Καισάριος, ο Άγιος γιατρός του παλατιού

Ήταν ο πιο πιστός γιατρός των αυτοκρατορικών ανακτόρων της Κωνσταντινούπολης, και όμως άφησε τα πάντα όταν ο Ιουλιανός ο Παραβάτης του ζήτησε να αρνηθεί τον Χριστό. Αργότερα ένας τρομερός σεισμός γκρέμισε τη Νίκαια ολόκληρη, μα εκείνος βγήκε ζωντανός μέσα από τα ερείπια. Ο Άγιος Καισάριος ήταν ο μικρότερος αδελφός του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, και γεννήθηκε στη Ναζιανζό της Καππαδοκίας γύρω στα τριακόσια τριάντα μετά Χριστόν.

Οι γονείς του, ο επίσκοπος Γρηγόριος και η ευσεβέστατη Νόννα, του έδωσαν από νωρίς την αγάπη προς τις άγιες αρετές. Μαζί με τον μεγαλύτερο αδελφό του ξεκίνησε τις σπουδές στα μεγαλύτερα πνευματικά κέντρα της εποχής. Πέρασε πρώτα από την Καισάρεια της Καππαδοκίας, ύστερα από την Καισάρεια της Παλαιστίνης και τέλος έφτασε στην Αλεξάνδρεια.

Εκεί διακρίθηκε στα μαθηματικά, στην αστρονομία, στη φιλοσοφία και στη ρητορική με μεγάλη επιτυχία. Η καρδιά του όμως κλίνε προς την ιατρική, που τότε δεν ήταν μόνο επιστήμη του σώματος αλλά και τέχνη της ψυχής. Στην Αλεξάνδρεια γνώρισε, κατά την παράδοση, τον Μέγα Αθανάσιο και τον Μέγα Αντώνιο, και διδάχτηκε πολλά από τους δύο αυτούς στύλους της Εκκλησίας.

Όταν ολοκλήρωσε τις σπουδές του, ο Καισάριος έφτασε στην Κωνσταντινούπολη και έγινε αμέσως γνωστός για την επιστημονική του κατάρτιση και την αγαθή του συμπεριφορά. Ο αυτοκράτορας Κωνστάντιος τον υποδέχτηκε με ιδιαίτερες τιμές και τον τοποθέτησε γιατρό των ανακτόρων με μεγάλο κύρος. Η φήμη του απλώθηκε γρήγορα και έγινε ένας από τους σημαντικότερους θεράποντες της πρωτεύουσας εκείνη την εποχή.

Όταν ο αδελφός του Γρηγόριος επέστρεψε από την Αθήνα, συναντήθηκαν στην Πόλη και μαζί γύρισαν για λίγο στη Ναζιανζό κοντά στους γονείς τους. Αργότερα, όταν ανέβηκε στον θρόνο ο Ιουλιανός ο Παραβάτης, κάλεσε τον Καισάριο πίσω στην αυλή και τον ανέδειξε σε πρώτο γιατρό του παλατιού. Παρά τους σκληρούς διωγμούς εναντίον των χριστιανών, ο αυτοκράτορας τον εξαίρεσε από κάθε τιμωρία και του εμπιστεύτηκε ακόμη και τη διαχείριση των δημοσίων εσόδων.

Πολλές φορές προσπάθησε να τον αποσπάσει από την πίστη με υποσχέσεις και αξιώματα, χωρίς όμως κανένα αποτέλεσμα. Ο αδελφός του Γρηγόριος, ανήσυχος για την ψυχή του, του έστειλε επιστολή και τον παρακαλούσε να φύγει από την αυτοκρατορική αυλή. Ο Καισάριος έμεινε λίγο ακόμη στην Πόλη, με σκοπό να στηρίξει τους διωκόμενους χριστιανούς και να μαλακώσει την καρδιά του αυτοκράτορα.

Σύντομα κατάλαβε πως μάταια κοπίαζε, καθώς ο Ιουλιανός γινόταν ολοένα πιο σκληρός και πιο τυραννικός απέναντι στους πιστούς. Όταν ο αυτοκράτορας τον πίεσε ξανά να αρνηθεί τον Χριστό με αντάλλαγμα μεγαλύτερα προνόμια, ο Καισάριος δεν δίστασε καθόλου. Ομολόγησε με δυνατή φωνή μπροστά σε όλους τους αυλικούς πως ποτέ δεν θα απαρνηθεί την πίστη του στον Σωτήρα Χριστό.

Άφησε πίσω του αξιώματα, τιμές, πλούτη και ανέσεις, και επέστρεψε ταπεινά στο πατρικό σπίτι στη Ναζιανζό. Εκεί άσκησε την ιατρική προς ωφέλεια των φτωχών συμπατριωτών του, που υπέφεραν από διάφορες αρρώστιες της εποχής. Όταν ο Ιουλιανός βρήκε άθλιο θάνατο στα πεδία των μαχών, ο Καισάριος επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη επί αυτοκράτορα Ουάλεντος.

Ανέλαβε υπεύθυνος του δημοσίου ταμείου στη Νίκαια της Βιθυνίας και κράτησε τη θέση αυτή με σύνεση και δικαιοσύνη. Από τη θέση του αυτή φρόντισε να μοιράζει συνεχώς ελεημοσύνες και να ανακουφίζει τους φτωχούς και τους πάσχοντες της περιοχής. Ένα μεγάλο και τρομερό γεγονός σφράγισε όμως τη ζωή του τα τελευταία χρόνια.

Ένας φοβερός σεισμός χτύπησε τη Βιθυνία και σχεδόν ισοπέδωσε ολόκληρη τη Νίκαια με αμέτρητα θύματα στα ερείπια. Ο Καισάριος σώθηκε με θαυμαστό τρόπο μέσα από τα χαλάσματα, ενώ γύρω του βρήκαν φρικτό θάνατο πολλοί συμπολίτες του. Το γεγονός αυτό συγκλόνισε βαθιά την ψυχή του και τον έκανε να σκεφτεί σοβαρά τη ματαιότητα όλων των επίγειων αξιωμάτων και τιμών.

Αποφάσισε τότε να αφήσει κάθε δημόσια ευθύνη και να αφιερωθεί ολοκληρωτικά στον Θεό, όπως είχε κάνει ήδη ο αδελφός του ο Γρηγόριος. Βαπτίστηκε σε ώριμη ηλικία, καθώς αυτή ήταν η συνήθεια της εποχής εκείνης, και άρχισε ασκητική και προσευχητική ζωή. Σύντομα όμως αρρώστησε βαριά και άφησε ειρηνικά την τελευταία του πνοή στη Νίκαια, πριν προλάβει να γίνει μοναχός.

Με σύντομη και συγκινητική διαθήκη μοίρασε όλη του την περιουσία στους φτωχούς της πόλης. Το σκήνωμά του μεταφέρθηκε στην Αριανζό και ενταφιάστηκε σε τάφο που είχε λατομηθεί για τους γονείς του.