Ο Όσιος Πρόχορος ο Λεμπεντιώτης της Λαύρας του Κιέβου

Αντί για ψωμί, ο Όσιος Πρόχορος έτρωγε ένα πικρό άγριο χόρτο που μάζευε ο ίδιος στα βουνά γύρω από τη Λαύρα. Όταν έπεσε φοβερή έλλειψη αλατιού στο Κίεβο, εκείνος μοίραζε στάχτη από τα κελιά, και η στάχτη γινόταν αλάτι μέσα στα χέρια των ανθρώπων. Καταγόταν από το Σμολένσκ της Ρωσίας και έζησε τον δωδέκατο αιώνα στη μονή των Σπηλαίων του Κιέβου.

Τον έκειρε μοναχό ο ηγούμενος Ιωάννης, ο οποίος αναγνώρισε αμέσως τον ένθεο ζήλο του νέου αδελφού. Από την πρώτη στιγμή ο Πρόχορος αγωνιζόταν με αυστηρότητα και ακρίβεια στις αρχές της μοναχικής πολιτείας. Το χαρακτηριστικό του γνώρισμα ήταν η σκληρή νηστεία και η πλήρης απάρνηση κάθε ανθρώπινης άνεσης.

Ποτέ δεν γεύτηκε άλλη τροφή πέρα από νερό και ψωμί φτιαγμένο από ένα πικρό χορτάρι. Το φυτό αυτό λέγεται στα ρωσικά λέμπεντα, και από αυτό πήρε και ο όσιος το προσωνύμιο Λεμπεντιώτης. Κάθε καλοκαίρι μάζευε αρκετή ποσότητα ώστε να του φτάσει για ολόκληρο τον χρόνο.

Ο Θεός, βλέποντας την υπομονή και την αγάπη του, μετέβαλε την πίκρα του χόρτου σε γλυκύτητα μέλιτος. Τα χρόνια που ζούσε ο όσιος ήταν δύσκολα για τη ρωσική γη και τον δοκιμασμένο λαό της. Οι συνεχείς πόλεμοι και οι εμφύλιες ταραχές έφεραν φοβερή πείνα, ώστε ο θάνατος απειλούσε ολόκληρο τον πληθυσμό του Κιέβου.

Εκείνη ακριβώς τη χρονιά ο Θεός ευλόγησε ασυνήθιστα τη βλάστηση του πικρού αυτού χόρτου σε όλα τα γύρω βουνά. Ο όσιος, ακούραστος και γεμάτος συμπόνια, μάζευε όλη μέρα το χορτάρι και ετοίμαζε ψωμιά για τους πεινασμένους αδελφούς. Τα μοίραζε δωρεάν σε όσους έρχονταν στο μοναστήρι, χωρίς να ζητά ποτέ τίποτε σε αντάλλαγμα.

Όποιος έπαιρνε ψωμί από τα χέρια του με την ευλογία του, ένιωθε γεύση γλυκιά σαν να ήταν ζυμωμένο με μέλι. Μερικοί θέλησαν να μιμηθούν τον όσιο και προσπάθησαν να φτιάξουν μόνοι τους τέτοιο ψωμί. Δεν μπόρεσαν όμως ποτέ να το φάνε, γιατί έμενε στο στόμα τους ανυπόφορα πικρό.

Ένας μάλιστα αδελφός πήρε κρυφά ένα ψωμί χωρίς ευλογία και το είδε να μαυρίζει σαν χώμα. Έτρεξε τότε στον ηγούμενο Ιωάννη και ομολόγησε με ντροπή το παράπτωμά του. Έτσι αποκαλύφθηκε σε όλους η μεγάλη χάρη που ενεργούσε μέσα από τον ταπεινό ασκητή.

Στα ίδια χρόνια ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στον ηγεμόνα Μιχαήλ Σβιατοπόλκ και στους πρίγκιπες του Βλαντιμίρ και του Περεμίσλσκ. Τα τρόφιμα έφταναν με μεγάλη δυσκολία στο Κίεβο, ενώ σύντομα έπαψε να υπάρχει εντελώς και το αλάτι. Ο λαός υπέφερε φοβερά, γιατί χωρίς αλάτι δεν μπορούσε ούτε να διατηρήσει ούτε να γευτεί τις λίγες τροφές που είχε.

