Ο Όσιος Γεράσιμος ο Ιορδανίτης και το λιοντάρι του

Ένα πληγωμένο λιοντάρι της ερήμου γονάτισε κάποτε μπροστά του και του έδειξε ταπεινά την πατούσα του, καρφωμένη από αιχμηρό καλάμι. Το ίδιο αυτό θηρίο, χρόνια αργότερα, ξεψύχησε από τη θλίψη του πάνω στον τάφο του ασκητή, στις όχθες του Ιορδάνη. Ο Όσιος Γεράσιμος καταγόταν από τη Λυκία της Μικράς Ασίας και έζησε στον πέμπτο αιώνα μετά Χριστόν, σε χρόνια δύσκολα για την Ορθοδοξία.

Από μικρό παιδί τον τράβηξε η μοναχική ζωή, και έτσι μπήκε νωρίς σε κοινόβιο της πατρίδας του. Εκεί έμαθε με ακρίβεια τους κανόνες της υπακοής και της κοινής ζωής των μοναχών. Η φλογερή του αγάπη για τον Θεό όμως τον οδήγησε σύντομα στις ερήμους της Θηβαΐδας.

Ζούσε εκεί μόνος, χωρίς ανθρώπινη παρηγοριά, και τρεφόταν με χόρτα που φύτρωναν φυσικά γύρω του. Νύχτα και ημέρα πάλευε αδιάκοπα ενάντια στα πνεύματα του σκότους και στα πάθη της σάρκας. Έπειτα από καιρό σηκώθηκε και τράβηξε για την Αγία Γη του Κυρίου.

Ήθελε να αγωνιστεί στους τόπους που αγίασαν οι Απόστολοι και οι πρώτοι ασκητές της Παλαιστίνης. Έφτασε στα Ιεροσόλυμα και προσκύνησε με δάκρυα τα Πανάγια Προσκυνήματα του Σωτήρα Χριστού. Από εκεί κατευθύνθηκε στη φοβερή έρημο της Νεκράς Θαλάσσης, αναζητώντας απόλυτη ησυχία.

Η αρετή του όμως δεν έμεινε κρυμμένη πολύ καιρό από τους ανθρώπους της γύρω περιοχής. Πλήθος μαθητών έτρεξε κοντά του και η έρημος έγινε σαν πολυάνθρωπη πόλη. Εκείνα τα χρόνια ταράχθηκε όλη η Παλαιστίνη μετά την Τέταρτη Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας.

Πάνω από δέκα χιλιάδες μοναχοί παρασύρθηκαν από τη φλογερή ρητορεία του μονοφυσίτη Θεοδοσίου. Εκείνος είχε αρπάξει παράνομα τον πατριαρχικό θρόνο των Ιεροσολύμων από τον άγιο Ιουβενάλιο. Λόγω της απλότητάς του παραπλανήθηκε για λίγο και ο Γεράσιμος από τα ψευδή του διδάγματα.

Όμως όταν συνάντησε τον μεγάλο Ευθύμιο στην έρημο του Ρουβά, κατάλαβε αμέσως το βαρύ σφάλμα του. Δέχτηκε με ταπείνωση τη διδασκαλία του αγίου γέροντα και επέστρεψε στην αληθινή πίστη. Από τότε έγινε με τη ζωή και τον λόγο του φλογερός υπερασπιστής της Ορθοδοξίας.

Διατηρούσε με τον Ευθύμιο στενούς δεσμούς αγάπης και αδιάλειπτης πνευματικής κοινωνίας. Κάθε χρόνο τραβούσαν μαζί βαθιά στην έρημο για όλη τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Καθώς αυξάνονταν διαρκώς οι μαθητές του, αποφάσισε να στήσει μια λαύρα σε ησυχότερο τόπο.

Διάλεξε για τη νέα αδελφότητα τις όχθες του ποταμού Ιορδάνη, σε ένα ταπεινό και σιωπηλό μέρος. Εκεί συνένωσε αρμονικά το κοινόβιο με τον ερημητικό βίο και προσέφερε στους αδελφούς πραγματικό στάδιο αρετής. Οι αρχάριοι μάθαιναν πρώτα την υπακοή και τους κανόνες μέσα στο κοινόβιο.

