Ο Νικόλαος της Ιαπωνίας και ο σαμουράι με το σπαθί

Ένας νεαρός ιερομόναχος από τη Ρωσία αντίκρισε ένα βράδυ στο κελί του έναν σαμουράι, που όρμησε με το σπαθί υψωμένο για να τον σκοτώσει. Εκείνος ο επίδοξος δολοφόνος, ο Τακούμα Σαβάμπε, λίγα χρόνια αργότερα έγινε ο πρώτος Ορθόδοξος Ιάπωνας ιερέας με το όνομα Παύλος. Ο άγιος Νικόλαος, κατά κόσμον Ιωάννης Κασάτκιν, γεννήθηκε το χίλια οκτακόσια τριάντα έξι σε χωριό της επαρχίας Σμολένσκ της Ρωσίας.

Ο πατέρας του ήταν διάκονος και η μητέρα του πέθανε όταν εκείνος ήταν μόλις πέντε ετών. Από παιδί αγάπησε την Εκκλησία, αν και αρχικά ονειρευόταν να γίνει στρατιωτικός αξιωματικός. Στο γυμνάσιο όμως η σκέψη του στράφηκε στις μακρινές ιεραποστολές, τις οποίες αναλάμβανε τότε η Ρωσική Εκκλησία στην Ανατολή.

Στην αρχή σκέφτηκε την Κίνα, αλλά τελικά διάλεξε την Ιαπωνία, αφού διάβασε ένα βιβλίο για εκείνη τη μυστηριώδη και απομονωμένη χώρα. Στο τέταρτο έτος της Θεολογικής Ακαδημίας της Αγίας Πετρούπολης έφτασε εγκύκλιος, που ζητούσε εθελοντή ιερέα για τη ρωσική πρεσβεία στο Χακοντάτε της Ιαπωνίας. Ο Ιωάννης το θεώρησε σαφές σημάδι από τον Θεό και ανταποκρίθηκε χωρίς δισταγμό.

Μετά τις σπουδές του κάρηκε μοναχός με το όνομα Νικόλαος και χειροτονήθηκε πρώτα διάκονος και έπειτα πρεσβύτερος. Έφτασε στο Χακοντάτε το χίλια οκτακόσια εξήντα ένα, σε ηλικία μόλις είκοσι έξι ετών, μετά από κοπιαστικό ταξίδι μέσω Σιβηρίας. Στην Ιαπωνία το κήρυγμα του Χριστού απαγορευόταν αυστηρά από τον νόμο και οι παραδόσεις της χώρας δεν είχαν καμία επαφή με τον Χριστιανισμό.

Οι Ρώσοι της πρεσβείας δεν τον υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό και οι Ιάπωνες, μετά από δύο αιώνες απομονωτισμού, δεν είχαν διάθεση να ακούσουν Ευαγγέλιο. Λίγο αργότερα όμως τον επισκέφθηκε ο αρχιεπίσκοπος Ιννοκέντιος, ιεραπόστολος της Αμερικής, και τον συμβούλεψε να μάθει πρώτα την ιαπωνική γλώσσα. Ο Νικόλαος υπάκουσε και έμαθε ιαπωνικά, ενώ μελετούσε επίσης τον πολιτισμό, τα ήθη και την ψυχοσύνθεση των ανθρώπων.

Η ζωή του βρισκόταν συνεχώς σε κίνδυνο εξαιτίας των αρχών. Έτσι έφτασε η νύχτα που ο σαμουράι Σαβάμπε όρμησε καταπάνω του με το σπαθί. Ο άγιος δέχτηκε ταπεινά να πεθάνει, ζήτησε όμως πρώτα να εξηγήσει τι μελετούσε εκείνη την ώρα.

Ο επιδρομέας άφησε κάτω το σπαθί του και άκουσε για τη δημιουργία και τη σάρκωση του Χριστού. Από εκείνη τη συνάντηση γεννήθηκε η μικρή Ορθόδοξη κοινότητα της Ιαπωνίας. Ο Σαβάμπε κατηχήθηκε και βαπτίστηκε μαζί με τον γιατρό Σακάγια, και οι δύο τους έγιναν στενοί συνεργάτες του αγίου στο ιεραποστολικό έργο.

Ο Νικόλαος δεν ενδιαφερόταν για τους πολλούς αριθμούς, αλλά για τη γνησιότητα και τη σταθερότητα όσων δέχονταν την πίστη. Με τη βοήθεια των δύο νεοφώτιστων δημιούργησε αρχικά μια κοινότητα από δεκαπέντε πιστούς Ιάπωνες. Τα εμπόδια όμως ήταν πολλά, καθώς δεν υπήρχαν μεταφράσεις των ιερών κειμένων στα ιαπωνικά.

