Ο Νεομάρτυς Αγαθάγγελος ο Εσφιγμενίτης

Στα δεκαεννέα του χρόνια, ένας νεαρός ναυτικός από την Αίνο της Θράκης αποκεφαλίστηκε στη Σμύρνη, ομολογώντας με παρρησία τον Χριστό μπροστά στους Οθωμανούς δικαστές. Πριν φτάσει εκεί, είχε ζήσει μια στιγμή αδυναμίας που τον στοίχειωσε, και η συνείδησή του τον οδήγησε στο Άγιον Όρος, ζητώντας λύτρωση μέσα από το μαρτύριο. Ο νέος αυτός γεννήθηκε στην πόλη της Αίνου της Θράκης και έλαβε στην κολυμβήθρα το όνομα Αθανάσιος.

Οι γονείς του, ο Κωνσταντίνος και η Κρυστάλλω, τον ανέθρεψαν με αυστηρή ορθόδοξη ευσέβεια και βαθιά πίστη στον Χριστό. Όταν εκείνοι αναπαύθηκαν, ο νεαρός Αθανάσιος ακολούθησε τη θάλασσα και έγινε ναυτικός σε καράβια της εποχής. Οι Τούρκοι πρόσεξαν την εξυπνάδα και την ικανότητά του και θέλησαν με κάθε τρόπο να τον προσελκύσουν στο Ισλάμ.

Γνώριζαν όμως ότι ποτέ δεν θα δεχόταν με τη θέλησή του να αρνηθεί την πατρική του πίστη. Έτσι τον συνέλαβαν στη Σμύρνη, τον τραυμάτισαν και τον απείλησαν με βέβαιο θάνατο. Του ζητούσαν με βία και φοβέρες να ομολογήσει την πίστη των κατακτητών και να γίνει μουσουλμάνος.

Ο νεαρός, τρομαγμένος και αιμόφυρτος, υποσχέθηκε να συμμορφωθεί στις απαιτήσεις τους, ελπίζοντας να ξεφύγει. Η ψεύτικη εκείνη υπόσχεση τον βάραινε αφόρητα, καθώς η συνείδησή του δεν έβρισκε ησυχία ούτε στιγμή. Για αρκετό καιρό δεν μπόρεσε να φύγει από τη Σμύρνη, αν και αυτό ήταν ο μοναδικός του πόθος.

Όταν επιτέλους κατάφερε να ξεφύγει, στράφηκε αμέσως προς το Άγιον Όρος, ζητώντας καταφύγιο και θεραπεία. Στη μονή Εσφιγμένου τον δέχθηκε ο ηγούμενος Ευθύμιος, τον εξομολόγησε με αγάπη και τον ευλόγησε να γίνει δόκιμος. Ο νεαρός Αθανάσιος θεωρούσε πως ούτε οι πιο σκληροί ασκητικοί κόποι αρκούσαν για να εξαλείψουν την αμαρτία της προσωρινής αρνήσεως.

Πίστευε βαθιά μέσα του πως μόνο το μαρτυρικό αίμα μπορούσε να ξεπλύνει εκείνη την παραχώρηση της νεανικής του δειλίας. Άρχισε λοιπόν να προσεύχεται θερμά και να ζητάει από τον Θεό να αξιωθεί να μαρτυρήσει για τον Χριστό. Την τέταρτη Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, ο δεκαεννιάχρονος νέος έγινε μοναχός με το όνομα Αγαθάγγελος.

Λίγο αργότερα, ο άγιος Νικόλαος ο θαυματουργός παρουσιάστηκε στον νεαρό μοναχό μέσα σε όνειρο και του υποσχέθηκε τη βοήθειά του. Ο ηγούμενος αναγνώρισε στο γεγονός θείο σημάδι και ευλόγησε τον Αγαθάγγελο να ομολογήσει τον Χριστό στη Σμύρνη, μπροστά σε όσους τον είχαν πιέσει βίαια. Στην οθωμανική αίθουσα του δικαστηρίου ο ομολογητής διηγήθηκε με θάρρος πώς τον είχαν εξαναγκάσει να δεχθεί ξένη και αλλότρια πίστη.

Έπειτα αποκήρυξε δημόσια το Ισλάμ και ομολόγησε με δύναμη ότι είναι και θα μείνει Χριστιανός. Οι δικαστές άρχισαν με κολακείες και απειλές να τον πιέζουν, ώστε να ανακαλέσει αμέσως την τολμηρή του ομολογία. Εκείνος όμως απάντησε με σταθερότητα ότι δεν θα υποχωρούσε ούτε στους φόβους ούτε στις υποσχέσεις τους.

