Ο Ιερομάρτυς Πολυχρόνιος και το αίμα στο Άγιο Δισκοπότηρο

Οι αρειανοί αιρετικοί όρμησαν μέσα στον ναό την ώρα της Θείας Λειτουργίας και έσφαξαν τον ιερέα πάνω στην Αγία Τράπεζα. Το αίμα του ιερομάρτυρος ανακατεύτηκε εκείνη τη στιγμή με το Τίμιο Αίμα του Χριστού μέσα στο Άγιο Ποτήριο. Έτσι σφράγισε με τον θάνατό του τη μαρτυρία της Ορθοδοξίας ο άγιος Πολυχρόνιος, ο ταπεινός εργάτης που ξεκίνησε τη ζωή του στα αμπέλια.

Καταγόταν από την επαρχία της Γαμφανήτιδος και ήταν γιος ενός απλού γεωργού, του Βαρδανίου. Ο πατέρας του φρόντισε από μικρό να του μεταδώσει την αγάπη για την πίστη του Χριστού και τη μελέτη των θείων Γραφών. Το παιδί έδειξε πολύ νωρίς αγάπη για την προσευχή και ζήλο για την ασκητική ζωή κοντά στους γονείς του.

Σε μια εποχή μεγάλης ξηρασίας οι κάτοικοι του τόπου υπέφεραν επειδή το νερό βρισκόταν πολύ μακριά από τα σπίτια τους. Τότε ο μικρός Πολυχρόνιος έπεσε στα γόνατα και παρακάλεσε θερμά τον Κύριο να βοηθήσει τους συντοπίτες του. Ο Θεός άκουσε την προσευχή του και άνοιξε μια πλούσια πηγή στην περιοχή για όλους.

Από εκείνη τη στιγμή φάνηκε καθαρά ότι ο Κύριος του είχε χαρίσει το χάρισμα της θαυματουργίας. Όταν μεγάλωσε λίγο περισσότερο, ο νεαρός Πολυχρόνιος αποφάσισε να φύγει από το σπίτι των γονιών του για την Κωνσταντινούπολη. Εκεί προσλήφθηκε ως εργάτης σε έναν πλούσιο ιδιοκτήτη αμπελιών μαζί με άλλους νεαρούς εργάτες της περιοχής.

Δούλευε σκληρά από το πρωί ως το βράδυ, χωρίς ποτέ να παραπονεθεί για τον κόπο και την κούραση του σώματος. Έτρωγε μάλιστα μόνο μία φορά κάθε δύο ή τρεις ημέρες και έπινε ελάχιστο νερό για να ξεδιψάσει. Οι συνεργάτες του τον θαύμαζαν για την εργατικότητα, την ταπείνωση και την προσήλωσή του στην προσευχή και τη νηστεία.

Ο ίδιος ο ιδιοκτήτης του αμπελώνα συγκινήθηκε βαθιά όταν είδε τις αρετές αυτού του παράξενου εργάτη του Θεού. Αποφάσισε λοιπόν να του δώσει ένα μεγάλο χρηματικό ποσό ως ανταμοιβή για όλους τους κόπους του. Του ζήτησε όμως μόνο μία χάρη: να γυρίσει στο χωριό του και να προσεύχεται για εκείνον στον Κύριο.

Ο Πολυχρόνιος δέχτηκε τα χρήματα και επέστρεψε γεμάτος ευγνωμοσύνη στον τόπο της καταγωγής του. Δεν κράτησε όμως τίποτε για τον εαυτό του από αυτή την πλούσια αμοιβή που του προσφέρθηκε. Με όλα τα χρήματα που είχε λάβει αποφάσισε να χτίσει έναν όμορφο ναό προς δόξαν του Κυρίου.

Εγκαταστάθηκε ο ίδιος δίπλα στον ναό και συνέχισε εκεί τη ζωή της προσευχής και της άσκησης. Επειδή φαινόταν φανερή σε όλους η χάρη του Θεού επάνω του, χειροτονήθηκε πρώτα αναγνώστης και έπειτα διάκονος. Αργότερα αξιώθηκε να λάβει και το μεγάλο αξίωμα της ιερωσύνης μέσα στην Εκκλησία του Χριστού.

Ως ιερέας πια δεν σταμάτησε ποτέ να διδάσκει τους πιστούς και να αγωνίζεται για την πνευματική τους πρόοδο. Ήταν μάλιστα ικανότατος συζητητής και πολλές φορές καταντρόπιασε σοφούς ειδωλολάτρες σε φιλοσοφικές συζητήσεις για την αλήθεια. Όταν συγκλήθηκε η Πρώτη Οικουμενική Σύνοδος στη Νίκαια, ο άγιος Πολυχρόνιος συμμετείχε ενεργά στις εργασίες της.

Στάθηκε εκεί θερμός υπερασπιστής του ορθοδόξου δόγματος απέναντι στις πλάνες του αιρεσιάρχη Αρείου. Έδωσε τη μαρτυρία της αλήθειας με παρρησία και με πνευματική σοφία που εντυπωσίασε τους Πατέρες της Συνόδου. Έτσι κατατάχθηκε ανάμεσα στους ομολογητές της αληθινής πίστεως κατά την κρίσιμη εκείνη περίοδο της Εκκλησίας.

Μετά την κοίμηση του μεγάλου Κωνσταντίνου η αρειανική αίρεση πήρε ξανά μεγάλες διαστάσεις στην αυτοκρατορία. Ο διάδοχός του Κωνστάντιος, που ήταν αρειανόφιλος, στήριξε ανοιχτά τους αιρετικούς και καταδίωξε σκληρά τους ορθοδόξους κληρικούς. Πολλοί ιερείς εξορίστηκαν ή φυλακίστηκαν εξαιτίας της σταθερής τους πίστης στο δόγμα της Νικαίας.

Ο άγιος Πολυχρόνιος έμεινε όμως απτόητος μπροστά στους διωγμούς και τις απειλές της εξουσίας. Συνέχισε να διδάσκει τους πιστούς και να ελέγχει με παρρησία τις πλάνες των αιρετικών μέσα στους ναούς. Οι αρειανοί εξοργίστηκαν τόσο πολύ από τη στάση του που αποφάσισαν να τον ξεκάνουν με κάθε τρόπο.

Μια μέρα, την ώρα που ο άγιος στεκόταν μπροστά στο θυσιαστήριο και τελούσε τα Θεία Μυστήρια, εισέβαλαν στον ναό. Όρμησαν επάνω του με τα ξίφη γυμνά και τον έσφαξαν χωρίς κανέναν φόβο για την ιερότητα του τόπου. Το αίμα του χύθηκε μέσα στο Άγιο Ποτήριο και ανακατεύτηκε με το Τίμιο Αίμα του Κυρίου.

Έγινε έτσι τίμιο ολοκαύτωμα για την αγάπη του Χριστού και έλαβε από τον Κύριο τον αμάραντο στέφανο του μαρτυρίου. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις επτά Οκτωβρίου κάθε χρόνο με ευλάβεια και κατάνυξη.