Ο Όσιος Μαρτινιανός της Λευκής Λίμνης

Μόλις δεκατριών χρόνων, ο μικρός Μιχαήλ έφυγε κρυφά από το πατρικό του και αναζήτησε τον μεγάλο ασκητή Κύριλλο στις παγωμένες όχθες της Λευκής Λίμνης. Εκεί έμελλε να γίνει αντιγραφέας ιερών βιβλίων, ηγούμενος μοναστηριών και στήριγμα του ίδιου του Μεγάλου Πρίγκιπα της Μόσχας στα δύσκολα χρόνια του εμφυλίου σπαραγμού. Γεννήθηκε στο χωριό Μπερέζνικο, κοντά στη μονή του Κυρίλλου, στα χρόνια χίλια τριακόσια εβδομήντα μετά Χριστόν, και μεγάλωσε με την ευλάβεια που του χάρισαν οι ευσεβείς γονείς του.

Η φήμη του μεγάλου ασκητή είχε φτάσει ως το χωριό του και άναψε στην ψυχή του παιδιού τον πόθο της μοναχικής ζωής. Έτσι, χωρίς να ζητήσει την άδεια κανενός, πήρε τους δρόμους και έφτασε στη μονή, παρακαλώντας τον γέροντα να τον δεχθεί κοντά του. Ο Όσιος Κύριλλος είδε τη φλόγα στα μάτια του νεαρού και τον κράτησε ως πνευματικό του τέκνο.

Από εκείνη τη στιγμή ο Μιχαήλ παρέδωσε ολόκληρη τη ζωή του στον γέροντά του, με αγάπη, σιωπή και απόλυτη υπακοή σε κάθε εντολή. Στο μοναστήρι ο νεαρός υποτακτικός έμαθε γράμματα, ανάγνωση και γραφή, και έδειξε τέτοια επιμέλεια ώστε ο γέροντάς του τον ευλόγησε να ασχοληθεί με την αντιγραφή των ιερών βιβλίων. Με υπομονή και προσευχή έσκυβε ώρες πάνω στα χειρόγραφα, χαρίζοντας στους αδελφούς πολύτιμα κείμενα που τρέφουν την πνευματική ζωή.

Η αγάπη του για τη μάθηση συμβάδιζε πάντοτε με την ταπείνωση και την πραότητα που αποκτούσε δίπλα στον δάσκαλό του. Όταν ωρίμασε πνευματικά, χειροτονήθηκε διάκονος και ύστερα από καιρό αξιώθηκε και της ιερωσύνης, υπηρετώντας τα μυστήρια με βαθιά κατάνυξη. Έζησε δίπλα στον Όσιο Κύριλλο πολλά χρόνια, μέχρι που εκείνος κοιμήθηκε εν Κυρίω το έτος χίλια τετρακόσια είκοσι επτά μετά Χριστόν.

Ο χωρισμός από τον αγαπημένο του γέροντα τον πόνεσε βαθιά, και ζήτησε μεγαλύτερη ησυχία για να θρηνήσει και να προσευχηθεί ελεύθερα. Αποσύρθηκε λοιπόν σε ένα ερημικό νησί της λίμνης Βόζα, ψάχνοντας τη γλυκύτητα της μοναξιάς και την αδιάλειπτη κοινωνία με τον Θεό μέσα στη σιωπή της φύσης. Η φήμη της αρετής του δεν άργησε να ξεπεράσει τα νερά της λίμνης, και σιγά σιγά άρχισαν να συγκεντρώνονται γύρω του μοναχοί που ζητούσαν πνευματική καθοδήγηση.

Ο Όσιος τους δέχθηκε με αγάπη και έχτισε μαζί τους ναό αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος, ενώ συνέταξε και κανόνα ζωής για όλη τη νέα αδελφότητα. Έτσι το ερημικό νησί μεταμορφώθηκε σε τόπο προσευχής και κοινοβιακής αγάπης, με τον Μαρτινιανό να καθοδηγεί τους αδελφούς με σύνεση και διάκριση. Αργότερα οι μοναχοί της μονής του Οσίου Θεράποντος, μένοντας χωρίς ηγούμενο, στράφηκαν με επίμονες παρακλήσεις προς τον Όσιο για να αναλάβει εκείνος την πνευματική τους πατρότητα.

