Ο Όσιος Νικόλαος ο πρώην στρατιώτης

Ένα ολόκληρο βυζαντινό στράτευμα έπεσε νεκρό μέσα σε μία νύχτα στα στενά της Βουλγαρίας, και μόνο ένας στρατιώτης σώθηκε με θαυμαστό τρόπο. Η ζωή του Νικολάου κρίθηκε όχι στο πεδίο της μάχης, αλλά σε ένα δωμάτιο πανδοχείου, όπου αρνήθηκε τρεις φορές μια ξεδιάντροπη πρόταση. Έζησε τα χρόνια του αυτοκράτορα Νικηφόρου του Πρώτου, του επονομαζομένου Λογοθέτη, και υπηρετούσε ως αξιωματικός στον βυζαντινό στρατό.

Όταν ο αυτοκράτορας συγκέντρωσε δυνάμεις για την εκστρατεία κατά των Βουλγάρων, ο Νικόλαος βάδισε μαζί με τους συστρατιώτες του προς τα σύνορα. Μια νύχτα, καθώς το ταξίδι ήταν μακρύ και ο δρόμος δύσκολος, σταμάτησε σε ένα πανδοχείο για να ξεκουραστεί. Δείπνησε με τον πανδοχέα, έκανε την προσευχή του και ξάπλωσε ήσυχος στο κρεβάτι του.

Στη μέση της νύχτας όμως η κόρη του πανδοχέα, παρασυρμένη από σατανικό λογισμό, πλησίασε κρυφά τον κοιμισμένο στρατιώτη. Τον ξύπνησε και προσπάθησε με αισχρά λόγια να τον τραβήξει σε αμαρτωλή σχέση μαζί της. Ο νεαρός όμως στρατιώτης κατάλαβε αμέσως την παγίδα του εχθρού και αντιστάθηκε με σταθερότητα και φόβο Θεού.

Με σοβαρότητα της είπε να σταματήσει την μανία του πάθους και να μη μολύνει την παρθενία της για χάρη μιας στιγμιαίας ηδονής. Εκείνη απομακρύνθηκε λίγο ντροπιασμένη, αλλά γρήγορα επέστρεψε και ξανάρχισε τις ίδιες παρακλήσεις με μεγαλύτερη αναίδεια. Ο Νικόλαος την έδιωξε και δεύτερη φορά με αυστηρά λόγια, υπενθυμίζοντας τη φοβερή ευθύνη μπροστά στον Θεό.

Όταν όμως ήρθε για τρίτη φορά, μεθυσμένη από τον δαιμονικό έρωτα, ο δίκαιος της μίλησε ακόμη πιο αυστηρά. Της είπε ότι οι δαίμονες την ταράζουν για να καταστρέψουν την παρθενία της και να την κάνουν περίγελο των ανθρώπων. Της θύμισε επίσης ότι ο ίδιος βάδιζε προς πόλεμο και αιματοχυσία, και δεν επιτρεπόταν να μολύνει το σώμα του πριν από τη μάχη.

Με αυτά τα λόγια την απέπεμψε οριστικά και σηκώθηκε για να συνεχίσει την προσευχή του. Όταν ξημέρωσε, έκανε ξανά την προσευχή του και πήρε τον δρόμο για το στρατόπεδο. Η ψυχή του ήταν γαλήνια, γιατί είχε νικήσει τον πειρασμό με τη δύναμη του Χριστού.

Ο εχθρός είχε χτυπηθεί τρεις φορές και αποχώρησε ηττημένος από τη σταθερή πίστη του στρατιώτη. Την επόμενη νύχτα, καθώς κοιμόταν στον δρόμο, είδε ένα φοβερό όραμα από τον Κύριο. Στεκόταν σε έναν υψηλό τόπο και κοντά του καθόταν ένας μεγαλοπρεπής κριτής με μορφή φοβερή και επιβλητική.

Είχε το δεξί πόδι ακουμπισμένο πάνω στο αριστερό και τον ρώτησε αν έβλεπε τα δύο αντίπαλα στρατεύματα κάτω στην πεδιάδα. Ο Νικόλαος απάντησε ότι έβλεπε τους Ρωμαίους να συντρίβουν με ορμή τους Βουλγάρους και να επικρατούν στη μάχη. Τότε ο φοβερός εκείνος άνδρας μετακίνησε το αριστερό του πόδι πάνω στο δεξί και του είπε να κοιτάξει ξανά τη σύγκρουση.

Ο στρατιώτης γύρισε τα μάτια του και είδε με τρόμο πως οι Βούλγαροι κατέκοβαν ανελέητα τα ρωμαϊκά τάγματα. Όταν τελείωσε η μάχη, ο κριτής τον προέτρεψε να παρατηρήσει προσεκτικά τα νεκρά σώματα στην πεδιάδα. Ο Νικόλαος είδε όλη τη γη γεμάτη πτώματα Ρωμαίων στρατιωτών, σε μια εικόνα φρικτή και ασύλληπτη.