Όσοι δοκιμάζονταν επαρκώς στην άσκηση και στην ταπείνωση περνούσαν σε ερημικά κελιά στην ευρύτερη περιοχή. Συνολικά αριθμούσαν περισσότερα από εβδομήντα μικρά κελιά, χωρισμένα μεταξύ τους με κατάλληλη απόσταση. Ο καθένας προσευχόταν, έψαλλε και εργαζόταν εκεί ήσυχα, χωρίς θόρυβο και χωρίς ανθρώπινη παρενόχληση.

Πέντε ημέρες την εβδομάδα τρέφονταν μόνο με ψωμί και νερό, μέσα στην απόλυτη σιγή. Το Σάββατο και την Κυριακή ερημίτες και κοινοβιάτες μαζεύονταν στον ναό για τη Θεία Λειτουργία. Κοινωνούσαν με κατάνυξη τα Άχραντα Μυστήρια και έπειτα συναντιόντουσαν σε ένα κοινό απλό τραπέζι.

Άκουγαν εκεί έναν πνευματικό λόγο του γέροντα και έπαιρναν τα υλικά για το εργόχειρό τους. Φόρτωναν λίγο ψωμί, ελάχιστους χουρμάδες και μια στάμνα με δροσερό νερό. Έπειτα ο καθένας ξεκινούσε σιωπηλά για τον προσωπικό του αγώνα ενώπιον του Θεού.

Η ζωή αυτών των ερημιτών ήταν αυστηρότατη, σχεδόν πέρα από τα ανθρώπινα μέτρα. Στα κελιά τους δεν είχαν ούτε καντήλι αναμμένο ούτε τίποτε για να ανάβουν φωτιά. Δαμάζοντας τη γαστέρα και τα σαρκικά πάθη, καταπολεμούσαν τη φυσική κλίση του ανθρώπου προς την ηδονή.

Έτσι μάθαιναν να κυριαρχούν στη λύπη, στον θυμό και σε όλα τα πάθη της ψυχής. Κρατούσαν τον νου τους καθαρό μέσα στη συνεχή μνήμη του Θεού και της παρουσίας Του. Ο γέροντας Γεράσιμος τους δίδασκε με γλυκύτητα να καλλιεργούν τον κρυπτό άνθρωπο της καρδιάς.

Τους προέτρεπε να ανυψώνουν την ψυχή στη θεωρία των μυστηρίων της θείας οικονομίας. Ήταν ολότελα ξένοι από κάθε προσκόλληση στα φθαρτά πράγματα του κόσμου τούτου. Είχαν μάλιστα έναν θαυμαστό κανόνα, μοναδικό για τη μοναστική ιστορία της εποχής.

Όταν έβγαιναν από το κελί, άφηναν την πόρτα ανοιχτή για όποιον είχε ανάγκη. Ο καθένας μπορούσε να μπει ελεύθερα και να πάρει ό,τι του χρειαζόταν. Έτσι μιμήθηκαν με ακρίβεια τη ζωή των Αποστόλων και αξιώθηκαν να λάβουν τα ίδια χαρίσματα.

Στη λαύρα αυτή έλαμπε καθαρά το πνεύμα της πρώτης χριστιανικής κοινότητας των Πράξεων. Ο νεαρός Κυριακός ο Αναχωρητής στάλθηκε στον Γεράσιμο από τον άγιο Ευθύμιο για ασκητική μαθητεία. Διηγόταν αργότερα ότι μια νύχτα ο γέροντάς του έλαβε εκπληκτικό ουράνιο όραμα.

Είδε μια λαμπρή στήλη φωτιάς να ανεβαίνει προς τους ουρανούς μέσα στη σιωπή της νύχτας. Κατάλαβε αμέσως ότι ο μεγάλος Ευθύμιος μόλις είχε αναπαυθεί εν Κυρίω. Ξεκίνησαν τότε με τα πόδια από την έρημο μέχρι την Ιεριχώ, για να παραστούν στην κηδεία.

Άλλη φορά, καθώς περπατούσε στις όχθες του Ιορδάνη, του πρόβαλε ένα τρομερό λιοντάρι. Ωρυόταν από τον πόνο και του έδειχνε την πρησμένη πατούσα, καρφωμένη από αιχμηρό αγκάθι καλαμιάς. Γεμάτος συμπάθεια, σαν τον Πλάστη όλων των κτισμάτων, ο γέροντας έβγαλε προσεκτικά το αγκάθι.