Στην αρχή αρνήθηκε, καθώς αγαπούσε την ησυχία του νησιού, όμως η επιμονή των αδελφών και η αγάπη του προς αυτούς τον έκαμψαν τελικά. Ανέλαβε λοιπόν την ηγουμενία και έφερε τη μονή σε εξαιρετική πνευματική και υλική κατάσταση. Με σοφία οργάνωσε τη ζωή της αδελφότητας και την έκανε φάρο μοναχικής αρετής για όλη την ευρύτερη περιοχή.

Σε εκείνα τα ταραγμένα χρόνια, ο Μέγας Πρίγκιπας Βασίλειος βρέθηκε σε μεγάλη δοκιμασία, καθώς ο πρώτος του εξάδελφος Δημήτριος Σεμιάκα επιχειρούσε παράνομα να αρπάξει τον θρόνο της Μόσχας. Ο Όσιος Μαρτινιανός στάθηκε δίπλα στον δοκιμαζόμενο ηγεμόνα με πνευματική στήριξη, λόγο αληθείας και θαρραλέα υπεράσπιση της δικαιοσύνης. Δεν φοβήθηκε ποτέ τους ισχυρούς, αλλά μιλούσε πάντοτε με παρρησία υπέρ της αλήθειας και των αδικημένων, όπως ταιριάζει σε άνθρωπο του Θεού.

Όταν ο Μέγας Πρίγκιπας επανέκτησε τον θρόνο του, ζήτησε με θερμές παρακλήσεις από τον Όσιο να αναλάβει την ηγουμενία της περίφημης μονής του Αγίου Σεργίου του Ραντόνεζ. Ο Μαρτινιανός υπάκουσε για την αγάπη του Θεού και ποίμανε τη μονή με την ίδια φιλοστοργία και αυστηρότητα προς τον εαυτό του. Έμεινε όμως πάντοτε με την καρδιά στραμμένη προς τους αγαπημένους αδελφούς της μονής του Οσίου Θεράποντος, όπου είχε γνωρίσει τη γλυκύτητα της κοινοβιακής ζωής.

Έτσι, μόλις ήρθε η κατάλληλη στιγμή, ζήτησε να επιστρέψει στη μετάνοιά του και στους πνευματικούς του πατέρες. Το έτος χίλια τετρακόσια πενήντα πέντε μετά Χριστόν, ο Όσιος γύρισε πίσω στη μονή του Οσίου Θεράποντος, για να περάσει τα τελευταία χρόνια της επίγειας ζωής του ανάμεσα στους αγαπημένους αδελφούς. Τα γηρατειά και οι αδιάκοποι ασκητικοί κόποι είχαν εξαντλήσει το σώμα του, και μια βαριά αρρώστια του στέρησε τη δύναμη να περπατά.

Παρά τον σωματικό πόνο, η ψυχή του φλεγόταν από τον πόθο να βρίσκεται στις ιερές ακολουθίες μαζί με τους μοναχούς του. Οι αδελφοί, με δάκρυα αγάπης και βαθιάς ευλάβειας, τον σήκωναν στα χέρια τους και τον μετέφεραν στον ναό, ώστε να συμμετέχει στη θεία λατρεία. Εκείνος προσευχόταν αδιάκοπα και ευλογούσε τα πνευματικά του παιδιά, μεταδίδοντας ως την τελευταία στιγμή τη γαλήνη της αγίας ζωής του.

Κοιμήθηκε εν Κυρίω σε ηλικία ογδόντα πέντε ετών, αφήνοντας πίσω του παρακαταθήκη αρετής, υπακοής και πνευματικής πατρότητας. Τα τίμια λείψανά του ανακαλύφθηκαν αδιάφθορα το έτος χίλια πεντακόσια δεκατέσσερα μετά Χριστόν, και η εύρεσή τους εορτάζεται κάθε χρόνο στις εφτά Οκτωβρίου με μεγάλη ευλάβεια.