διασκορπίστηκαν και έφυγαν πίσω στα δικά τους εδάφη. Η νίκη φάνηκε στους πιστούς σαν ουράνιο σημάδι για όσα θα ακολουθούσαν.

Όμως η μεγάλη δοκιμασία της Ορθοδοξίας στην Άπω Ανατολή μόλις άρχιζε. Τον Ιούνιο του έτους χίλια εξακόσια πενήντα οκτώ, ένα απόσπασμα διακοσίων εβδομήντα Κοζάκων με αρχηγό τον Ονούφριο Στεπάνοφ έπεσε σε ενέδρα. Μετά από ηρωική μάχη εξοντώθηκαν όλοι από τους Κινέζους, που έκαψαν το Αλμπαζίν και απήγαγαν τον πληθυσμό στην Κίνα.

Θέλησαν να μεταβάλουν τη γόνιμη γη ξανά σε ερημιά, ξεριζώνοντας κάθε ίχνος ρωσικής παρουσίας. Όμως η Υπεραγία Θεοτόκος έδειξε ξανά το έλεός της στη χώρα του Αμούρ μέσα σε εκείνα τα δύσκολα χρόνια. Το έτος χίλια εξακόσια εξήντα πέντε, όταν οι Ρώσοι επέστρεψαν και ξανάχτισαν το Αλμπαζίν, ήρθε μαζί τους ο Γέροντας Ερμογένης από τη Μονή της Αγίας Τριάδος του Κιρένσκ.

Έφερε μαζί του τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας «του Ένσαρκου Λόγου», η οποία από τότε ονομάστηκε Αλμπαζίνσκαγια. Το έτος χίλια εξακόσια εβδομήντα ένα ο όσιος Γέροντας έχτισε μικρό μοναστήρι κοντά στο σύνορο της Μπρουσιάνσκι, ενάμισι χιλιόμετρο από το Αλμπαζίν. Εκεί φυλάχθηκε η αγία εικόνα, που έγινε το πνευματικό κέντρο όλης της περιοχής.

Στην πόλη υψώθηκαν δύο ναοί, της Αναλήψεως και του Αγίου Νικολάου του Θαυματουργού, όπου οι ιερείς προσέφεραν την Αναίμακτη Θυσία. Λίγο πιο πέρα, κατά μήκος του Αμούρ, χτίστηκε και η Μονή του Σωτήρος. Στη Μόσχα δεν λησμόνησαν τις ανάγκες της μακρινής μεθορίου του Αμούρ.

Ενίσχυσαν τις στρατιωτικές άμυνες, βελτίωσαν τη διοίκηση και το έτος χίλια εξακόσια ογδόντα δύο συστάθηκε η Στρατιωτική Επαρχιακή Διοίκηση του Αλμπαζίν. Φρόντισαν επίσης για την πνευματική τροφή των λαών της περιοχής, αναγνωρίζοντας τη βαθύτερη αποστολή της παρουσίας τους. Τοπική Σύνοδος της Ρωσικής Εκκλησίας το έτος χίλια εξακόσια ογδόντα ένα αποφάσισε να στείλει αρχιμανδρίτες, ηγουμένους και ιερείς, μορφωμένους και ενάρετους, για να φωτίσουν τους απίστους με τον νόμο του Χριστού.

Οι Νταουριανοί και οι Τουνγκουσιανοί δέχθηκαν στο σύνολό τους το άγιο Βάπτισμα και εντάχθηκαν στην Εκκλησία. Μεγάλη σημασία είχε η μεταστροφή του Νταουριανού ηγεμόνα Χαντιμούρ, που μετονομάστηκε Πέτρος, και του πρωτότοκου γιου του Κατάνα, που έλαβε το όνομα Παύλος. Οι υπηρέτες του Κινέζου αυτοκράτορα όμως δεν έπαψαν να σχεδιάζουν νέα επίθεση εναντίον της πόλης.

