Ο Άγιος Σάββας ο Γότθος και το μαρτύριο στον ποταμό Μουσσόβα

Γυμνός σύρθηκε μέσα από αγκάθια πίσω από ένα κάρο, χτυπημένος με ραβδιά και μαστίγια, και όμως το σώμα του δεν έφερε κανένα σημάδι. Ένας στρατιώτης τον κάρφωσε με το δόρυ στο στήθος, και ο μάρτυρας απάντησε ότι ένιωσε το χτύπημα σαν άγγιγμα από μαλακό μαλλί. Ο Άγιος Σάββας ήταν Γότθος και έζησε τον τέταρτο αιώνα στη χώρα της Γοτθίας, ανάμεσα σε ειδωλολάτρες και βάρβαρους ηγεμόνες.

Βαπτίστηκε χριστιανός σε νεαρή ηλικία και αφιέρωσε όλη του τη ζωή στον Χριστό και στην Εκκλησία. Από μικρός αγάπησε τον νόμο του Κυρίου και θέλησε να φτάσει στο μέτρο της τέλειας αρετής, όπως διδάσκει ο απόστολος Παύλος. Έζησε με πραότητα, με απλότητα στον λόγο, με ησυχία στους τρόπους και με ειρήνη απέναντι σε όλους τους ανθρώπους.

Απέφευγε τη συναναστροφή με γυναίκες και περνούσε τις ημέρες του στην προσευχή και στη νηστεία. Έψαλλε συχνά στον ναό και φρόντιζε με ζήλο για την ευπρέπεια και τη λειτουργική του τάξη. Κήρυττε το όνομα του Χριστού χωρίς φόβο, ακόμη και μπροστά στους ειδωλολάτρες της περιοχής του.

Όταν οι Γότθοι άρχοντες και δικαστές, παρακινημένοι από τους ειδωλολάτρες ιερείς, εξαπέλυσαν διωγμό εναντίον των χριστιανών, απαίτησαν από αυτούς να φάνε ειδωλόθυτα κρέατα. Πολλοί ειδωλολάτρες, για να σώσουν τους συγγενείς τους που είχαν δεχθεί τον Χριστό, σκέφτηκαν να τους προσφέρουν συνηθισμένο κρέας στη θέση του ειδωλόθυτου. Κάποιοι χριστιανοί δέχθηκαν αυτό το τέχνασμα και έτσι ξέφυγαν από τον κίνδυνο της εξωτερικής συμμόρφωσης.

Ο Άγιος Σάββας όμως αρνήθηκε με σταθερότητα και κήρυξε δημόσια ότι ο χριστιανός οφείλει να ομολογεί την πίστη χωρίς υποκρισία ή προσχήματα. Με τη στάση του εμπόδισε πολλούς να πέσουν στην παγίδα και να συμβιβαστούν με την ειδωλολατρία. Οι συγχωριανοί του τότε τον έδιωξαν από το χωριό, αλλά λίγο αργότερα τον παρακάλεσαν να επιστρέψει κοντά τους.

Όταν ο διωγμός εντάθηκε, οι ειδωλολάτρες του χωριού αποφάσισαν να ορκιστούν στον δικαστή ότι δεν υπάρχει κανένας χριστιανός ανάμεσά τους. Ο Άγιος Σάββας στάθηκε τότε δημόσια και φώναξε δυνατά να μην ορκιστεί κανείς για χάρη του, διότι ο ίδιος ομολογεί ανοιχτά πως είναι χριστιανός. Οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να ομολογήσουν στον δικαστή πως υπάρχει ένας μόνο χριστιανός στο χωριό.

Με εντολή του δικαστή ο Άγιος οδηγήθηκε ενώπιόν του, για να εξεταστεί δημόσια η περίπτωσή του. Ο άρχοντας ρώτησε τους παρευρισκόμενους αν ο άνθρωπος αυτός έχει κάποια περιουσία ή υπάρχοντα. Του απάντησαν ότι δεν κατέχει τίποτε άλλο εκτός από τα ρούχα που φορούσε εκείνη τη στιγμή.