Τότε ο όσιος μάζεψε από όλα τα κελιά των αδελφών τη στάχτη της εστίας και άρχισε θερμή προσευχή στον Κύριο. Η στάχτη μεταβλήθηκε σε καθαρό αλάτι μέσα στα χέρια του και άρχισε να μοιράζεται άφθονη σε όσους είχαν ανάγκη. Όσο περισσότερο έδινε, τόσο πιο πολύ πλήθαινε μέσα στο κελί του.

Η αγορά της πόλης έμεινε άδεια, ενώ το μοναστήρι γέμιζε ανθρώπους που έρχονταν με ευγνωμοσύνη για το θαυμαστό αλάτι. Όσοι όμως πουλούσαν αλάτι έχασαν τα κέρδη τους και γέμισαν θυμό εναντίον του οσίου. Πήγαν λοιπόν στον ηγεμόνα Σβιατοπόλκ και τον κατηγόρησαν, λέγοντας πως ο μοναχός τους αφαίρεσε κάθε εμπορική δουλειά και κέρδος.

Εκείνος, παρασυρμένος από φιλαργυρία, αποφάσισε να αρπάξει όλο το αλάτι από το κελί του οσίου. Χωρίς να ζητήσει την άδεια του γέροντα, ο ηγεμόνας έστειλε στρατιώτες και μετέφερε όλη τη στάχτη στην αυλή του παλατιού. Μόλις άπλωσαν τους σάκους μπροστά στα μάτια του, όλοι είδαν πως είχαν στα χέρια τους κοινή στάχτη και τίποτε άλλο.

Δοκίμασαν λίγη και βεβαιώθηκαν πως πραγματικά ήταν σκόνη χωρίς καμία γεύση αλατιού. Ο Σβιατοπόλκ ταράχτηκε και διέταξε να φυλάξουν τη στάχτη για τρεις ημέρες, ελπίζοντας πως κάτι θα άλλαζε. Στο μεταξύ πολύς κόσμος ερχόταν στον όσιο για να πάρει αλάτι και έφευγε με άδεια χέρια, καταριέμενος τον άρπαγα ηγεμόνα.

Ο μακάριος Πρόχορος όμως τους είπε με γαλήνη να περιμένουν την κατάλληλη στιγμή. «Όταν ο ηγεμόνας πετάξει τη στάχτη έξω, μαζέψτε την και χρησιμοποιήστε την ως αλάτι», τους έλεγε με σιγουριά. Πραγματικά, μετά από τρεις μέρες ο Σβιατοπόλκ διέταξε να ρίξουν τη στάχτη στους δρόμους.

Μόλις όμως οι άνθρωποι έσκυψαν να την μαζέψουν, εκείνη μεταβλήθηκε ξανά σε καθαρό και γνήσιο αλάτι. Όλη η πόλη έμαθε για το θαύμα και ο ηγεμόνας κυριεύτηκε από φόβο και ντροπή για την πράξη του. Συντετριμμένος ο Σβιατοπόλκ πήγε στη μονή των Σπηλαίων, συμφιλιώθηκε με τον ηγούμενο Ιωάννη και έπεσε ταπεινά μπροστά στον όσιο, ζητώντας συγχώρηση.

Από εκείνη την ώρα έδειξε μεγάλη ευλάβεια και υιική αγάπη προς τον άγιο ασκητή. Του υποσχέθηκε πως δεν θα ξαναπροξενούσε αδικία σε κανέναν άνθρωπο, και έδωσε μάλιστα έναν λόγο ξεχωριστό. Αν ο όσιος έφευγε πρώτος από τη ζωή, εκείνος ο ίδιος θα τον σήκωνε στους ώμους του και θα τον τοποθετούσε με τα χέρια του στον τάφο.

Έτσι θα έπαιρνε από τον Κύριο την άφεση για όσα είχε αμαρτήσει εναντίον του. Πέρασαν αρκετά χρόνια ακόμη, και ο όσιος συνέχιζε την αυστηρή και θεοφιλή του πολιτεία μέσα στη μονή. Όταν ένιωσε πως πλησιάζει η ώρα της κοιμήσεώς του, έστειλε μήνυμα στον ηγεμόνα, που βρισκόταν σε εκστρατεία κατά των Πολόφτσων.

Εκείνος άφησε αμέσως τον στρατό και έσπευσε στο κελί του γέροντα. Ο όσιος τον δίδαξε με αγάπη για την ελεημοσύνη, την αιώνια ζωή και την μέλλουσα κρίση. Στη συνέχεια του έδωσε την ευλογία του, παρέδωσε το πνεύμα του στα χέρια του Θεού, και αναπαύθηκε ειρηνικά κατά το έτος χίλια εκατόν επτά μετά Χριστόν.