Μετά από αρκετές ανεπιτυχείς εφόδους, στις δέκα Ιουλίου του έτους χίλια εξακόσια ογδόντα πέντε, βάδισαν κατά του Αλμπαζίν με στρατό δεκαπέντε χιλιάδων ανδρών. Περικύκλωσαν το φρούριο, μέσα στο οποίο βρίσκονταν τετρακόσιοι πενήντα στρατιώτες και μόλις τρία κανόνια. Η πρώτη έφοδος αποκρούστηκε, όμως οι Κινέζοι συγκέντρωσαν φρύγανα και ξύλα γύρω από τα ξύλινα τείχη και τους έβαλαν φωτιά.

Κάθε αντίσταση πια ήταν αδύνατη μέσα στις φλόγες και στον καπνό που τύλιγε την πόλη. Οι στρατιώτες εγκατέλειψαν το φρούριο μαζί με τα λάβαρα και τα ιερά τους κειμήλια, ανάμεσα στα οποία βρισκόταν και η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Η Μητέρα του Θεού όμως δεν στέρησε τη μεσιτεία της από την εκλεκτή της πόλη.

Σύντομα ανιχνευτές ανέφεραν ότι οι Κινέζοι άρχισαν αιφνιδίως να αποσύρονται, αψηφώντας την εντολή του αυτοκράτορα να καταστρέψουν τη σοδειά. Η θαυμαστή επέμβαση της Ουράνιας Προστάτιδας δεν έδιωξε μόνο τον εχθρό από τα ρωσικά εδάφη. Διέσωσε και το σιτάρι που θρέφει τους κατοίκους κατά τους χειμερινούς μήνες της μεγάλης ανάγκης.

Στις είκοσι Αυγούστου του ίδιου έτους οι Ρώσοι επέστρεψαν ξανά στο Αλμπαζίν. Πέρασε όμως μόλις ένας χρόνος και το φρούριο πολιορκήθηκε εκ νέου από τους Κινέζους με μεγαλύτερη σφοδρότητα. Άρχισε τότε η πεντάμηνη άμυνα του Αλμπαζίν, που κατέχει μία από τις πιο τιμημένες θέσεις στη ρωσική στρατιωτική ιστορία.

Τρεις φορές, τον Ιούλιο, τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, οι δυνάμεις του Κινέζου αυτοκράτορα εξαπέλυσαν έφοδο ενάντια στις ξύλινες οχυρώσεις. Καταιγισμός από πύρινα βέλη και πυρακτωμένες οβίδες έπεφτε πάνω στην πόλη, που δεν φαινόταν πια μέσα στον καπνό. Και τις τρεις φορές η Παναγία υπερασπίστηκε τους κατοίκους από τον αδυσώπητο εχθρό τους.

Έως τον Δεκέμβριο του έτους χίλια εξακόσια ογδόντα έξι, όταν οι Κινέζοι έλυσαν την πολιορκία, από τους οκτακόσιους είκοσι έξι υπερασπιστές απέμειναν ζωντανοί μόνον εκατόν πενήντα άνδρες. Οι δυνάμεις αυτές δεν επαρκούσαν για τη συνέχιση του πολέμου με την κινεζική αυτοκρατορία. Τον Αύγουστο του έτους χίλια εξακόσια ενενήντα έφυγαν οι τελευταίοι Κοζάκοι από το Αλμπαζίν, υπό την ηγεσία του Βασιλείου Σμιρένικοφ.

Ούτε το φρούριο ούτε τα ιερά κειμήλια έπεσαν στα χέρια του εχθρού, όπως είχαν φοβηθεί τόσοι πιστοί. Οι Κοζάκοι ισοπέδωσαν οι ίδιοι τις οχυρώσεις και μετέφεραν τη θαυματουργή εικόνα στο Σρέτενσκ, στις όχθες του ποταμού Σίλκα. Όμως και μετά την καταστροφή του Αλμπαζίν, ο Θεός όρισε στους κατοίκους νέα διακονία προς δόξαν της Εκκλησίας.