Τότε ο δικαστής τον περιφρόνησε και έκρινε ότι ένας τόσο φτωχός άνθρωπος ούτε να βοηθήσει μπορεί ούτε να βλάψει κανέναν, και διέταξε να τον αφήσουν ελεύθερο. Ο διωγμός όμως συνεχίστηκε με μεγαλύτερη σφοδρότητα και νέες δυσκολίες ξέσπασαν στη γοτθική γη. Πλησίαζε η εορτή του Πάσχα και ο Άγιος Σάββας ήθελε να γιορτάσει την Ανάσταση μαζί με τον επίσκοπο Γουθίνο σε γειτονικό χωριό.

Στον δρόμο εμφανίστηκε ένας άνδρας με ψηλό ανάστημα και πρόσωπο λαμπερό, που τον προέτρεψε να γυρίσει πίσω στο δικό του χωριό. Ο Άγιος συνέχισε στην αρχή την πορεία του, αλλά ξαφνικά μια θύελλα και βαθύ χιόνι του έκλεισαν εντελώς τον δρόμο. Κατάλαβε τότε ότι ο Θεός τον επέστρεφε στον πρεσβύτερο Σαψάλα, που είχε γυρίσει από την ελληνική χώρα.

Δοξολόγησε τον Κύριο και έφτασε στο χωριό για το Πάσχα. Την τρίτη νύχτα του Πάσχα έπεσε ξαφνικά στο χωριό ο Αθαρίδης, γιος του άρχοντα Ρωτέστη, με μεγάλο πλήθος ειδωλολατρών στρατιωτών. Συνέλαβε τον πρεσβύτερο Σαψάλα κοιμώμενο και άρπαξε τον Άγιο Σάββα γυμνό από το κρεβάτι του, χωρίς να του επιτρέψει να ντυθεί.

Τον ιερέα τον ανέβασαν σε άμαξα, ενώ τον Σάββα τον έσερναν γυμνό πίσω από το κάρο μέσα από αγκαθερούς θάμνους. Τον χτυπούσαν αλύπητα με ραβδιά και μαστίγια σε όλη τη διαδρομή μέχρι την πόλη. Όταν ξημέρωσε, ο Άγιος δοξολόγησε δυνατά τον Κύριο και κάλεσε τους βασανιστές του να κοιτάξουν προσεκτικά το σώμα του.

Εκείνοι έμειναν κατάπληκτοι, καθώς δεν έβρισκαν ούτε ένα σημάδι από τα αγκάθια ή από τα χτυπήματα πάνω του. Τότε πήραν τους άξονες της άμαξας και έδεσαν τα χέρια και τα πόδια του τεντωμένα πάνω σε αυτούς. Τον βασάνισαν έτσι ολόκληρη την ημέρα μέχρι αργά μέσα στη νύχτα.

Όταν οι φρουροί αποκοιμήθηκαν, μια ευλαβική γυναίκα σηκώθηκε να ετοιμάσει φαγητό για το σπιτικό της. Είδε τον μάρτυρα δεμένο και έσπευσε να τον λύσει, ενώ εκείνος άρχισε αμέσως να την βοηθά πρόθυμα στις δουλειές της. Όταν ξημέρωσε, ο Αθαρίδης διέταξε να κρεμάσουν τον Άγιο Σάββα από το ανώφλι του σπιτιού με δεμένα χέρια.

Στη συνέχεια έστειλε υπηρέτες με ειδωλόθυτα κρέατα στον ιερέα και στον μάρτυρα και τους υποσχέθηκε ελευθερία, αν δέχονταν να φάνε. Ο πρεσβύτερος Σαψάλας απάντησε ότι θα προτιμούσε να τους σταυρώσει ο Αθαρίδης παρά να μολυνθούν με κρέας προσφερμένο στους δαίμονες. Ο Άγιος Σάββας ρώτησε τους απεσταλμένους ποιος ακριβώς έστειλε αυτό το φαγητό σε αυτούς.

Όταν του απάντησαν ότι το έστειλε ο κύριος τους Αθαρίδης, εκείνος δήλωσε ότι ένας μόνο Κύριος υπάρχει, ο Θεός των ουρανών. Πρόσθεσε ότι το μιαρό αυτό κρέας είναι ακάθαρτο όσο και ο Αθαρίδης που το αποστέλλει. Στα λόγια αυτά ένας από τους υπηρέτες οργίστηκε και τον χτύπησε με δύναμη στο στήθος με το δόρυ που κρατούσε.

