Neomartir Joani brenda Shën Sofisë

Një murg i ri u vesh si turk dhe hyri në Shën Sofje, e cila ishte bërë xhami, për të rrëfyer publikisht Krishtin. Para syve të muslimanëve ai bëri kryqin dhe filloi të pëshpëriste lutjet e krishtera me guxim të dukshëm. Joanii lindi në Bullgari në vitin 1775, në vite të vështira për ortodoksinë dhe të krishterët e nënshtruar. Ai ishte i pashëm nga pamja dhe kishte marrë një arsim të mirë, gjë e rrallë për një fëmijë të një familjeje të krishterë në atë kohë. Kur ishte ende i ri, ai u gjend në mesin e sahabëve muslimanë, të cilët përpiqeshin ta fitonin me lajka dhe marifete. Ndjekësit fanatikë të Muhamedit besonin se do të fitonin parajsën e përjetshme nëse do t'i bindnin të krishterët të mohonin Zotin. Në këtë klimë u tërhoq edhe Joani i vogël, duke iu dorëzuar presioneve dhe duke mohuar besimin e etërve të tij. Për një kohë ai ndoqi Islamin, duke mos e kuptuar thellësinë e rënies që e priste. Por ndërgjegjja nuk e la të qetë as për asnjë çast. Kujtimi i besimit të fëmijërisë dhe lutjet e nënës e përndiqnin përditë në fenë e huaj. Kur ai arriti rreth gjashtëmbëdhjetë vjeç, e vërteta u zgjua brenda tij dhe ai u pushtua nga pikëllimi i thellë për mohimin e Krishtit. Lotët e pendimit e bënë atë të braktiste gjithçka dhe të kërkonte strehim në malin Athos. Ai mbërriti në Lavrën e Madhe të Agios Athanasi dhe ra në këmbët e një plaku, duke kërkuar që të ishte vartës i tij. Ky plak ishte i gjymtuar në njërën dorë, por zotëronte fuqi të madhe shpirtërore dhe aftësi dalluese. Nën drejtimin e tij, i riu u zhyt në një jetë të rreptë të vetmuar, me agjërime, vigjilje dhe lutje të pandërprerë. Ai jetoi kështu për tre vjet të tërë, duke luftuar për të larë rënien e tij të vjetër në çdo mënyrë. Por ndërgjegjja e tij ende e kontrollonte për mohimin publik që kishte bërë në ditët e tij të reja. Ai ndjeu se vetëm një rrëfim i hapur mund të fshinte peshën e braktisjes së tij. Kështu ai mendoi të udhëtonte për në Kostandinopojë dhe të rrëfente publikisht Krishtin, madje të derdhte gjakun e tij. Ai ia zbuloi arsyetimin e tij plakut dhe kërkoi me përulësi dëshirën dhe bekimin e tij. Ai, pasi testoi tërësisht preferencën e tij, më në fund i dha leje për të filluar. Murgu i ri vishej me veshje turke, gjë që ishte rreptësisht e ndaluar për të krishterët në atë kohë. Ai mbërriti në Kostandinopojë dhe shkoi drejt e në tempullin e famshëm të Shën Sofisë, i cili tani shërbente si xhamia e pushtuesve. Para syve të habitur të muslimanëve ai u kryqëzua dhe e adhuroi vendin siç i ka hije një të krishteri të vërtetë. Pastaj ai ngriti zërin dhe deklaroi qartë se kishte lindur i krishterë dhe kishte rënë në gabimin e mohimit. Tani, tha ai me sfidë, ai heq dorë nga feja e Muhamedit dhe kthehet me gjithë shpirt te Zoti Jisu. Turqit në fillim mbetën të shtangur, por shpejt shpërthyen në tërbim të egër kur dëgjuan fjalët e tij të guximshme. Ata u vërsulën mbi të, e kapën dhe filluan ta torturojnë në mënyra të ndryshme mizore. Ata i bërtisnin që ta mohonte përsëri Krishtin dhe të kthehej në Islam ose do ta vrisnin aty për aty. Por ai, me guxim të rrallë shpirtëror, rrëfeu me vendosmëri devotshmërinë dhe besimin origjinal të të parëve të tij. Asnjë kërcënim dhe asnjë torturë nuk ishte në gjendje të lëkundej vendimin që ai kishte marrë me kaq lutje. Pyetjeve të ngutshme të xhelatëve, Shën Joani iu përgjigj me fjalë të thjeshta, por plot dritë e siguri qiellore. Ai tha qartë se pa Krishtin nuk ka shpëtim për asnjë njeri në tokë. Agareni i tërbuar, duke parë se besimi i tij ishte i palëkundur, vendosi ta vriste menjëherë. E tërhoqën zvarrë në oborrin e tempullit të Perëndisë Sofia, në atë vend të shenjtë të dëshmive të mëdha. Atje atij iu pre koka brutalisht, ndërsa murgu i ri ia dorëzoi në paqe shpirtin Krishtit. Ai ishte vetëm nëntëmbëdhjetë vjeç dhe mori kurorën e martirizimit në vitin njëmijë e shtatëqind e tetëdhjetë e katër. Gjaku i tij ujiti tokën e qytetit dhe u bë fara e jetës për vëllezërit e tij të robëruar. Kisha e klasifikoi atë në korin e martirëve të rinj dhe nderon kujtimin e tij më 5 mars të çdo viti. Kështu i riu bullgar, i cili dikur ishte tërhequr si një fëmijë, në fund qëndronte një gjigant i vërtetë besimi. Me vdekjen e tij ai rrëfeu publikisht atë që dikur e kishte mohuar dhe fitoi qortim të përjetshëm përpara Zotit.