Κατά τα έτη του πολέμου, εκατό περίπου Ρώσοι Κοζάκοι και αγρότες οδηγήθηκαν αιχμάλωτοι στο Πεκίνο. Εκεί, με θεία οικονομία, ο Κινέζος αυτοκράτορας έδωσε εντολή να παραχωρηθεί ένας βουδιστικός ναός για να γίνει ορθόδοξη εκκλησία αφιερωμένη στην Αγία του Θεού Σοφία. Το έτος χίλια εξακόσια ενενήντα πέντε ο Μητροπολίτης Τομπόλσκ Ιγνάτιος έστειλε αντιμήνσιο, άγιο μύρο, λειτουργικά βιβλία και ιερά σκεύη.

Σε επιστολή του προς τον αιχμάλωτο ιερέα Μάξιμο, τον «κήρυκα του Ευαγγελίου στην Κινεζική Αυτοκρατορία», ο Μητροπολίτης Ιγνάτιος έγραφε λόγια παρηγοριάς. Του έλεγε να μην ταράζεται για τον εαυτό του ή για τους αιχμαλώτους, αφού κανείς δεν αντιστέκεται στο θέλημα του Θεού. Η αιχμαλωσία τους είχε σκοπό να φανερωθεί στους Κινέζους το φως της Ορθόδοξης πίστεως του Χριστού.

Πράγματι το κήρυγμα του Ευαγγελίου σύντομα καρποφόρησε και έγιναν οι πρώτες βαπτίσεις Κινέζων πιστών. Η Ρωσική Εκκλησία φρόντισε με ζήλο για το νέο ποίμνιο της μακρινής Ανατολής. Το έτος χίλια επτακόσια δεκαπέντε ο Μητροπολίτης Τομπόλσκ άγιος Φιλόθεος, ο απόστολος της Σιβηρίας, έγραψε επιστολή προς τον κλήρο του Πεκίνου.

Ενίσχυσε όσους εργάζονταν στη Πνευματική Αποστολή του Πεκίνου για τον φωτισμό των ειδωλολατρών. Πέρασαν τα χρόνια και μια νέα εποχή έφερε την επιστροφή του Αμούρ στη Ρωσία. Την πρώτη Αυγούστου του έτους χίλια οκτακόσια πενήντα, στην εορτή της Προόδου του Τιμίου Σταυρού, ο πλοίαρχος Νεβέλσκι ύψωσε τη ρωσική σημαία στις εκβολές του ποταμού.

Ίδρυσε τότε την πόλη Νικολάγιεφσκ επί του Αμούρ, σηματοδοτώντας τη νέα παρουσία της Ορθοδοξίας. Χάρη στις προσπάθειες του γενικού διοικητή της Ανατολικής Σιβηρίας Νικολάου Μουραβιόφ-Αμούρσκι και του αγίου Ινοκεντίου, αρχιεπισκόπου Καμτσάτκα, η περιοχή άνθισε. Σε λίγα χρόνια η αριστερή όχθη του Αμούρ γέμισε με ρωσικές πόλεις, χωριά και κοζάκικους οικισμούς.

Το έτος χίλια οκτακόσια πενήντα οκτώ, στην εορτή του αγίου Νικολάου, ο Μουραβιόφ και ο άγιος Ινοκέντιος έφτασαν στον κοζάκικο σταθμό του Ουστ-Ζέισκ. Εκεί ο άγιος Ινοκέντιος εγκαινίασε ναό προς τιμήν του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, τον πρώτο της νέας πόλης. Από τον ναό αυτόν η πόλη ονομάστηκε Μπλαγκοβιέστσενσκ, σε ανάμνηση της πρώτης νίκης κατά των Κινέζων στην εορτή του Ευαγγελισμού.