Όλοι οι παρόντες νόμισαν πως ο μάρτυρας θα πεθάνει μέσα σε λίγες στιγμές. Όμως ο Σάββας δεν ένιωσε καμία απολύτως πληγή ούτε τον παραμικρό πόνο στο σώμα του. Είπε μάλιστα στον δράστη ότι ένιωσε το χτύπημα σαν να τον είχε ακουμπήσει κάποιος με μαλακό μαλλί.

Μαθαίνοντας τα γεγονότα, ο Αθαρίδης διέταξε αμέσως να θανατώσουν τον Άγιο Σάββα στα νερά του ποταμού. Άφησαν τον πρεσβύτερο Σαψάλα δεμένο και οδήγησαν τον μάρτυρα προς τον ποταμό που λεγόταν Μουσσόβα, για να τον πνίξουν εκεί. Στον δρόμο ο Άγιος ευχαριστούσε τον Θεό, γιατί τον αξίωσε να πάθει για το άγιο όνομά του.

Ρώτησε μάλιστα τους υπηρέτες γιατί δεν παραδίδεται και ο ιερέας μαζί του στον ίδιο θάνατο. Όταν του είπαν πως αυτό δεν τον αφορά, εκείνος δοξολόγησε τον Κύριο με γεμάτη χαρά καρδιά. Είπε πως ο Αθαρίδης παραδίδει τον εαυτό του σε αιώνια απώλεια, ενώ τον ίδιο τον στέλνει στην ατελείωτη ζωή.

Οι υπηρέτες σκέφτηκαν να τον αφήσουν ελεύθερο, αφού ο Αθαρίδης δεν θα μάθαινε ποτέ τίποτε. Όμως ο μάρτυρας τους πρόσταξε να εκτελέσουν την εντολή τους, διότι έβλεπε ήδη αγγέλους που έρχονταν με δόξα να παραλάβουν την ψυχή του. Έδεσαν τότε στον λαιμό του ένα μεγάλο ξύλο και τον έριξαν στο βάθος του ποταμού.

Έτσι παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο σε ηλικία τριάντα οκτώ ετών. Το μαρτύριό του συνέβη τη δωδέκατη Απριλίου, λίγες μέρες μετά τη λαμπρή εορτή της Αναστάσεως του Κυρίου. Οι δήμιοι έβγαλαν αργότερα το σώμα του από το νερό και το άφησαν άταφο στην όχθη του ποταμού.

Όμως ούτε θηρία ούτε όρνια το πείραξαν, καθώς ευλαβείς χριστιανοί το πήραν κρυφά και το φύλαξαν με προσοχή. Ένας από τους αρχηγούς των Σκυθών, ο Ιούνιος Σαράν, που πίστευε στον αληθινό Θεό, έστειλε αξιόπιστους άνδρες στη γοτθική γη. Παρέλαβε το τίμιο λείψανο και το μετέφερε με μεγάλη ευλάβεια στη χώρα των Ελλήνων προς αγιασμό.

Ύστερα από συμβουλή των πρεσβυτέρων το έστειλε στην Καππαδοκία, όπου το υποδέχθηκε με τιμή ο Μέγας Βασίλειος. Έτσι ο μάρτυρας έγινε δώρο πίσης και ευλογίας από τους Γότθους προς τους Καππαδόκες αδελφούς. Πολύ αργότερα, στις είκοσι Ιουνίου του χίλια εννιακόσια ενενήντα δύο, η Ρουμανική Ορθόδοξη Εκκλησία αγιοκατέταξε επίσημα τον Άγιο Σάββα του Μπουζάου.

Η πράξη αυτή ήταν η τρίτη αγιοκατάταξη στην ιστορία της τοπικής Ρουμανικής Εκκλησίας. Η μνήμη του τιμάται στη σλαβική παράδοση τη δέκατη πέμπτη Απριλίου και στην ελληνική την δέκατη όγδοη.