Το Θαύμα του Μεγάλου Βασιλείου στη Νίκαια

Ένας ολόκληρος καθεδρικός ναός σφραγίστηκε με κλειδαριές και φρουρούς, και περίμενε ποιανού η προσευχή θα τον άνοιγε. Οι Αρειανοί προσευχήθηκαν τρεις μέρες και τρεις νύχτες χωρίς αποτέλεσμα, ενώ ο Μέγας Βασίλειος χρειάστηκε μία μόνο νύχτα. Το γεγονός αυτό συνέβη στη Νίκαια της Βιθυνίας, σε χρόνια ταραγμένα από την αίρεση του Αρείου και τη βασιλική εύνοια προς αυτήν.

Ο αυτοκράτορας Ουάλης, κατά την επίσκεψή του στη Νίκαια, υπέκυψε στις πιέσεις επιφανών Αρειανών και αφαίρεσε με τη βία τον καθεδρικό ναό από τους Ορθοδόξους. Έδωσε τον ναό στους αιρετικούς, αφήνοντας το ποίμνιο σε βαθιά θλίψη και πνευματική ορφάνια. Οι πιστοί έκλαιγαν για τη συμφορά που τους βρήκε, χωρίς να ξέρουν πού να στραφούν για βοήθεια.

Όταν έφτασε στην πόλη ο Μέγας Βασίλειος, οι Ορθόδοξοι έτρεξαν κοντά του και του διηγήθηκαν με δάκρυα την αδικία. Ο άγιος αναχώρησε αμέσως για την Κωνσταντινούπολη, αποφασισμένος να σταθεί ενώπιον του αυτοκράτορα. Με παρρησία και δίχως φόβο τον ήλεγξε για την άδικη πράξη του εναντίον της Ορθοδόξου Εκκλησίας του Χριστού.

Ο Ουάλης έγινε έξω φρενών από τα λόγια του αγίου, καταλάβαινε όμως μέσα του ότι είχε σφάλει βαριά. Η συνείδησή του μαρτυρούσε πως ήταν άδικο να παραδώσει τον ναό των Ορθοδόξων στους αιρετικούς Αρειανούς. Παρά τον θυμό του, υποχώρησε και είπε στον Βασίλειο να επιστρέψει στη Νίκαια ως κριτής της υποθέσεως.

Του τόνισε όμως αυστηρά να μην δείξει καμία εύνοια προς την παράταξή του, αλλά να κρίνει με δικαιοσύνη. Ο άγιος γύρισε στη Νίκαια κρατώντας αυτοκρατορικό διάταγμα και κάλεσε τους Αρειανούς σε κοινή σύναξη μαζί με τους Ορθοδόξους. Τους ανακοίνωσε πως ο αυτοκράτορας του εμπιστεύθηκε την εξουσία να αποφασίσει σε ποιους ανήκει δικαιωματικά ο μεγάλος ναός.

Εκείνοι δέχθηκαν, ζητώντας του όμως να δικάσει όπως θα δίκαζε ο ίδιος ο Ουάλης, αν παρευρισκόταν εκεί. Ο Βασίλειος πρότεινε τότε μια λύση που μόνο η πίστη μπορούσε να επιβεβαιώσει, αφήνοντας την κρίση στον ίδιο τον Θεό. Η σοφία του ξεπερνούσε κάθε ανθρώπινη δικαστική απόφαση, και άνοιγε δρόμο για ένα φανερό σημείο από τον ουρανό.

Ο άγιος διέταξε τους Αρειανούς και τους Ορθοδόξους να κλείσουν τις πύλες του ναού και να βάλουν τις σφραγίδες τους. Όρισε ακόμη φρουρούς για να φυλάγουν την εκκλησία και να βεβαιώνουν την απόλυτη ασφάλεια του χώρου. Έπειτα είπε στους Αρειανούς να προσευχηθούν τρεις ημέρες και τρεις νύχτες και να επιστρέψουν για να δουν το αποτέλεσμα.

