Ο Απόστολος Άρχιππος και το διπλό στεφάνι του

Ο Απόστολος Παύλος τον αποκάλεσε με υπερηφάνεια «συστρατιώτη» του, αν και ήταν ακόμη πολύ νέος στην ηλικία. Παρά τη νεότητά του, σήκωσε ολόκληρο το βάρος της Εκκλησίας των Κολοσσών, όταν ο επίσκοπος Επαφράς βρισκόταν φυλακισμένος στη Ρώμη μαζί με τον Παύλο. Ο άγιος Άρχιππος καταγόταν από τις Κολοσσές της Φρυγίας και ήταν γιος του Φιλήμονα και της Απφίας, δύο εξεχόντων χριστιανών της πόλης.

Όλη η οικογένεια είχε γνωρίσει τον Χριστό μέσα από το κήρυγμα του Αποστόλου Παύλου και είχε αφιερωθεί ολοκληρωτικά στη διάδοση του Ευαγγελίου. Ο πατέρας του Φιλήμονας ήταν επιφανής πολίτης και είχε μετατρέψει το σπίτι του σε τόπο λατρείας. Εκεί συγκεντρώνονταν όλοι οι πιστοί της πόλης για τις θείες ακολουθίες και την κοινή προσευχή.

Η μητέρα του Απφία υπηρετούσε νύχτα και μέρα τον Κύριο με νηστεία και ελεημοσύνη προς τους φτωχούς. Το σπίτι τους έγινε εκκλησία, ξενώνας, νοσοκομείο και καταφύγιο για κάθε ταλαιπωρημένο οδοιπόρο της πίστης. Ο μικρός Άρχιππος μεγάλωσε μέσα σε αυτή την ατμόσφαιρα και απορρόφησε από νωρίς το φλογερό φρόνημα των γονιών του.

Όταν ο επίσκοπος Επαφράς αναγκάστηκε να ταξιδέψει μαζί με τον Παύλο στη Ρώμη, η ευθύνη της τοπικής Εκκλησίας έπεσε στους ώμους του νεαρού Αρχίππου. Πιθανότατα υπηρετούσε ως πρεσβύτερος της κοινότητας που συναθροιζόταν στο πατρικό του σπίτι. Ο Απόστολος Παύλος τον μνημονεύει με ξεχωριστή αγάπη τόσο στην προς Φιλήμονα όσο και στην προς Κολοσσαείς επιστολή του.

Τον προτρέπει να φυλάει με προσοχή τη διακονία που παρέλαβε από τον Κύριο και να την εκπληρώνει μέχρι τέλους. Ο Άρχιππος κήρυττε μαζί με τον πατέρα του τον λόγο της σωτηρίας στους κατοίκους της πόλης. Το πύρινο κήρυγμά του οδηγούσε πολλούς ειδωλολάτρες στη μετάνοια και στο βάπτισμα.

Ο ζήλος όμως αυτός προκάλεσε το άσβεστο μίσος των ειδωλολατρών της περιοχής. Κάποια ημέρα τελούνταν στις Κολοσσές μια μεγάλη γιορτή προς τιμήν της θεάς Αρτέμιδος, της Διάνας των Ρωμαίων. Οι ειδωλολάτρες έμαθαν ότι οι χριστιανοί ήταν συγκεντρωμένοι στο σπίτι του Φιλήμονα και προσεύχονταν.

Όρμησαν αιφνιδιαστικά μέσα στο σπίτι και διασκόρπισαν με βία ολόκληρο το ποίμνιο του Χριστού. Άλλους πιστούς τους χτύπησαν άγρια, άλλους τους θανάτωσαν επιτόπου με μεγάλη σκληρότητα. Συνέλαβαν τον Άρχιππο μαζί με τον Φιλήμονα και την Απφία και τους οδήγησαν δεμένους ενώπιον του ηγεμόνα Ανδροκλή.

Όταν τους κάλεσαν να θυσιάσουν στο είδωλο της Αρτέμιδος, εκείνοι αρνήθηκαν με ομολογιακό θάρρος και ομολόγησαν τον Χριστό. Τότε άρχισαν τα φρικτά βασανιστήρια ενώπιον του εξαγριωμένου πλήθους της πόλης. Πρώτα τους ξάπλωσαν στο χώμα και τους έσερναν, ενώ τους κτυπούσαν με ανελέητη μανία στα μέλη και στο πρόσωπο.

Έπειτα τους έγδυσαν και τους έθαψαν μέχρι τη μέση σε λάκκο ανοιγμένο μέσα στη γη. Τον Φιλήμονα και την Απφία τους θανάτωσαν με τον πιο σκληρό τρόπο, λιθοβολώντας τους μέχρι την τελευταία τους πνοή. Τον νεαρό Άρχιππο τον άφησαν μισοπεθαμένο για να γίνει αντικείμενο χλεύης από τα παιδιά της πόλης.

Τα μικρά παιδιά μαζεύτηκαν γύρω από τον μάρτυρα και άρχισαν να τον τρυπούν με βελόνες παντού. Τον κέντησαν στα μάτια, στα αυτιά, στις μασχάλες, στις πλευρές, στον λαιμό και στο κεφάλι. Ο γενναίος ομολογητής όμως δεν σταματούσε ούτε στιγμή να φωνάζει το όνομα του Ιησού Χριστού.

Η προσευχή και ο ύμνος ξεπηδούσαν από το αιμόφυρτο στόμα του σαν πηγή ζωντανού νερού. Τότε οι δήμιοι, βλέποντας την ακατάλυτη πίστη του, άρχισαν να τον λιθοβολούν με βαριές πέτρες χωρίς κανέναν οίκτο. Κάτω από τον πυκνό λιθοβολισμό ο μάρτυρας παρέδωσε τη γενναία ψυχή του στον αγαπημένο του Κύριο.

Έτσι ο Άρχιππος έλαβε διπλό στεφάνι από τον Νυμφίο της Εκκλησίας. Πρώτα το στεφάνι του αποστόλου για το ακούραστο κήρυγμά του στις πόλεις της Φρυγίας. Έπειτα το στεφάνι του μάρτυρα για το γενναίο αίμα που έχυσε υπέρ του Χριστού.

Μαζί με τον Φιλήμονα και την Απφία στάθηκαν ενώπιον του θρόνου της Αγίας και Ζωοποιού Τριάδος. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη τους στις δεκαεννέα Φεβρουαρίου με ιδιαίτερη ευλάβεια και ψαλμωδίες. Επιπλέον, η μνήμη του αγίου Αρχίππου εορτάζεται και στις είκοσι δύο Νοεμβρίου μαζί με άλλους αποστόλους.

Στις Κολοσσές οι πιστοί διατήρησαν για αιώνες ζωντανή την τιμή προς τους τρεις γενναίους μάρτυρες της πόλης τους. Η οικογένεια του Φιλήμονα παραμένει αιώνιο παράδειγμα χριστιανικής φιλοξενίας και μαρτυρικής ομολογίας.