Νέοι κάτοικοι, καθώς ταξίδευαν προς τον Αμούρ μέσω του Σρέτενσκ, προσεύχονταν θερμά μπροστά στη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας του Αλμπαζίν. Οι προσευχές τους εισακούστηκαν και οι συνθήκες του Αϊγκούν και του Πεκίνου εξασφάλισαν οριστικά την περιοχή για τη Ρωσία. Το έτος χίλια οκτακόσια εξήντα οκτώ ο επίσκοπος Καμτσάτκα Βενιαμίν, διάδοχος του αγίου Ινοκεντίου, μετέφερε τη θαυματουργή εικόνα από το Σρέτενσκ στο Μπλαγκοβιέστσενσκ.

Έτσι επέστρεψε η ξακουστή εικόνα στη γη του Αμούρ, που τόσο την είχε αγαπήσει και τιμήσει. Το έτος χίλια οκτακόσια ογδόντα πέντε άρχισε μια νέα περίοδος στη λατρευτική τιμή της Παναγίας του Αλμπαζίν. Συνδέεται με το όνομα του επισκόπου Καμτσάτκα Γουρία, ο οποίος καθιέρωσε ετήσια μνήμη στις εννέα Μαρτίου και εβδομαδιαία Ακάθιστο Ύμνο.

Το καλοκαίρι του έτους χίλια εννιακόσια, κατά την εξέγερση των Μπόξερ στην Κίνα, τα κύματα της εξεγέρσεως έφτασαν έως τα ρωσικά σύνορα. Κινεζικά στρατεύματα εμφανίστηκαν ξαφνικά στις όχθες του Αμούρ μπροστά στο Μπλαγκοβιέστσενσκ. Για δεκαεννέα ημέρες ο εχθρός έστεκε απέναντι στην ανυπεράσπιστη πόλη, βάλλοντας συνεχώς με το πυροβολικό του.

Στον ναό του Ευαγγελισμού τελούνταν ακατάπαυστα ακολουθίες και αναγνώσεις του Ακαθίστου ενώπιον της θαυματουργής εικόνας. Η σκέπη της Παναγίας απλώθηκε ξανά πάνω στην πόλη, όπως σε άλλους καιρούς δοκιμασίας. Οι ίδιοι οι Κινέζοι ομολόγησαν ότι έβλεπαν συχνά μια Λαμπροφόρο Γυναίκα πάνω από την όχθη, που γέμιζε τις ψυχές τους με φόβο.

Ο εχθρός δεν τόλμησε τελικά να διασχίσει τον ποταμό και έφυγε από το Μπλαγκοβιέστσενσκ άπρακτος. Για περισσότερα από τριακόσια χρόνια η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας του Αλμπαζίν επαγρυπνούσε πάνω στη μεθόριο του Αμούρ. Οι ορθόδοξοι την τιμούν ως προστάτιδα των στρατιωτών, αλλά και ως μητέρα των μητέρων κάθε εποχής.

Οι πιστοί προσεύχονται ενώπιόν της για τις εγκύους και τις μητέρες κατά τις ώρες της γέννας και της μεγάλης δοκιμασίας. Παρακαλούν την Παναγία να χαρίζει υγεία πλούσια από την ανεξάντλητη πηγή της αγιότητας της θαυμαστής αυτής εικόνας. Η εικόνα παρουσιάζει τον Χριστό ως παιδί που στέκεται μέσα σε δόξα μπροστά στο στήθος της Μητέρας του.

Έτσι αποτυπώνεται εικαστικά το μυστήριο της ενσαρκώσεως, καθώς ο Λόγος του Θεού έγινε σάρκα μέσα στην αγία παρθένο. Με το όνομα «του Ένσαρκου Λόγου» η εικόνα διακηρύσσει την αλήθεια της πίστεως και της σωτηρίας του κόσμου. Στους πιστούς της Άπω Ανατολής υπενθυμίζει πως η προστασία της Θεοτόκου ξεπερνά τα σύνορα και τις εποχές.

Η Παναγία του Αλμπαζίν παραμένει σημείο ελπίδας για όσους ζητούν τη μεσιτεία της με πίστη και αγάπη. Η μνήμη της εικόνας τιμάται κάθε χρόνο στις εννέα Μαρτίου από όλη την ορθόδοξη Εκκλησία.