Ανάμεσα σε εκείνα τα σώματα όμως διέκρινε έναν μικρό τόπο πράσινο και άδειο. Είχε μέγεθος όσο μία ανθρώπινη κλίνη και έμοιαζε σαν θέση που περίμενε κάποιον. Ο κριτής τον ρώτησε τότε ποιανού νόμιζε πως ήταν εκείνη η μοναδική άδεια θέση μέσα στο πεδίο.

Ο Νικόλαος ταπεινά απάντησε πως ήταν αμαθής και απλός άνθρωπος και δεν μπορούσε να καταλάβει το νόημα. Τότε ο φοβερός εκείνος άνδρας του φανέρωσε ότι η άδεια αυτή κλίνη ήταν ετοιμασμένη για τον ίδιο. Έπρεπε να πέσει νεκρός μαζί με τους συστρατιώτες του και να συμπληρώσει το κενό που είχε αφεθεί για χάρη του.

Επειδή όμως απέκρουσε με ανδρεία τον τρίπλοκο όφι, δηλαδή την κόρη που τον πολέμησε τρεις φορές, λυτρώθηκε ο ίδιος από τον θάνατο και έσωσε μαζί με την ψυχή του και το σώμα του. Του υποσχέθηκε επιπλέον πως ούτε φυσικός θάνατος θα τον κυρίευε, αν υπηρετούσε γνήσια τον Κύριο τα υπόλοιπα χρόνια του. Ο Νικόλαος ξύπνησε με τρόμο και φόβο και προσευχήθηκε θερμά για τους συντρόφους του.

Γύρισε πίσω μία ημέρα δρόμο και ανέβηκε σε ένα βουνό για να μείνει εκεί με ησυχία. Παρακαλούσε τον Θεό για τη σωτηρία του ρωμαϊκού στρατεύματος που βάδιζε ανυποψίαστο προς τον όλεθρο. Πράγματι την άνοιξη του έτους οκτακόσια έντεκα ο αυτοκράτορας Νικηφόρος και οι στρατιώτες του πέτυχαν αρχικά μεγάλη νίκη εναντίον των Βουλγάρων του Χάνου Κρούμου.

Έσφαξαν περίπου δεκαπέντε χιλιάδες άνδρες που είχαν αφεθεί ως φύλακες στις ορεινές διαβάσεις της χώρας. Από εκείνη όμως τη νίκη υπερηφανεύτηκαν και χαλάρωσαν την προσοχή τους μέσα στα στενά της Βουλγαρίας. Στις είκοσι έξι Ιουλίου του ίδιου έτους έπεσαν ξαφνικά σε ενέδρα μέσα στο βουνό από τους Βουλγάρους.

Όλος σχεδόν ο ρωμαϊκός στρατός πέρασε από το στόμα της μάχαιρας, μαζί με τον ίδιο τον αυτοκράτορα Νικηφόρο. Διασώθηκαν ελάχιστοι, ανάμεσα στους οποίους και ο δίκαιος Νικόλαος, που είχε προειδοποιηθεί από το θεϊκό όραμα. Όταν έμαθε την έκβαση της μάχης, θυμήθηκε όσα του είχαν αποκαλυφθεί και ευχαρίστησε με δάκρυα τον Θεό.

Έκλαψε πικρά για τους νεκρούς συντρόφους του και κατάλαβε τη ματαιότητα της κοσμικής δόξας και της στρατιωτικής τιμής. Άφησε τότε το αξίωμά του και αναχώρησε για ένα μοναστήρι, όπου έλαβε το αγγελικό σχήμα των μοναχών και ζήτησε να αφιερωθεί ολοκληρωτικά στον Κύριο. Στο μοναστήρι ο Νικόλαος αγωνίστηκε με μεγάλη προθυμία και αγάπη για τον Χριστό μέχρι τέλους της ζωής του.

Προσευχόταν αδιάλειπτα και έχυνε δάκρυα για τους χιλιάδες στρατιώτες που είχαν χαθεί άδικα στα βουλγαρικά βουνά. Η μνήμη εκείνης της φοβερής νύχτας τον συνόδευε πάντοτε ως υπενθύμιση της σιωπηλής νίκης κατά του πάθους. Με την υπακοή, τη νηστεία και την ταπείνωση καθάρισε ακόμη περισσότερο τη συνείδησή του και αναδείχθηκε σπάνιο σκεύος της χάριτος του Θεού.

Για τη μεγάλη του άσκηση και την καθαρότητα της καρδιάς του έλαβε το χάρισμα της διοράσεως και της προφητείας. Έβλεπε καθαρά τα κρυφά λογισμά των ανθρώπων και προειδοποιούσε με αγάπη όσους έρχονταν κοντά του για συμβουλή. Έγινε μέγας πατέρας και διδάσκαλος της μοναστικής ζωής και φώτισε πολλούς αδελφούς με το παράδειγμά του.

Η ζωή του στάθηκε σαφής απόδειξη ότι η σωφροσύνη και η εγκράτεια ανοίγουν τον δρόμο της σωτηρίας. Έζησε ειρηνικά χρόνια αρκετά μέσα στην ησυχία του κελιού του και κοιμήθηκε οσιακά. Αξιώθηκε έτσι να συναριθμηθεί με τους μεγάλους πατέρες και να λάβει μερίδα στους ουρανούς κοντά στον Κύριο Ιησού Χριστό.