Ο Όσιος Συμεών Μητροπολίτης Σμολένσκ

Από τα παγωμένα εδάφη της Σιβηρίας, ένας νεαρός βλαστός της εμπορικής οικογένειας Μολιούκοφ άφησε τον κόσμο και βρέθηκε αρχιεπίσκοπος σε μια περιοχή που για τριάντα χρόνια στέναζε κάτω από την πολωνική κατοχή. Στο Σμολένσκ, όπου από το χίλια εξακόσια τριάντα εννέα είχαν αρπαχθεί βίαια οι ορθόδοξοι ναοί από τους Καθολικούς και τους Ουνίτες, εκείνος μόχθησε εικοσιτρία ολόκληρα χρόνια για να αναστήσει την πίστη. Ο μέλλων ιεράρχης γεννήθηκε στην πόλη Τομπόλσκ της Σιβηρίας και προερχόταν από οικογένεια εμπόρων με βαθιά ευλάβεια προς την Εκκλησία.

Η αγάπη του για τον μοναχικό βίο τον οδήγησε πολύ νωρίς στη Μονή των Αγίων Βόριδος και Γκλεμπ, που βρισκόταν στην πόλη Ροστώβ. Εκεί έλαβε το αγγελικό σχήμα και παρέμεινε για αρκετό καιρό, ασκούμενος με ζήλο στις μοναχικές αρετές και στην προσευχή. Οι ξεχωριστές πνευματικές του ικανότητες δεν άργησαν να γίνουν αντιληπτές από τους πατέρες και τους ανωτέρους του.

Έτσι, το έτος χίλια εξακόσια εβδομήντα δύο εξελέγη αρχιμανδρίτης της Μονής των Σπηλαίων στο Νίζνι Νόβγκοροντ. Η ευλάβειά του και η δραστηριότητά του για την ανόρθωση της μονής τράβηξαν την προσοχή της εκκλησιαστικής ιεραρχίας της εποχής. Δύο χρόνια αργότερα μετατέθηκε στη Μόσχα και ανέλαβε ηγούμενος της σπουδαίας Μονής του Αντρόνικοφ, όπου σύντομα κέρδισε την ιδιαίτερη εύνοια του τσάρου Αλεξίου και ολόκληρης της βασιλικής οικογένειας.

Στις εννέα Απριλίου του έτους χίλια εξακόσια εβδομήντα έξι χειροτονήθηκε αρχιεπίσκοπος Σμολένσκ μέσα στον περίφημο Καθεδρικό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου της Μόσχας. Η περιοχή του Σμολένσκ είχε ζήσει από το χίλια εξακόσια δώδεκα έως το χίλια εξακόσια σαράντα δύο κάτω από τη σκληρή πολωνική κυριαρχία, με βαρύτατες συνέπειες για τους ορθόδοξους πιστούς. Οι Καθολικοί και οι Ουνίτες είχαν αρπάξει βίαια τους ορθόδοξους ναούς για δική τους χρήση, ώστε σε ολόκληρο το Σμολένσκ και στο Ντορογκομπούζ δεν τελούνταν λειτουργίες.

Μετά την απελευθέρωση της πόλης από τον τσάρο Αλέξιο, το καθολικό πνεύμα και τα πολωνικά ήθη δεν υποχώρησαν εύκολα από τη ζωή του λαού. Χρειαζόταν μεγάλος κόπος και σταθερή ποιμαντική προσπάθεια, για να αναστηλωθεί η Ορθοδοξία, που είχε καταπατηθεί από αιρέσεις και όπλα. Ο Άγιος Συμεών αφιέρωσε εικοσιτρία ολόκληρα χρόνια στην επισκοπική του έδρα, παλεύοντας με υπομονή και αγάπη για την αναγέννηση του ποιμνίου του.

Σε μια ειδική αναφορά προς τον τσάρο, ο αρχιεπίσκοπος τόνισε πως ήταν αναγκαίο να αποκτήσει το Σμολένσκ έναν καθεδρικό ναό αντάξιο του μεγαλείου της Ορθοδοξίας. Το έτος χίλια εξακόσια εβδομήντα έξι εστάλη από τη Μόσχα το αρχιτεκτονικό σχέδιο, ενώ ο τσάρος δώρισε δύο χιλιάδες ρούβλια και όλα τα απαραίτητα υλικά για το έργο. Στις δύο Αυγούστου του έτους χίλια εξακόσια εβδομήντα επτά τέθηκε ο θεμέλιος λίθος του Καθεδρικού Ναού της Κοιμήσεως, αν και ο Άγιος δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει το μεγαλεπήβολο αυτό εγχείρημα.

Τα εγκαίνια του ναού τελέστηκαν πολύ αργότερα, στο έτος χίλια επτακόσια εβδομήντα δύο. Με την ευλογία του αρχιποιμένος ανεγέρθηκαν επίσης ναοί σε άλλες πόλεις της επισκοπικής περιφέρειας. Έτσι οικοδομήθηκε ο Καθεδρικός Ναός της Αγίας Τριάδος στη Βιάζμα και άρχισε η ανέγερση του ναού της Κοιμήσεως στην πόλη Κράσνι.

Το έτος χίλια εξακόσια ογδόντα ένα ο Άγιος συμμετείχε στην ταφή του πατριάρχη Νίκωνος και έλαβε από τον τσάρο πολύτιμη μίτρα από το πατριαρχικό σκευοφυλάκιο. Λίγο αργότερα συμμετείχε ενεργά στις εργασίες της τοπικής Συνόδου με σημαντικές αποφάσεις για την Εκκλησία. Στη Σύνοδο εκείνη αποφασίστηκε η ίδρυση μητροπόλεως στο Σμολένσκ και βοηθητικής επισκοπής στη Βιάζμα και το Μπριάνσκ, ένα γεγονός μεγάλης σημασίας για όλη την περιοχή.

