Η Ανακομιδή των Λειψάνων του Αγίου Αναστασίου του Πέρσου

Δέκα ολόκληρα χρόνια μετά το μαρτυρικό του τέλος, το ιερό σκήνωμα του Αγίου Αναστασίου του Πέρσου αποκαλύφθηκε ξανά για να ταξιδέψει σε Ρώμη, Κωνσταντινούπολη και Βενετία. Σήμερα το άγιο λείψανό του σώζεται ακέφαλο, ντυμένο με στολή της εποχής του, σε ναό της γαληνοτάτης πόλης των δόγηδων. Η ανακομιδή αυτή τοποθετείται ιστορικά στα χρόνια που ακολούθησαν την κοίμηση του Αγίου, ο οποίος είχε τελειωθεί μαρτυρικά λίγα χρόνια νωρίτερα στην περσική γη.

Γύρω από την τύχη των τιμίων λειψάνων του διασώθηκαν τρεις διαφορετικές παραδόσεις, που η καθεμιά φωτίζει μια πτυχή της μεγάλης διαδρομής τους μέσα στους αιώνες. Οι παραδόσεις αυτές δεν αντιφάσκουν απλώς μεταξύ τους, αλλά μαρτυρούν πόσο πολύτιμο θεωρήθηκε το λείψανο του Πέρσου μάρτυρα από την Ανατολή ως τη Δύση. Η μνήμη του τιμάται ξεχωριστά την εικοστή τετάρτη Ιανουαρίου, ενώ το ίδιο το μαρτύριό του εορτάζεται λίγες ημέρες νωρίτερα.

Έτσι η Εκκλησία κρατά ζωντανή τη διπλή ανάμνηση, και του αγώνα του και της θαυμαστής περιπέτειας των οστών του. Από νωρίς, πιστοί και αυτοκράτορες αναζήτησαν την ευλογία του Αγίου, μεταφέροντας τα τίμια λείψανά του σε σπουδαία κέντρα της χριστιανικής οικουμένης. Η πρώτη παράδοση, την οποία αποδέχεται και ο Άγγλος ιστοριογράφος Όσιος Βέδας ο Αιδέσιμος, φέρει τα ιερά λείψανα να μεταφέρονται στη Ρώμη κατά τη βασιλεία του αυτοκράτορα Ηρακλείου.

Εκεί κατατέθηκαν με τιμές στην Ελληνική Μονή των Τριών Πηγών, γνωστή στους Δυτικούς ως μονή του Τρε Φοντάνε. Η δεύτερη παράδοση συμφωνεί ότι η μεταφορά έγινε επί Ηρακλείου, αναφέρει όμως ως πρώτο σταθμό την Κωνσταντινούπολη και όχι την παλαιά Ρώμη. Από εκεί η τιμία Κάρα του μάρτυρα ταξίδεψε στη Ρώμη επί των ημερών του Πάπα Θεοδώρου του Πρώτου, ο οποίος καταγόταν, όπως φαίνεται, από τα Ιεροσόλυμα και είχε ελληνική παιδεία.

Η τρίτη παράδοση, που σώζεται κυρίως στις βενετικές πηγές, δέχεται ότι ο Ηράκλειος έφερε τα λείψανα στη Βασιλεύουσα και εκεί παρέμειναν για αιώνες. Όταν όμως οι σταυροφόροι κυρίευσαν την Πόλη, ο δόγης της Βενετίας Ερρίκος Δάνδολος αφαίρεσε τα ιερά λείψανα από τους ναούς της Ανατολής. Στη συνέχεια τα μετέφερε στη Βενετία και τα κατέθεσε με τιμές μέσα στον περίφημο ναό της Αγίας Τριάδος.

Έτσι τρεις διαφορετικές οδοί συγκλίνουν στην ίδια αλήθεια, ότι ο Άγιος Αναστάσιος αναγνωρίστηκε ως κοινός θησαυρός όλης της Εκκλησίας. Σήμερα τα τίμια λείψανα του Αγίου φυλάσσονται στον ρωμαιοκαθολικό ναό του Αγίου Φραγκίσκου της Αμπέλου, μέσα στην ίδια τη Βενετία. Σώζονται με τη μορφή ακέφαλου σώματος, προσεκτικά συναρμολογημένου, και βρίσκονται ντυμένα με ιερατική στολή της παλαιάς εκείνης εποχής.

Η μορφή αυτή φανερώνει τη φροντίδα των πιστών, οι οποίοι θέλησαν να τιμήσουν με ευπρέπεια τον μάρτυρα και να τον προσφέρουν ορατό στην προσκύνηση. Ο Σοφρώνιος Ευστρατιάδης, πρώην Μητροπολίτης Λεοντοπόλεως, παραδίδει μια διαφορετική, αλλά συμπληρωματική μαρτυρία για τα ιερά λείψανα. Αναφέρει ότι κάποιος Ρωμαίος επίσκοπος μετέφερε αρχικά το σκήνωμα του Αγίου στην Καισάρεια της Παλαιστίνης, στον τόπο όπου είχε λάμψει η αθλητική του πορεία.

Από εκεί τα τίμια λείψανα μεταφέρθηκαν αργότερα στη βασιλεύουσα Κωνσταντινούπολη, ενώ η τιμία Κάρα οδηγήθηκε χωριστά στη Ρώμη. Σύμφωνα με τη μαρτυρία αυτή, η αγία Κάρα του Πέρσου μάρτυρα φυλάσσεται μέχρι σήμερα στη Ρώμη ως ξεχωριστό κειμήλιο. Έτσι, μέσα από διαφορετικές παραδόσεις, διασώζεται η ίδια ζωντανή πραγματικότητα, ότι ο Άγιος Αναστάσιος εξακολουθεί να ενώνει Ανατολή και Δύση γύρω από το μαρτύριό του και την ευλογία του.