Καθάρισε με υπομονή την πληγή, την έδεσε με καθαρό πανί και άφησε ελεύθερο το ζώο. Το λιοντάρι όμως, γεμάτο ευγνωμοσύνη, δεν ήθελε πια να εγκαταλείψει τον άνθρωπο του Θεού. Τον ακολουθούσε παντού σαν υπάκουος μαθητής, και η φυσική του αγριότητα ημέρεψε εντελώς.

Έτρωγε μόνο ψωμί και λαχανικά μαζί με τους μοναχούς της λαύρας. Είχε μάλιστα και τη δική του διακονία: συνόδευε τον γάιδαρο της μονής που έβοσκε στις όχθες. Μια ημέρα ο γάιδαρος ξέφυγε από τα μάτια του λιονταριού και τον άρπαξαν διαβάτες έμποροι από την Αραβία.

Γύρισε λοιπόν το λιοντάρι στη μονή λυπημένο, με σκυμμένο το κεφάλι και μάτια θλιμμένα. Ο γέροντας νόμισε πως είχε καταβροχθίσει εκείνο το ζωντανό και το επιτίμησε αυστηρά για την πράξη του. Από εκείνη τη στιγμή του ανέθεσε να κάνει το ίδιο έργο που έκανε πρώτα ο γάιδαρος.

Κουβαλούσε νερό από τον ποταμό στο μοναστήρι, χωρίς διαμαρτυρία και χωρίς να φανερώσει την αδικία. Έπειτα από καιρό ο έμπορος ξαναπέρασε από τους ίδιους τόπους με τα φορτωμένα του ζώα. Συναντήθηκε τότε τυχαία με το λιοντάρι, που αναγνώρισε αμέσως τον χαμένο σύντροφό του.

Όρμησε επάνω, άρπαξε τον γάιδαρο από το καπίστρι και τον οδήγησε στον γέροντα, κουνώντας χαρούμενα την ουρά του. Το αθώο λιοντάρι το ονόμασαν Ιορδάνη και έγινε αγαπητός φίλος όλων των αδελφών της μονής. Έζησε πιστά στο πλευρό του γέροντα για πέντε ολόκληρα χρόνια, χωρίς να αποχωριστεί ποτέ τον ευεργέτη του.

Ήταν ζωντανή εικόνα της παράδοσης για την υποταγή των ζώων στον πρωτόπλαστο Αδάμ. Όταν ο Όσιος Γεράσιμος εκοιμήθη εν Κυρίω την πέμπτη Μαρτίου, ο Ιορδάνης έλειπε από τη λαύρα. Γύρισε αργότερα και έμαθε από τους αδελφούς ότι ο αγαπημένος του γέροντας είχε αναχωρήσει για τον ουρανό.

Αρνήθηκε να αγγίξει τροφή και τριγυρνούσε πέρα δώθε, βγάζοντας σπαρακτικές κραυγές βαθύτατης απελπισίας. Επειδή οι μοναχοί δεν κατάφερναν με κανέναν τρόπο να τον παρηγορήσουν, ένας τον κάλεσε να τον ακολουθήσει. Τον οδήγησε στον τόπο όπου είχαν θάψει με τιμές το σεπτό λείψανο του γέροντα.

Μόλις πλησίασαν τον τάφο, το λιοντάρι γονάτισε δίπλα στον μοναχό με συντριβή. Ακούμπησε το κεφάλι του στο χώμα και ξεψύχησε εκεί, αφήνοντας μια τελευταία σπαρακτική κραυγή. Ο Ιωάννης ο Μόσχος, που μας μεταδίδει την περιστατικό αυτό, το κλείνει με σοφή ερμηνεία.

Λέει ότι όλα τούτα δεν έγιναν για να αποδοθεί λογική ψυχή στο ζώο. Έγιναν επειδή ο Θεός θέλει να δοξάζει εκείνους που Τον δοξάζουν στη ζωή τους. Η δόξα αυτή τους ακολουθεί πιστά και μετά τον θάνατό τους, ενώπιον όλης της κτίσεως.

Η λαύρα του Γερασίμου παρέμεινε για πολλούς αιώνες κορυφαίο μοναστικό κέντρο της Παλαιστινιακής ερήμου.