Μετά τον θάνατο όμως του τσάρου Αλεξίου, που υπήρξε προστάτης και υποστηρικτής του, ο Άγιος έπεσε θύμα δολοπλοκιών και αφαιρέθηκε το λευκό του καλυμμαύκι. Εξορίστηκε σε μετάνοια στη Μονή της Αγίας Τριάδος του Αγίου Σεργίου, όπου παρέμεινε δύο ολόκληρα χρόνια με υπομονή και ταπείνωση. Στο μεταξύ, το σχίσμα μέσα στην επισκοπή του Σμολένσκ έγινε ακόμη πιο έντονο και η έλλειψη του ποιμένος γινόταν αισθητή.

Επιστρέφοντας από τη μακρά εξορία, ο αρχιεπίσκοπος συνέχισε με τον ίδιο ζήλο το πολυσχιδές έργο του για την ανόρθωση της επισκοπικής περιφέρειας. Συναντήθηκε αρκετές φορές με τον τσάρο Πέτρο τον Πρώτο στο Σμολένσκ, αν και η ιστορία σιωπά για τα αποτελέσματα των συναντήσεων αυτών. Το έτος χίλια εξακόσια ενενήντα πέντε, βαρυμένος από τα γηρατειά, ζήτησε να αποσυρθεί από τα ποιμαντορικά καθήκοντα.

Όμως αποφασίστηκε να αναμένει, μέχρι να βρεθεί κάποιος άξιος διάδοχος για τον επισκοπικό του θρόνο. Ο Άγιος Συμεών, ξακουστός για την αγιότητα του βίου του, εκοιμήθη εν ειρήνη τη νύχτα της τέταρτης Ιανουαρίου του έτους χίλια εξακόσια ενενήντα εννέα. Ετάφη με τιμές στον Καθεδρικό Ναό της Αγίας Τριάδος του Σμολένσκ, που έγινε αργότερα τόπος αναπαύσεως και των διαδόχων του στον θρόνο.

Εκεί αναπαύθηκαν ο Σιλβέστρος ο Δεύτερος Τσερνίτσκι, ο Σιλβέστρος ο Τρίτος Κράισκι και ο Δωρόθεος Κορότκεβιτς, σπουδαίοι ιεράρχες της τοπικής Εκκλησίας. Μέχρι την επανάσταση, οι ευσεβείς κάτοικοι του Σμολένσκ επισκέπτονταν με κατάνυξη τον τάφο του και ζητούσαν τη μεσιτεία του. Πολλοί τιμούσαν τον μητροπολίτη ως Άγιο και τελούσαν τρισάγια για την ανάπαυση της ψυχής του.

Λάμβαναν θεραπείες από βαριές αρρώστιες, ανάλογα με την πίστη τους στις πρεσβείες του Αγίου ιεράρχου. Το έτος χίλια οκτακόσια σαράντα, με τις προσευχές του Αγίου, θεραπεύτηκε ο βαριά άρρωστος γαιοκτήμονας Μπογκντάνοβιτς. Αυτός είχε αναζητήσει για χρόνια ανώφελα τη γιατρειά του σε όλη τη Ρωσία, χωρίς να βρει ανακούφιση.

Η ίαση ήρθε αφού άνοιξε ξανά ο τάφος, που είχε προηγουμένως ερειπωθεί από την εγκατάλειψη του χρόνου. Το έτος χίλια οκτακόσια ογδόντα, ύστερα από τρισάγια που τελέστηκαν για τους κοιμηθέντες ιεράρχες, θεραπεύτηκε ο γιος του εμπόρου Προχόροφ από ασθένεια. Τα ιερά λείψανα του Αγίου μεταφέρθηκαν στο κοιμητήριο της πόλεως κατά τη δεκαετία του χίλια εννιακόσια τριάντα, μέσα σε δύσκολες ιστορικές συνθήκες.

Στις δεκαεπτά Μαρτίου του έτους χίλια εννιακόσια ενενήντα έξι τα λείψανα του ιεράρχου μετακομίστηκαν με μεγαλοπρέπεια στον Καθεδρικό Ναό της Κοιμήσεως. Ο Άγιος Συμεών αγιοκατατάχθηκε αρχικά ως τοπικός Άγιος της επισκοπής του Νοβοσιμπίρσκ, σύμφωνα με την αρχαία τάξη της Εκκλησίας. Το έτος χίλια εννιακόσια ογδόντα τέσσερα δοξάστηκε επίσημα και στη Σύναξη των Αγίων της Σιβηρίας, λαμβάνοντας πανορθόδοξη τιμή.

Η μνήμη του εορτάζεται επιπλέον στις δέκα Ιουνίου, μαζί με τη Σύναξη των Σιβηριανών Αγίων που ευαρέστησαν τον Θεό. Τιμάται επίσης την Κυριακή πριν από τις εικοσιοκτώ Ιουλίου, στη Σύναξη των Αγίων του Σμολένσκ. Ο ιεράρχης Συμεών δεν πρέπει να συγχέεται με τον πρίγκιπα Συμεών της Βιάζμα, που μαρτύρησε ένδοξα στις εικοσιμία Δεκεμβρίου του έτους χίλια τετρακόσια έξι.