Δήλωσε ότι αγαπάει μόνο τον Χριστό, ακολουθεί μόνο τον Χριστό και σε Αυτόν μόνο ελπίζει την αληθινή ευτυχία. Ο δικαστής τον απείλησε με σκληρά βασανιστήρια και με φρικτό θάνατο, αν επέμενε στη στάση του. Ο άγιος όμως αποκρίθηκε πως είναι έτοιμος να υπομείνει τα πάντα για τον Χριστό του με χαρά.

Παρακάλεσε μάλιστα τους δικαστές να μην καθυστερήσουν να εκπληρώσουν τις απειλές τους εναντίον του. Τότε τον έδεσαν με βαριές αλυσίδες, του κάρφωσαν στα πόδια ξύλινα παπούτσια και τον έριξαν στη φυλακή. Μαζί του βρίσκονταν δύο ακόμη χριστιανοί, άδικα καταδικασμένοι από την οθωμανική εξουσία.

Ο ένας τους, ο Νικόλαος, διέσωσε αργότερα την πολύτιμη διήγηση του μαρτυρίου του. Την επόμενη ημέρα οδήγησαν ξανά τον άγιο Αγαθάγγελο μπροστά στον δικαστή, βαρύτατα αλυσοδεμένο. Υπέμεινε με γενναιότητα όλα τα βασανιστήρια που του είχαν ετοιμάσει οι Τούρκοι και στάλθηκε πάλι στη φυλακή.

Ο Νικόλαος του είπε ότι κάποιος ισχυρός άνθρωπος σκόπευε να μεσολαβήσει στον δικαστή για την απελευθέρωσή του. Ο άγιος όμως έστειλε σημείωμα σε εκείνον τον άνθρωπο και τον παρακάλεσε να μην αναμειχθεί καθόλου. Του ζήτησε αντίθετα να προσεύχεται στον Θεό, ώστε να λάβει δύναμη και θάρρος για το τέλος του μαρτυρίου.

Ετοιμάστηκε λοιπόν με ησυχία και νηφαλιότητα για την τελευταία και πιο αποφασιστική δοκιμασία του. Τα μεσάνυχτα του αποκαλύφθηκε με όραμα ότι θα τον εκτελούσαν το αργότερο ως την πέμπτη πρωινή ώρα. Περίμενε με ηρεμία την ορισμένη στιγμή και προσευχόταν αδιάλειπτα μέσα στο σκοτεινό κελί του.

Γύρω στην τέταρτη ώρα τοποθετήθηκε φρουρά γύρω του, για να επιβλέπει κάθε του κίνηση. Οι δικαστές διαπίστωσαν πως ήταν αδύνατο να τον μεταπείσουν και αποφάσισαν να εκτελέσουν αμέσως την καταδίκη. Βυθισμένος στην προσευχή, ο μάρτυρας δεν αντιλήφθηκε τις τελευταίες ετοιμασίες ούτε το πλήθος που είχε συγκεντρωθεί τριγύρω.

Αποκεφαλίστηκε την πέμπτη πρωινή ώρα, τη δέκατη ένατη Απριλίου του χιλίων οκτακοσίων δεκαοκτώ, μέσα στη Σμύρνη. Οι χριστιανοί συγκέντρωσαν με ευλάβεια τα άγια λείψανά του και τα ενταφίασαν στον ναό του μεγαλομάρτυρα Γεωργίου. Εκεί, μέσα στην ξακουστή πόλη της Ιωνίας, αναπαύθηκε για χρόνια ο νεαρός μάρτυρας του Χριστού.

Πολύ αργότερα, το χίλια οκτακόσια σαράντα τέσσερα, μέρος των ιερών λειψάνων του μεταφέρθηκε στη μονή Εσφιγμένου του Αγίου Όρους. Έτσι το μοναστήρι, που τον είχε δεχθεί κάποτε ως μετανοημένο δόκιμο, υποδέχθηκε τώρα τα τίμια λείψανά του ως νεομάρτυρα. Η ζωή του παραμένει ζωντανή μαρτυρία της δύναμης της μετανοίας και της απέραντης φιλανθρωπίας του Θεού.

Από μια στιγμή αδυναμίας στη Σμύρνη, ο νεαρός Αθανάσιος έφτασε στη δόξα του μαρτυρίου ως Αγαθάγγελος. Η μνήμη του τιμάται από την Εκκλησία στις δεκαεννέα Απριλίου, ημέρα της μαρτυρικής του τελειώσεως. Η Εσφιγμένου τον αναγνωρίζει ως ένα από τα πιο φωτεινά πνευματικά της παιδιά.

Ο νεομάρτυς Αγαθάγγελος στέκει δίπλα στους νεομάρτυρες της τουρκοκρατίας, διδάσκοντας πως κάθε πτώση μπορεί να μεταβληθεί σε νίκη. Έτσι ο νέος ναυτικός της Αίνου έγινε αστέρι λαμπρό μέσα στη χορεία των αθλητών της πίστεως.