Αν οι πύλες άνοιγαν από την προσευχή τους, ο ναός θα παρέμενε στην κατοχή τους χωρίς καμία αμφισβήτηση. Αν όμως οι πύλες έμεναν κλειστές, τότε οι Ορθόδοξοι θα προσεύχονταν μία μόνο νύχτα, ζητώντας το ίδιο σημείο από τον Κύριο. Αν άνοιγαν για χάρη των Ορθοδόξων, ο μεγάλος ναός θα επέστρεφε δικαιωματικά σε αυτούς, διαφορετικά θα ανήκε στους Αρειανούς.

Οι αιρετικοί δέχθηκαν με προθυμία την πρόταση, νομίζοντας πως ο άγιος τους έδινε άνετο πλεονέκτημα. Οι Ορθόδοξοι όμως ταράχθηκαν και υποψιάστηκαν ότι ο Βασίλειος ευνοούσε τους αιρετικούς από φόβο προς τον αυτοκράτορα. Παρά τις ανησυχίες, η εκκλησία σφραγίστηκε κανονικά και τοποθετήθηκαν οι φρουροί στις θέσεις τους, περιμένοντας το ξημέρωμα της τέταρτης ημέρας.

Πέρασαν τρεις ολόκληρες ημέρες και τρεις νύχτες χωρίς οι προσευχές των Αρειανών να φέρουν το παραμικρό αποτέλεσμα. Συνέχισαν να ικετεύουν μέχρι το μεσημέρι της τέταρτης ημέρας, ελπίζοντας ακόμη σε κάποιο σημείο. Όταν όμως οι πύλες παρέμειναν ερμητικά κλειστές, έσκυψαν τα κεφάλια τους από ντροπή και αποχώρησαν ηττημένοι.

Τότε ο Μέγας Βασίλειος οδήγησε όλο τον ορθόδοξο λαό στον ναό του αγίου Διομήδους, που βρισκόταν έξω από τα τείχη της πόλεως. Εκεί τέλεσε ολονύκτια αγρυπνία, κρατώντας τους πιστούς σε αδιάλειπτη προσευχή και μυστική κοινωνία με τον Θεό. Το πρωί ξεκίνησε λιτανεία προς τον καθεδρικό ναό, με τον λαό να ψάλλει με κατάνυξη τον ύμνο «Άγιος ο Θεός».

Φτάνοντας μπροστά στις σφραγισμένες πύλες, ο ιεράρχης σταμάτησε και πρόσταξε τους πιστούς να υψώσουν τα χέρια τους προς τον ουρανό. Όλοι μαζί έκραξαν με μία φωνή το «Κύριε ελέησον», και έπειτα παραδόθηκαν σε σιωπηλή και θερμή προσευχή. Ο άγιος έκανε τότε τρεις φορές το σημείο του σταυρού πάνω από τις κλειστές πύλες του ναού.

Με δυνατή φωνή ο ιεράρχης αναφώνησε «Ευλογητός ο Θεός των Χριστιανών, πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων». Αμέσως έγινε σεισμός που έσπασε τις κλειδαριές, έριξε στο έδαφος τους σύρτες και διέλυσε όλες τις σφραγίδες. Οι μεγάλες πύλες άνοιξαν διάπλατες μπροστά στα μάτια του πλήθους, φανερώνοντας το θαύμα σε όσους παρευρίσκονταν εκεί.

Ο Μέγας Βασίλειος μπήκε στον ναό μαζί με όλους τους Ορθοδόξους, δοξάζοντας τον Θεό που έδειξε την αλήθεια. Τέλεσε εκεί τη θεία λειτουργία με βαθιά συγκίνηση και απέλυσε τους πιστούς γεμάτους χαρά και πνευματική παρηγοριά. Πολλοί Αρειανοί που είχαν έρθει για να δουν την έκβαση της δοκιμασίας, αρνήθηκαν την αίρεσή τους και έγιναν Ορθόδοξοι.

Όσο για τον Ουάλη, έμεινε κατάπληκτος όταν άκουσε το μεγάλο αυτό σημείο, χωρίς όμως να μεταστραφεί στην ορθή πίστη. Αργότερα τραυματίστηκε σε μάχη και κρύφτηκε σε έναν αχυρώνα, για να γλιτώσει από τους εχθρούς που τον κυνηγούσαν. Εκείνοι περικύκλωσαν το οίκημα και του έβαλαν φωτιά, και ο σκληρός τύραννος χάθηκε μέσα στις φλόγες αυτής της φωτιάς.