Την επομένη της Πεντηκοστής η Εκκλησία τιμά το ίδιο το Άγιο Πνεύμα, που κατέβηκε στους Αποστόλους με μορφή πύρινων γλωσσών. Η μεγάλη αυτή κάθοδος εκπλήρωσε την υπόσχεση του Κυρίου να στείλει τον Παράκλητο στους μαθητές του στα Ιεροσόλυμα. Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει την παράδοση, την επομένη κάθε Μεγάλης Δεσποτικής Εορτής, να τιμά το πρόσωπο μέσω του οποίου η εορτή έγινε πραγματικότητα.

Έτσι, την επομένη της Γεννήσεως του Κυρίου τελείται η Σύναξη της Υπεραγίας Θεοτόκου στις είκοσι έξι Δεκεμβρίου. Παρόμοια, την επομένη των Θεοφανείων η Εκκλησία τιμά τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο και Βαπτιστή στις επτά Ιανουαρίου. Ακολουθώντας την ίδια ευλογημένη παράδοση, σήμερα η Εκκλησία τιμά το πανάγιο, αγαθό και ζωοποιό Πνεύμα, που γέμισε τους Αποστόλους με δύναμη και θείο φωτισμό.

Το ίδιο Άγιο Πνεύμα παραμένει μέσα στην Εκκλησία σε όλους τους αιώνες και την οδηγεί σε κάθε αλήθεια του Θεού. Η παρουσία του δεν περιορίζεται σε μία ιστορική στιγμή, αλλά συνεχίζεται ζωντανή και ενεργή σε κάθε γενιά πιστών. Έτσι η σημερινή εορτή μάς υπενθυμίζει την αδιάκοπη χάρη του Παρακλήτου μέσα στη ζωή της Εκκλησίας.

Ένα από τα τροπάρια του Εσπερινού του Σαββάτου διακηρύσσει ότι το Άγιο Πνεύμα χορηγεί τα πάντα στην ανθρωπότητα και σε όλη τη δημιουργία. Από αυτό αναβλύζει η προφητεία, μέσω αυτού τελειοποιείται η ιεροσύνη και συγκρατείται ολόκληρος ο θεσμός της Εκκλησίας του Χριστού. Στον Εσπερινό της ημέρας της Πεντηκοστής ακούμε ότι το Άγιο Πνεύμα είναι η Πηγή της αγαθότητας, ο φωτισμός όλων.

Μέσω αυτού γνωρίζεται ο Πατέρας και δοξάζεται ο Υιός, καθώς αποκαλύπτεται το μυστήριο της Αγίας Τριάδος στους πιστούς. Είναι η ζωντανή Πηγή των πνευματικών χαρισμάτων, που καθαρίζει τους ανθρώπους από τις αμαρτίες και τους ανυψώνει. Με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος στεφανώνονται οι προφήτες, οι θείοι Απόστολοι και οι άγιοι μάρτυρες της πίστεως.

Είναι η αστείρευτη πηγή της ζωής και του αγιασμού για ολόκληρο το ανθρώπινο γένος και την κτίση. Η Εκκλησία βλέπει στο πρόσωπό του τη δύναμη που αναγεννά, στηρίζει και τελειώνει κάθε έργο σωτηρίας. Έτσι κατανοούμε γιατί η σημερινή εορτή αποτελεί μια από τις πιο φωτεινές στιγμές της λατρευτικής ζωής της Ορθοδοξίας.

Στις ιερές ακολουθίες της ημέρας αυτής ψάλλονται τα ίδια τροπάρια της Πεντηκοστής, εκτός από τον Κανόνα του Αγίου Πνεύματος. Ο Κανόνας αυτός ψάλλεται στο Απόδειπνο, ενώ δεν τελείται Αγρυπνία την παραμονή της σημερινής μεγάλης εορτής. Στον Όρθρο ψάλλεται η Μεγάλη Δοξολογία, χωρίς όμως να ψάλλεται ο Πολυέλεος, σύμφωνα με τη λειτουργική τάξη της Εκκλησίας.

Ο Ειρμός της ενάτης ωδής, που αρχίζει με τα λόγια χαίρε Βασίλισσα, αντικαθιστά τον ύμνο της Θεοτόκου. Στη Θεία Λειτουργία ο ιερέας ή ο διάκονος ψάλλει το εισοδικό όπως ακριβώς συμβαίνει την ημέρα της Πεντηκοστής. Αντί για τον ύμνο όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε ψάλλεται το Άγιος ο Θεός, και χρησιμοποιείται η απόλυση της Πεντηκοστής.

Ολόκληρη η εβδομάδα είναι κατάλυση εις πάντα, χωρίς νηστεία, ως συνέχεια της λαμπρής δεσποτικής εορτής. Η Απόδοση της Πεντηκοστής τελείται το Σάββατο της ίδιας εβδομάδας και κλείνει αυτή την περίοδο χαράς. Έτσι όλες αυτές οι λεπτομέρειες της λατρείας δείχνουν τη βαθιά σύνδεση της εορτής με την Πεντηκοστή.