Όσιος Νικηφόρος ο Λεπρός

Δεκαέξι μόλις χρονών, ο νεαρός Νικόλαος Τζανακάκης μπήκε κρυφά σε ένα καράβι για την Αίγυπτο, προσπαθώντας να γλιτώσει από τον εγκλεισμό στη Σπιναλόγκα. Τα πρώτα σημάδια της λέπρας είχαν ήδη χαραχθεί στα χέρια και στο πρόσωπό του, ενώ η αρρώστια θεωρούνταν τότε ντροπή και καταδίκη. Γεννήθηκε στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα σε ένα ορεινό χωριό των Χανίων, στο Σηρικάρι, έναν τόπο με πλούσια νερά, δάση και φαράγγια.

Το χωριό αυτό είχε μια σπάνια ιδιομορφία, καθώς ήταν χωρισμένο σε έντεκα γειτονιές, ονομασμένες από τις οικογένειες που πρωτοκατοίκησαν εκεί. Ο μικρός Νικόλαος είδε το φως στη γειτονιά των Κωστογιάννηδων, μέσα σε ένα σπίτι απλών και ευλαβών χωρικών. Οι γονείς του πέθαναν όταν ήταν ακόμη παιδί και τον άφησαν ορφανό στα χέρια του παππού του.

Σε ηλικία δεκατριών ετών έφυγε από το σπίτι του και κατέβηκε στα Χανιά για να μάθει την τέχνη του κουρέα. Εκεί όμως, μέσα σε αυτό το ταπεινό κουρείο, εμφανίστηκαν τα πρώτα ύποπτα σημάδια στο δέρμα του. Η νόσος του Χάνσεν αντιμετωπιζόταν τότε με τρόμο, και όσοι νοσούσαν απομονώνονταν χωρίς ελπίδα στο νησί της Σπιναλόγκας.

Έφτασε λοιπόν ο Νικόλαος στην Αλεξάνδρεια και βρήκε ξανά εργασία σε ένα κουρείο, καθώς προσπαθούσε να επιβιώσει μακριά από την πατρίδα του. Τα σημάδια όμως της αρρώστιας γίνονταν όλο και πιο εμφανή, ιδιαίτερα στο πρόσωπο και στα χέρια του νεαρού εργάτη. Με τη μεσολάβηση κάποιου κληρικού κατέφυγε στη Χίο, όπου λειτουργούσε τότε ένα οργανωμένο λεπροκομείο για τους ασθενείς αυτούς.

Εφημέριος εκεί ήταν ο πατήρ Άνθιμος Βαγιανός, ο μετέπειτα Άγιος Άνθιμος της Χίου, τιμώμενος στις δεκαπέντε Φεβρουαρίου. Έφτασε στο νησί στα μέσα της δεύτερης δεκαετίας του εικοστού αιώνα, όντας μόλις είκοσι τεσσάρων ετών. Το λεπροκομείο ήταν ένα συγκρότημα με πολλά μικρά σπιτάκια και διέθετε το εκκλησάκι του Αγίου Λαζάρου.

Εκεί φυλασσόταν και η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Υπακοής, που εμπνέει την ταπεινή υποταγή στο θέλημα του Θεού. Σε αυτόν τον ευλογημένο χώρο άνοιξε για τον Νικόλαο το στάδιο των αρετών και της πνευματικής άσκησης. Μέσα σε δύο μόλις χρόνια ο Άγιος Άνθιμος τον έκρινε άξιο για το αγγελικό σχήμα.

Τον έκειρε μοναχό και του έδωσε το όνομα Νικηφόρος, σύμβολο της νίκης πάνω στον πόνο και τη δοκιμασία. Η αρρώστια προχωρούσε ανελέητα, καθώς το κατάλληλο φάρμακο δεν είχε ακόμη ανακαλυφθεί και ήρθε μόλις στα μέσα του εικοστού αιώνα. Παρά τις βαριές αλλοιώσεις στο σώμα του, ο πατήρ Νικηφόρος ζούσε με γνήσια υπακοή στον πνευματικό του πατέρα.

Κρατούσε αυστηρή νηστεία, εργαζόταν στους κήπους και κατέγραφε προσεκτικά τα θαύματα που έβλεπε με τα ίδια του τα μάτια. Πολλά από αυτά τα θαύματα αφορούσαν θεραπείες δαιμονιζομένων που έφερναν στον Άγιο Άνθιμο για να βρουν λύτρωση. Ανάμεσα στον γέροντα και τον υποτακτικό μοναχό υπήρχε μια ιδιαίτερη πνευματική σχέση γεμάτη εμπιστοσύνη και αμοιβαία αγάπη.

Ο πατήρ Θεόκλητος ο Διονυσιάτης γράφει στο βιβλίο του ότι ο Νικηφόρος ούτε ένα βήμα δεν απομακρυνόταν από τον γέροντά του. Τις νύχτες προσευχόταν επί ώρες ατελείωτες και έκανε μετάνοιες αμέτρητες μέσα στο μικρό του κελί. Δεν λογόφερε ποτέ με κανέναν και δεν πίκρανε ποτέ την καρδιά συνανθρώπου του.

Ταυτόχρονα ήταν ο κύριος ψάλτης του ναού και υπηρετούσε τη λατρεία με αφοσίωση. Όταν όμως η αρρώστια του πήρε σιγά σιγά και το φως των ματιών, συνέχισε να ψάλλει τα τροπάρια και τους Αποστόλους από στήθους. Το λωβοκομείο της Χίου έκλεισε στα τέλη της δεκαετίας του πενήντα και οι ασθενείς που έμεναν μεταφέρθηκαν στην πρωτεύουσα.