Για κάποιο διάστημα χρησιμοποιούσαν την Καινή Διαθήκη σε κινεζική μετάφραση, ενώ τα λειτουργικά κείμενα μεταφράζονταν σταδιακά με κόπο και υπομονή. Στη συνείδηση των νέων πιστών η εντολή «αγάπα τον εχθρό σου» φαινόταν αντίθετη με τον ιαπωνικό κώδικα τιμής, που τη θεωρούσε σχεδόν σημάδι δειλίας. Το πρόσωπο όμως του ίδιου του ιεραποστόλου λειτουργούσε ως ζωντανό παράδειγμα ευαγγελικής ζωής και έπειθε περισσότερο από κάθε λόγο.

Το χίλια οκτακόσια εβδομήντα τρία, ύστερα από δώδεκα χρόνια αγώνα, η ιαπωνική κυβέρνηση έδωσε μεγαλύτερη ελευθερία στη ρωσική αποστολή. Το κέντρο της μεταφέρθηκε στο Τόκιο, τη νέα πρωτεύουσα της χώρας. Με το πύρινο κήρυγμα του Νικολάου, οι πιστοί έφτασαν σύντομα τους χίλιους.

Το χίλια οκτακόσια εβδομήντα πέντε χειροτονήθηκε ο πρώτος Ιάπωνας Ορθόδοξος ιερέας, ο πατήρ Παύλος Σαβάμπε. Δέκα χρόνια αργότερα ο ίδιος ο Νικόλαος χειροτονήθηκε ο πρώτος επίσκοπος της Ιαπωνίας. Παρά τις τεράστιες δυσκολίες, κατάφερε να ανεγείρει στο κέντρο του Τόκιο τον περίφημο καθεδρικό ναό της Αναστάσεως, που οι Ιάπωνες ονόμασαν με αγάπη «το σπίτι του Νικολάου».

Ο ζήλος του κέρδισε τον θαυμασμό του αγίου Ιωάννη της Κρονστάνδης, ο οποίος τον στήριξε στην ίδρυση κατηχητικών σχολών για τους πιστούς και τους κατηχουμένους. Το χίλια οκτακόσια εβδομήντα οκτώ άνοιξε θεολογικό κολλέγιο για την εκπαίδευση γηγενούς ιαπωνικού κλήρου. Εκεί διδάσκονταν θεολογία, ιαπωνικά, κινεζικά και ρωσικά, με στόχο τη μετάφραση όλων των κειμένων που χρειαζόταν η χριστιανική ζωή.

Ο άγιος μετέφερε στη νέα του Εκκλησία την πίστη και τα λειτουργικά ήθη της Ρωσικής Εκκλησίας. Όνειρό του όμως ήταν να δημιουργηθεί μια τοπική Εκκλησία, που θα μιλούσε ιαπωνικά και θα αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος του ιαπωνικού λαού. Φρόντισε για την έκδοση ορθόδοξου περιοδικού, για βιβλιοθήκη, για ορφανοτροφείο και για σχολεία αγοριών και κοριτσιών.

Το έργο του απλώθηκε σε διακόσιες δεκαέξι κοινότητες. Το χίλια εννιακόσια πέντε, με την έκρηξη του ρωσοϊαπωνικού πολέμου, ο άγιος Νικόλαος έδωσε εξαιρετική μαρτυρία αγάπης και διακρίσεως απέναντι στο ποίμνιό του. Επέτρεψε στον ιαπωνικό κλήρο να τελεί δεήσεις για τη νίκη του ιαπωνικού στρατού.

Ο ίδιος όμως δεν συμμετείχε σε αυτές, καθώς ως Ρώσος υπήκοος δεν μπορούσε να προσεύχεται για την ήττα της πατρίδας του. Όταν έφτασαν στην Ιαπωνία εβδομήντα τρεις χιλιάδες Ρώσοι αιχμάλωτοι πολέμου, ο άγιος ίδρυσε με την άδεια της κυβερνήσεως Εταιρεία Πνευματικής Παρηγορίας των Αιχμαλώτων. Όρισε πέντε ιερείς που μιλούσαν ρωσικά για την ποιμαντική τους φροντίδα και τους έστελνε εικόνες, βιβλία και πατρικές επιστολές.

Το χίλια εννιακόσια έξι ανυψώθηκε σε αρχιεπίσκοπο Τόκιο και πάσης Ιαπωνίας. Όταν συμπληρώθηκε μισός αιώνας ιεραποστολικής δράσεως, η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ιαπωνίας αριθμούσε διακόσιες εξήντα έξι κοινότητες με τριάντα τρεις χιλιάδες πιστούς. Ο άγιος κοιμήθηκε εν Κυρίω την τρίτη Φεβρουαρίου του χίλια εννιακόσια δώδεκα, σε ηλικία εβδομήντα έξι ετών.

Ο αυτοκράτορας Μέιτζι επέτρεψε προσωπικά την ταφή του εντός της πρωτεύουσας, στο κοιμητήριο Γιανάκα, και ο τάφος του έγινε αμέσως τόπος προσκυνήματος και πηγή χάριτος. [Σημείωση: Το τελικό αρχείο θα παραδοθεί ως `02_03_Άγιος_Νικόλαος_Ιαπωνίας_Ελληνικά_Καθαρά. txt` μετά τη μηχανική και χειρωνακτική επικύρωση.