Μαζί τους έφυγε και ο πατήρ Νικηφόρος για τον Αντιλεπρικό Σταθμό της Αγίας Βαρβάρας στο Αιγάλεω της Αθήνας. Εκείνη την εποχή ήταν περίπου εξήντα επτά ετών και τα μέλη του είχαν τελείως αλλοιωθεί από τη νόσο. Τα μάτια του ήταν επίσης παραμορφωμένα και η όρασή του είχε χαθεί σχεδόν εντελώς.

Στον ίδιο σταθμό ζούσε τότε και ο πατήρ Ευμένιος, που είχε προσβληθεί από την ίδια αρρώστια. Η σύγχρονη πλέον φαρμακευτική αγωγή τον είχε θεραπεύσει εντελώς και του έδινε τη δυνατότητα να φύγει αν ήθελε. Εκείνος όμως αποφάσισε να μείνει για το υπόλοιπο της ζωής του κοντά στους συνασθενείς του.

Τους φρόντιζε με πολλή αγάπη και έγινε ταυτόχρονα υποτακτικός στον πατέρα Νικηφόρο. Ο Κύριος είχε χαρίσει στον γέροντα πολλά πνευματικά δωρήματα ως ανταμοιβή για την υπομονή του. Πλήθος κόσμου συνέρρεε στο μικρό κελάκι του λεπρού μοναχού στην Αγία Βαρβάρα του Αιγάλεω για να ζητήσει την ευχή του και την προσευχή του.

Όσοι τον γνώρισαν διηγούνται με συγκίνηση τη μορφή και τη συμπεριφορά του ταπεινού αυτού γέροντα. Έλεγαν πως ενώ ήταν κατάκοιτος, γεμάτος πληγές και πόνους, ποτέ δεν γόγγυσε και ποτέ δεν παραπονέθηκε. Είχε μάλιστα το ιδιαίτερο χάρισμα να παρηγορεί όσους έρχονταν θλιμμένοι και απελπισμένοι στο κελί του.

Τα μάτια του ήταν μονίμως ερεθισμένα, τα χέρια του αγκυλωμένα και τα κάτω άκρα του εντελώς παράλυτα από τη μακροχρόνια ασθένεια. Παρ’ όλα αυτά παρέμενε γλυκύτατος, μειλίχιος και χαμογελαστός, ευχάριστος και αξιαγάπητος προς όλους τους επισκέπτες του. Διηγείτο μάλιστα χαριτωμένα περιστατικά και έκανε όσους τον πλησίαζαν να ξεχνούν τη δική τους θλίψη.

Το πρόσωπό του, αν και φαγωμένο από τα στίγματα και τις πληγές, ακτινοβολούσε ένα φως υπερκόσμιο. Έπαιρναν χαρά όσοι έβλεπαν αυτόν τον πάμπτωχο και φαινομενικά ασθενή άνθρωπο. Συνήθιζε μάλιστα να επαναλαμβάνει με ευγνωμοσύνη πως ας είναι δοξασμένο το άγιο όνομα του Κυρίου.

Ο πατήρ Νικηφόρος κοιμήθηκε στις τέσσερις Ιανουαρίου του χίλια εννιακόσια εξήντα τέσσερα, σε ηλικία εβδομήντα τεσσάρων ετών, αφήνοντας πίσω του φωτεινό παράδειγμα. Μετά την εκταφή των λειψάνων του, που έγινε τρία χρόνια αργότερα, τα άγια οστά του βρέθηκαν να ευωδιάζουν. Ο πατήρ Ευμένιος και πολλοί άλλοι πιστοί ανέφεραν περιπτώσεις, όπου έγιναν θαύματα με την επίκληση των πρεσβειών του προς τον Θεό.

Ο βίος του οσίου Νικηφόρου υπήρξε λαμπρό παράδειγμα και πρότυπο υπομονής για όλους τους πιστούς της εποχής μας. Έγινε ευάρεστος στον Θεό, διότι υπέμεινε με γενναιότητα και ευχαριστία τόσα πολλά και βαριά μαρτύρια στο σώμα του. Για τον λόγο αυτό υπάρχουν πολλές μαρτυρίες πιστών ανθρώπων, που τον γνώρισαν προσωπικά μέσα στα δύσκολα χρόνια.

Ο άγιος είχε δεχθεί από το Πανάγιο Πνεύμα το χάρισμα της διορατικότητας, καθώς και πλήθος άλλων πνευματικών χαρισμάτων. Σημειώνουμε επίσης ότι πλείστα είναι τα θαύματα τα οποία έχουν καταγραφεί και κυκλοφορούν σε βιβλία ευλάβειας. Μέχρι και σήμερα ο όσιος δίνει απλόχερα τη βοήθειά του σε όποιον έχει ανάγκη και τον επικαλείται με πίστη.

Σίγουρα θα υπάρχουν και πολλά άλλα θαυμαστά γεγονότα, που δεν έχουν έρθει ακόμη στην επιφάνεια. Συνήθιζε να λέει στα παιδιά του να προσεύχονται αδιάλειπτα με την ευχή του Κυρίου Ιησού Χριστού. Έτσι μας δίδαξε και έτσι μας οδηγεί στη σωτηρία με τη μεσιτεία του.